II SA/Wa 1190/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-13
Skład orzekający: Danuta Kania, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udostępnienia informacji publicznej przez Polski Związek Strzelectwa Sportowego z powodu rzekomego nadużycia prawa do informacji publicznej, w sytuacji gdy wniosek nie został podpisany, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ nie ustalił jednoznacznie, czy wnioskodawca podpisał wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co stanowiło istotne naruszenie przepisów proceduralnych. Ponadto, organ nie ocenił, czy żądane informacje mają związek z wykonywaniem zadań publicznych przez PZSS, a jedynie oparł odmowę na rzekomym nadużyciu prawa do informacji publicznej, co nie jest samodzielną przesłanką odmowy w świetle ustawy.Stan faktyczny
Skarżący J.F. złożył do Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego (PZSS) wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący kopii umów i dokumentów potwierdzających wypłaty środków finansowych dla osób pełniących funkcje kierownicze w PZSS. PZSS odmówił udostępnienia informacji, uznając wniosek za nadużycie prawa do informacji publicznej, powołując się na zorganizowaną akcję składania podobnych wniosków przez członków Stowarzyszenia. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie prawa dostępu do informacji publicznej i brak podstaw do uznania wniosku za nadużycie prawa. Sąd uchylił decyzję organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2025 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z siedzibą w W. z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z siedzibą w W. na rzecz skarżącego J. F. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Polski Związek Strzelectwa Sportowego decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwana dalej: u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: k.p.a., po rozpoznaniu wniosku J.F. (zwany dalej także: wnioskodawcą, skarżącym), odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 13 kwietnia 2025 r. J.F. skierował (za pośrednictwem poczty elektronicznej) do PZSS wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "1. Kopii wszelkich umów (umów o pracę, umów cywilnoprawnych, umów zlecenia, umów o dzieło, kontraktów menedżerskich i innych umów), zawartych lub obowiązujących w okresie od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia udzielenia odpowiedzi, z osobami pełniącymi funkcje: Prezesa, Wiceprezesów, członków Prezydium, członków Zarządu, członków Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego. 2. Kopii wszelkich dokumentów potwierdzających wypłaty środków finansowych na rzecz wskazanych wyżej osób (np. rachunki, przelewy, listy płac, potwierdzenia przelewów, delegacje, zwroty kosztów, diety, premie) dokonanych w okresie od 1 stycznia 2020 roku do dnia udzielenia odpowiedzi."
Decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] organ, działając na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 104 § 1 k.p.a., odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest informacja o sprawach publicznych. Jednocześnie zaznaczył, że obowiązek jej udostępniania spoczywa na podmiotach prywatnych wyłącznie w obszarze, w którym wykonują zadanie publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
Podniósł, że PZSS jako polski związek sportowy jest autonomiczną, prywatnoprawną organizacją społeczną o charakterze stowarzyszeniowym. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1488 ze zm.), w zakresie nieuregulowanym w ustawie o sporcie do polskiego związku sportowego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261). W związku z tym PZSS jest zobowiązany do udzielania informacji tylko w graniach określonych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. obowiązki dotyczące udzielania informacji publicznej na wniosek nie dotyczą informacji, które zostały udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej.
Organ podkreślił, że choć korzysta ze środków publicznych przekazywanych corocznie przez Ministra Sportu i Turystyki w ramach programów dotacyjnych - realizuje z nich wyłącznie ściśle określone zadania publiczne. Każde z tych zadań podlega odrębnemu rozliczeniu, a sprawozdania są co roku publikowane w BIP Ministerstwa Sportu i Turystyki. Wskazując dokumenty, które zostały opublikowane w BIP w okresie ostatnich 5 lat organ stwierdził, że ich publikacja w publicznym rejestrze oznacza, że zostały one udostępnione. Zakres jawności realizowany przez Prezesa PZSS w tym trybie wypełnia ustawowe wymogi przejrzystości finansów publicznych.
Organ wyjaśnił ponadto, że aby informacja mogła być przedmiotem jej udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, muszą być spełnione łącznie następujące warunki: 1) musi to być wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa; 2) musi znajdować się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia; 3) musi istnieć w formie utrwalonej (zmaterializowanej), tzn. powinna być zapisana na nośniku informacji, bez względu na jego charakter; 4) musi odnosić się do istniejącego stanu rzeczy oraz do czynności już dokonanych przez organ, tzn. dotyczyć sfery faktów, a nie np. przeszłych działań organu w sprawach indywidualnych, jego niezmaterializowanych zamierzeń, idei, koncepcji, czy pomysłów.
Organ zaznaczył jednocześnie, że prawo dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego. Jak wielokrotnie podkreślał to Naczelny Sąd Administracyjny, wykonywanie tego uprawnienia musi pozostawać w granicach jego celu i funkcji. W przeciwnym razie mamy do czynienia z jego nadużyciem, tj. sytuacją, w której wnioskodawca korzysta z instrumentu jawności dla osiągnięcia efektów nieprzewidzianych przez ustawodawcę.
W związku powyższym organ podniósł, że w okresie 13-23 kwietnia 2025 r. do PZSS wpłynęły 72 wnioski zredagowane według jednolitego schematu i pochodzące od członków lub sympatyków Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (dalej jako Stowarzyszenie), posiadającego licencję klubową nadaną przez PZSS, która uprawnia Stowarzyszenie do udziału we współzawodnictwie sportowym w sporcie strzeleckim. Stowarzyszenie to deklaruje się jako część ogólnopolskiego ruchu społecznego mającego na celu ułatwienie uzyskania i utrzymania pozwolenia na broń.
Powyższa akcja stanowi element inicjatywy tego Stowarzyszenia dotyczącej zmiany Regulaminu w zakresie uzyskiwania patentów strzeleckich w ramach PZSS (zwany dalej: Regulaminem), który ma wejść w życie 1 lipca 2025 r. Zmiany mają wprowadzić spójny system uzyskiwania kwalifikacji do uprawiania sportu strzeleckiego (patentu strzeleckiego), a co za tym idzie podnieść poziom bezpieczeństwa podczas posługiwania się bronią palną przez osoby zamierzające uzyskać pozwolenie na broń. Zmiany dotyczą także uregulowania kwestii szkoleń wstępnych, odbywających się w klubach macierzystych osób wyrażających chęć uzyskania kwalifikacji do uprawiania sportu strzeleckiego, co ma się przełożyć na lepsze wyszkolenie tych osób i podniesienie poziomu bezpieczeństwa podczas uprawiania sportu strzeleckiego.
Organ wskazał, że Stowarzyszenie publicznie nie zgadza się z zmianami przyjętymi w Regulaminie, w szczególności w zakresie dotyczącym: właściwości miejscowej egzaminów na patent, rozszerzenia przesłanek cofnięcia lub zawieszenia patentu, zwiększenia obowiązków szkoleniowych i organizacyjnych związanych z patentami strzeleckimi. W związku z czym, od kwietnia 2025 r. Stowarzyszenie zaczęło publikować apele wzywające jego członków i sympatyków do zmasowanego składania wniosków i skarg na działanie PZSS. Apele te zachęcają do jednoczesnego składania skarg i wniosków zarówno do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) i innych instytucji publicznych, jak i bezpośrednio do PZSS, w celu wymuszenia wycofania zmian regulaminowych. Nadrzędnym celem akcji jest wywarcie presji na PZSS, aby wycofał się ze zmian w Regulaminie – natłok wniosków i skarg ma pokazać skalę niezadowolenia oraz utrudnić funkcjonowanie PZSS, dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska PZSS w sprawie Regulaminu.
W wyniku powyższej akcji w dniach 13-23 kwietnia 2025 r. do PZSS wpłynęły 72 wnioski o udostępnienie informacji publicznej, sporządzone według podobnego schematu (analogiczna treść, tożsame zakresy żądanych danych, ten sam układ numeracji punktów). Zdaniem organu seryjność, masowość i instrumentalny charakter podobnych wniosków wskazuje na nadużycie prawa do informacji publicznej. Wniosek, do którego odnosi się niniejsza decyzja również został złożony w ramach akcji Stowarzyszenia w oparciu o podobny schemat.
Wnioskodawcy (w tym także wnioskodawca niniejszego wniosku) muszą być świadomi, że złożenie w tym samym czasie 72 wniosków o bardzo rozbudowanym zakresie wskazującym na zamiar kompleksowej kontroli działalności PZSS (należy zwrócić uwagę, że często w tych wnioskach występuje zwrot "wszystkie" lub "wszelkie") wymagałaby oddelegowania przez PZSS kilku pracowników na wiele tygodni jedynie do wyszukania i skopiowania ogromnej ilości umów, protokołów i uchwał, dokonania ich niezbędnej anonimizacji oraz przygotowania wysyłek elektronicznych. Realizacja wniosków doprowadziłaby zatem do paraliżu organu. Organ zaznaczył przy tym, że treść złożonych wniosków - o bardzo rozbudowanym zakresie, wskazuje na zamiar kompleksowej kontroli działalności PZSS przez wnioskodawców. Zgodnie jednak ze stanowiskiem orzecznictwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 3907/21), podmiotowe prawo obywatela do dostępu do informacji publicznej nie może służyć do kompleksowej kontroli działalności podmiotu publicznoprawnego jednocześnie we wszystkich jej obszarach. Do takich działań uprawnione są odpowiednie organy państwowe.
W ocenie organu treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej (które częściowo przytoczył) wskazuje, że celem akcji Stowarzyszenia jest wywarcie presji na PZSS, a nie realizacja interesu publicznego dotyczącego transparentności PZSS. Skala i seryjność podobnych pism, połączone z brakiem rzeczywistego interesu publicznego, w ocenie PZSS oznacza nadużycie prawa do informacji publicznej. Stanowi w praktyce narzędzie sporu Stowarzyszenia z PZSS co do zmian wprowadzonych w Regulaminie. W rezultacie mamy do czynienia z koordynowaną akcją ukierunkowaną na wymuszenie wycofania się ze zmian Regulaminu, a nie realizację konstytucyjnego prawa jawności.
W skardze na powyższą decyzję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z dnia [...] maja 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.F. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez bezzasadne ograniczenie prawa dostępu do informacji o działalności PZSS jako podmiotu wykonującego zadania publiczne i dysponującego środkami publicznymi; 2. art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., poprzez błędne przyjęcie, że PZSS nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji w zakresie objętym wnioskiem; 3. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., poprzez nieuprawnioną odmowę udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji braku istnienia podstaw do uznania, że wniosek skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej; 4. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez działania sprzeczne z zasadą legalizmu i praworządności, polegające na odmowie realizacji ustawowego obowiązku bez podstawy prawnej.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku i udostępnienia informacji zgodnie z żądaniem w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uznania przez organ, że jego wniosek złożony zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, w imieniu własnym, stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Podkreślił, że nie istnieje żadna podstawa prawna do odmowy realizacji prawa do informacji publicznej z powodu "nadużycia", jeśli wniosek został złożony zgodnie z ustawą przez obywatela, we własnym imieniu.
Odnosząc się do kwestii wielości złożonych do organu wniosków skarżący podniósł, że wpływ w okresie 14 dni 70 wiadomości e-mail, stanowiących głównie kopię kilku oryginalnych wniosków, nie mogło doprowadzić do paraliżu PZSS, które grupuje przeszło 100 tysięcy strzelców, ponad 400 klubów, wielu pracowników i majątek publiczny o wysokości kilkudziesięciu milionów złotych rocznie.
Złożony przez skarżącego wniosek o informację publiczną miał na celu zgromadzenie danych na temat podstaw funkcjonowania PZSS wobec sprzecznych z prawem uchwał Zarządu PZSS, braku transparentności i nierzetelnego zachowania organów PZSS. Organ w swojej decyzji próbuje stosować wybiegi wskazując, że sprawozdania finansowe z dotacji są publikowane w BIP Ministerstwa Sportu i Turystyki. Jest to argument nieadekwatny, gdyż wniosek skarżącego dotyczył szeregu szczegółowych informacji (np. kopii dokumentów rozliczeniowych delegacji, faktur, poleceń wyjazdów), które nigdy nie znajdują się w ogólnych sprawozdaniach rocznych. Organ celowo pomija sedno wniosku, aby stworzyć pozory transparentności. Wobec powyższego, zaskarżona decyzja jest manifestacją złej woli organu i próbą uniknięcia społecznej kontroli nad wydatkowaniem środków publicznych i realizacją zadań publicznych. Taka postawa jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym.
PZSS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wskazania wymaga jednocześnie, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej P.p.s.a.
Skarga J.F. podlegała uwzględnieniu.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), zwana dalej u.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
W sprawie niniejszej nie było kwestią sporną, że PZSS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 158/20 (orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że polski związek sportowy należy uznać za szczególny rodzaj organizacji społecznej (tj. trwałego zrzeszenia osób fizycznych lub osób prawnych, które są związane wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, niewchodzącego w skład aparatu państwowego i niebędącego jednocześnie spółką prywatną), działającej w formie prawnej stowarzyszenia (związku stowarzyszeń), tj. dobrowolnego, samorządnego i trwałego zrzeszenia o celach niezarobkowych, które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261). Przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1133), nie ograniczają przy tym znacząco sfery samorządności (samodzielności, autonomii) polskich związków sportowych w porównaniu ze "zwykłymi" stowarzyszeniami. W konsekwencji tworzenie polskich związków sportowych stanowi przejaw konstytucyjnej wolności zrzeszania się (art. 12 i 58 Konstytucji RP; wolność zrzeszania znajduje oparcie także w licznych aktach prawa międzynarodowego i wspólnotowego), która jest realizowana zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i może podlegać wyłącznie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez przepisy rangi ustawowej, niezbędnym do zapewnienia interesów bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo ochrony praw i wolności innych osób (art. 1 ust. 1 i 2 Prawa o stowarzyszeniach). Jako organizacje społeczne, do których stosuje się przepisy o stowarzyszeniach, polskie związki sportowe mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, w szczególności związanych z przedmiotem i celami ich działalności (art. 1 ust. 3 Prawa o stowarzyszeniach).
Polski związek sportowy, jakim jest Polski Związek Strzelectwa Sportowego, może być utworzony, jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, w celu organizowania i prowadzenia współzawodnictwa w danym sporcie. Utworzenie polskiego związku sportowego przez związek sportowy wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw kultury fizycznej (art. 7 ust. 2). W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie do polskiego związku sportowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (art. 7 ust. 3).
W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o sporcie, polski związek sportowy ma wyłączne prawo do: (1) organizowania i prowadzenia współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski oraz o Puchar Polski w danym sporcie; (2) ustanawiania i realizacji reguł sportowych, organizacyjnych i dyscyplinarnych we współzawodnictwie sportowym organizowanym przez związek, z wyjątkiem reguł dyscyplinarnych dotyczących dopingu w sporcie; (3) powołania kadry narodowej oraz przygotowania jej do igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych, mistrzostw świata lub mistrzostw Europy; (4) reprezentowania tego sportu w międzynarodowych organizacjach sportowych.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, nadzór nad działalnością polskich związków sportowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury fizycznej, m. in. przez kontrolę polskiego związku sportowego (ust. 3 pkt 2), której zakresem objęta jest działalność polskiego związku sportowego pod względem zgodności z przepisami prawa, postanowieniami statutu oraz postanowieniami regulaminów tego związku (ust. 4). Zatwierdza on też w drodze decyzji statut polskiego związku sportowego oraz jego zmiany (art. 21 ust. 1).
Stosownie natomiast do treści art. 29 ust. 1 ustawy o sporcie, minister właściwy do spraw kultury fizycznej może dofinansowywać uprawianie lub organizowanie sportu oraz jego promocję. Tenże minister, w myśl art. 29 ust. 7 ww. ustawy, w zakresie dofinansowania zadań związanych z przygotowaniem kadry narodowej do udziału w igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych, mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy, może zlecać polskim związkom sportowym, Polskiemu Komitetowi Olimpijskiemu i Polskiemu Komitetowi Paraolimpijskiemu realizację zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688, 1570 i 2020 oraz z 2020 r. poz. 284). Przepisy art. 47 i art. 151 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z kolei z art. 11 § 1 Statutu PZSS podstawowymi celami tego Związku są: wszechstronny rozwój i upowszechnianie wszystkich dyscyplin sportu zaliczanych do sportu strzeleckiego, zapewnienie polskiemu sportowi strzeleckiemu wysokiej rangi w sportowym współzawodnictwie międzynarodowym, reprezentowanie, ochrona praw i interesów oraz koordynacja działań wszystkich członków Związku.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że PZSS jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jak wskazuje natomiast utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej wtedy, gdy informacja ta ma związek z wykonywaniem zadania publicznego. Nie można przyjmować, że jeśli taki podmiot wykonuje zadania publiczne, to jest zawsze zobowiązany do udostępnienia informacji. Jeśli informacja nie dotyczy wykonywanych przezeń zadań publicznych, to w konsekwencji, jednocześnie, określony podmiot nie występuje w roli podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej" (v. wyrok NSA z 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2917/15, wyrok NSA z dnia 13.02.2019 r. sygn. akt I OSK 242/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie organ rozpoznając wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2025 r., przyjął, że dysponuje podpisanym wnioskiem J.F. o udostępnienie informacji publicznej, albowiem wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku. Akta administracyjne nie potwierdzają jednakże, aby wniosek ten został podpisany, co uszło uwadze organu. Z uwagi na powyższe konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2025 r. nr [...], albowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 16 u.d.i.p.), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji, w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z kolei w myśl art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, zaś uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej ma charakter odformalizowany i uproszczony. Przyjmuje się, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Powyższe stanowisko, co należy podkreślić, jest obowiązującym jedynie na pierwszym etapie postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej (v. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1991/12, z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1013/12; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w przypadku postępowania wszczynanego na wniosek, mamy bowiem do czynienia z dwoma etapami postępowania o różnym charakterze. Z chwilą wpłynięcia do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ obowiązany jest ustalić, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak to o jakim charakterze (informacje proste czy przetworzone), czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy podmiot zobowiązany posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę oraz czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Ma to związek z formą zakończenia danego postępowania i przepisami, które będą znajdować wówczas zastosowanie.
Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a brak ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W tych sytuacjach wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej w istocie nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku, poza utrwaleniem go w formie pisemnej (możliwe jest zatem jego przesłanie także drogą elektroniczną, bez użycia podpisu elektronicznego). Wynika to z braku konieczności wykazania się przez wnioskodawcę jakimkolwiek interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minimalne wymogi odnośnie takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądania, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej.
Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Postępowanie to jest bowiem postępowaniem odformalizowanym. Z tego też względu np. brak podpisu na wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi jego braku formalnego (v. wyrok NSA z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1701/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi jednak spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. w sytuacji przejścia do drugiego etapu postępowania, tj. gdy zaistnieją podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzasadnia wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami, o jakich stanowi Kodeks postępowania administracyjnego. Dopiero bowiem w takiej sytuacji - z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. - do decyzji, a w konsekwencji i postępowania poprzedzającego jej wydanie znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przedmiotem.
Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu. Wszystkie bowiem przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a.
Wskazania wymaga, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 196/11; wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 873/15; z dnia 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2534/16; z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 430/17, z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 1342/19; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej podanie (wniosek) o udostępnienie informacji publicznej powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych, w tym zawierać podpis osoby, od której pochodzi. Natomiast podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej; 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru; 3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie (art. 63 § 2 i 3 k.p.a. i art. 63 § 3a k.p.a.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, który złożony został do organu drogą elektroniczną w postaci
e-maila. Wniosek ten nie zawierał podpisu wnioskodawcy, a zatem był dotknięty brakiem formalnym podania. Wniosek nie został bowiem podpisany osobiście przez wnioskodawcę, opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym lub uwierzytelniony w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej (art. 63 § 3a pkt 1 k.p.a.).
Z akt administracyjnych wynika, że w niniejszej sprawie organ (PZSS) wezwał wnioskodawcę pismem z dnia 8 maja 2025 r. do podpisania wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 r. złożonego w drodze wiadomości e-mail.
Wezwanie do podpisania wniosku własnoręcznym podpisem i podanie adresu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania, wystosowane zostało na podstawie art. 63 § 2 i 3 k.p.a., z zastosowaniem rygoru pozostawienia wniosku o udostępnienie informacji bez rozpatrzenia.
Z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawca nadesłał do organu w tym samym dniu, tj. 8 maja 2025 r. (15:53) e-maila z informacją, że przesyła "zgodnie z wezwaniem uzupełnione moje wezwanie z podpisem odręcznym oraz z podanym adresem do doręczenia". Nadesłał też do organu pocztą tradycyjną (data wpływu 16 maja 2025 r.) pismo opatrzone datą "6.05.2025 8.05.2025" zawierające jego odręczny podpis oraz adres do korespondencji. Pismo to, nazwane "Wezwanie do prawidłowego doręczenia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej" nie zawiera jednakże w swej treści żądania wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 r., tj. treści wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 r.
Skarżący podnosi w skardze, że PZSS przesłał na jego adres e-mail odmowę udostępnienia informacji publicznej, a następnie wezwał go do wysłania jego wniosku z oryginalnym podpisem. Podał, że "Po przesłaniu na adres korespondencyjny PZSS kolejnej kopii mojego wniosku o informacje publiczną z odręcznym podpisem, w dniu 22.05.2025 roku otrzymałem decyzję odmowną o sygnaturze opisanej powyżej.".
Biorąc pod uwagę, że akta administracyjne nie zawierają podpisanego wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 r., co wskazano już wyżej, a kwestia dysponowania przez organ podpisanym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2025 r. – w okolicznościach faktycznych przedstawionych wyżej i wynikających z akt administracyjnych – budzi wątpliwości, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien jednoznacznie ustalić, czy wnioskodawca nadesłał podpisany wniosek z dnia [...] kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. W przypadku nie dysponowania przez organ podpisanym wnioskiem, organ raz jeszcze obowiązany będzie zastosować przepis art. 63 § 2 i 3 k.p.a. i kierując wezwanie do wnioskodawcy na adres do korespondencji, którym organ dysponuje, wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 przez opatrzenie go własnoręcznym podpisem, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Dodatkowo Sąd zauważa, że organ w zaskarżonej decyzji odmawiając udostępnienia informacji żądanych we wniosku z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, nie dokonał oceny, czy żądane informacje mają związek z wykonywaniem przez PZSS zadań publicznych, a tym samym, czy mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, lecz odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej.
Powołując się na nadużycie prawa do informacji publicznej organ wskazał na kontekst złożonego wniosku tj. zakrojoną przeciwko organowi, zorganizowaną akcję prowadzoną przez środowisko związane ze Stowarzyszeniem [...] z siedzibą w [...], której celem był sprzeciw przeciwko zmianie Regulaminu w zakresie uzyskiwania patentów strzeleckich w ramach PZSS, z czym nie zgadzało się to Stowarzyszenie. To spowodowało, jak wskazał organ, że w wyniku tejże akcji w okresie 13-23 kwietnia 2025 r. do organu wpłynęły 72 wnioski zredagowane według jednolitego schematu (analogiczna treść, tożsame zakresy żądanych danych, ten sam układ numeracji punktów) i pochodzące od członków lub sympatyków Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...]. Zdaniem organu seryjność, masowość i instrumentalny charakter podobnych wniosków wskazuje na nadużycie prawa do informacji publicznej.
Odnosząc się do powyższej argumentacji organu należy przede wszystkim podkreślić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zna "nadużycia prawa do informacji publicznej" jako przesłanki odmowy jej udostępnienia. Stanowisko takie zostało natomiast wypracowane w piśmiennictwie i orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146-147; wyroki NSA: z dnia 16 października 2015r., sygn. akt I OSK 1992/14; z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2023 r. sygn. akt III OSK 5540/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że w polskim porządku prawnym, w którym konstytucyjne prawo podmiotowe dostępu do informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego o treści pozytywnej, przyjmuje się, że u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju państwa, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność, a nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej jest przy powoływaniu się na jawność życia publicznego jego wykorzystywanie po to, aby podejmować działania niezgodne z prawem (nie na podstawie i w granicach prawa), godzące w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, a także ukierunkowane na nieposzanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka bądź pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.
Nadużycie prawa do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione, czy też stworzenie formalnych mechanizmów umożliwiających destrukcję działalności organów władzy publicznej. W pierwszym przypadku informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków, np. w trybie K.p.c. (v. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15 orzeczenia.nsa.gov.pl), w drugim przypadku dochodzi do naruszenia obowiązku wyrażonego w przepisie art. 82 Konstytucji przez brak troski o dobro wspólne.
Wprawdzie w u.d.i.p. nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.
W związku z powyższym w każdym indywidualnym przypadku zachowanie wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (v. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12, orzeczenia.nsa.gov.pl; Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, A. Piskorz-Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika. Nadużycie prawa do informacji publicznej może zatem zachodzić wtedy, gdy takie prawo dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. Zatem w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Dopiero w następnej kolejności należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa.
Organ nie dokonał w niniejszej sprawie oceny, czy informacje żądane we wniosku skarżącego mają charakter informacji publicznej. Nie rozważył, czy niektóre z nich nie mają takiego charakteru z określonych powodów (w tym np. czy niektóre z nich nie stanowią dokumentów wewnętrznych). Wskazania wymaga bowiem, że prawo do informacji publicznej to prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, tj. o takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych organów. I o ile ustawa o dostępie do informacji publicznej daje prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, to jednak nie przyznaje uprawnienia do otrzymania każdej informacji będącej w posiadaniu adresata wniosku. Nie wszystkie bowiem działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Oznacza to, że część dokumentów służących jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo że jest związana z jego działalnością, nie jest informacją publiczną i nie podlega udostępnieniu, np. dokumenty wewnętrzne (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 707/10, 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2130/11, 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2196/11, 25 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2320/130, 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2914/19). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym pojęcie "dokument wewnętrzny" stosuje się dla określenia dokumentów, które nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych. Mogą one służyć wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, mogą określać zasady działania pracowników w określonych sytuacjach, mogą też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu. Dokumenty takie mogą mieć dowolną formę, nie są wiążące co do sposobu załatwienia sprawy, nie są w związku z tym wyrazem oficjalnego stanowiska organu, a zatem nie stanowią informacji publicznej (por. m.in. wyroki NSA: z 25 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2320/13; z 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 430/14; z 12 kwietnia 2016r., sygn. akt I OSK 1599/15; z 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2693/15; z 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2678/16; z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1669/18; z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3211/18; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3154/21; z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3335/21;
z 15 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1361/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokumentów wewnętrznych nie kwalifikuje się jako informacji publicznej. Dla uzasadnienia tego stanowiska wskazuje się na autonomię decyzyjną podmiotu zobowiązanego.
Organ, powołując się w decyzji na znaczną ilość wniosków które wpłynęły do PZSS w okresie 13-23 kwietnia 2025 r. od członków lub sympatyków Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] podniósł w decyzji, że zakres danych żądanych w poszczególnych wnioskach powtarzał się, wiele wniosków miało tożsamą treść, a zatem nie zachodziła konieczność odrębnej realizacji 72 wniosków, lecz de facto przygotowanie odpowiedzi na co najwyżej kilkanaście wniosków (jak wskazał pełnomocnik organu na rozprawie przed Sądem, można przyjąć, że złożono 11 różnych przedmiotowo wniosków). Tym samym eksponowanie ilości wniosków w kontekście nadużycia prawa do informacji publicznej nie jest, zdaniem Sądu, w tym wypadku uzasadnione. Zabrakło też jakichkolwiek rozważań co do tego, czy dane żądane w tych wnioskach dotyczyły w całości realizacji zadań publicznych przez PZSS, a zatem w jakim zakresie organ był w ogóle zobowiązany do ich udostępnienia.
Należy ponadto mieć na względzie, że zarządzenie nr 19 Ministra Sportu i Turystyki z dnia 24 października 2024 r. w sprawie wytycznych dla komórek organizacyjnych Ministerstwa Sportu i Turystyki przygotowujących programy dotacyjne w zakresie transparentności beneficjentów (Dz. Urz. Z 2024 r. poz. 22) nakłada na PZSS, jako beneficjenta programów dotacyjnych Ministra Sportu i Turystyki, obowiązek publikowania na stronie internetowej szeregu informacji, w tym tych dotyczących finansów PZSS. Gdyby zatem PZSS, w ramach zapewnienia transparentności swojego funkcjonowania, zamieścił na stronie internetowej informacje wymienione w ww. zarządzeniu to zarówno skarżący, jak i inni wnioskodawcy, nie musieliby ubiegać się o udostępnienie wielu informacji dotyczących finansów PZSS w trybie dostępu do informacji publicznej. Publikowanie co roku sprawozdań z działalności PZSS w BIP Ministerstwa Sportu i Turystyki nie zwalnia natomiast PZSS z obowiązku udostępniania informacji nie objętych tymi sprawozdaniami, a dotyczących realizacji zadań publicznych, w trybie dostępu do informacji publicznej.
Rację ma zatem skarżący zarzucając, że organ nie wykazał w realiach niniejszej sprawy, że doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej.
Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja odmowna powinna zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w tym prawne i faktyczne uzasadnienie. W uzasadnieniu organ powinien przedstawić przekonującą argumentację, z której wynikałoby w sposób nie budzący wątpliwości z jakich względów uznał, że w danym przypadku doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej.
Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, zastosowanie przesłanki nadużycia prawa do informacji publicznej może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a ograniczenie przez organ konstytucyjnego prawa do dostępu do informacji publicznej wymaga od organu starannego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia z powołaniem się na indywidualne okoliczności danej sprawy świadczące w sposób niebudzący wątpliwości, że strona, która wystąpiła z jednym wnioskiem, nadużywa przysługujących jej uprawnień.
PZSS w niniejszej sprawie nie dopełnił powyższych obowiązków. Uzasadnione jest w tej sytuacji stwierdzenie naruszenia art. 107 k.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, w przypadku dysponowania podpisanym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2024 r., organ zobowiązany będzie przede wszystkim do ustalenia i wyjaśnienia, czy informacje żądane we wniosku skarżącego mają związek z wykonywaniem przez PZSS zadań publicznych, a tym samym, czy jest on zobowiązany, ewentualnie w jakim zakresie jest zobowiązany, do ich udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli bowiem jakaś informacja nie dotyczy wykonywanych zadań publicznych, to w konsekwencji PZSS nie jest zobowiązany do jej udostępnienia. Nadto, Sąd podkreśla, że o odmowie udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej można mówić wyłącznie wtedy, gdy organ jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Dopiero w oparciu o tak poczynione ustalenia organ winien ponownie ocenić, czy są podstawy do odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W przypadku dalszego twierdzenia, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, organ zobowiązany będzie do rzetelnego wyjaśnienia swojego stanowiska z uwzględnieniem regulacji art. 107 § 3 k.p.a.
W przypadku natomiast uznania, że nie zachodzi podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na nadużycie prawa do informacji, jednakże organ zmierzać będzie w dalszym ciągu do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, organ - uwzględniając przedstawione już wyżej rozważania – po dokonaniu ustaleń, czy żądane we wniosku informacje (wszystkie, czy niektóre z nich (z ich wskazaniem) stanowią informację publiczną, winien dokonać oceny, czy w sprawie nie występują przesłanki limitujące dostęp do informacji publicznej określone w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz pod kątem ewentualnej zasadności zakwalifikowania informacji publicznej jako informacji publicznej przetworzonej – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Sąd zauważa, że organ w uzasadnieniu decyzji wskazał m.in. na rozbudowany zakres wniosku, podnosząc, że rozpatrzenie wniosku wymagałoby oddelegowania przez PZSS kilku pracowników na wiele tygodni jedynie do: wyszukania i skopiowania ogromnej ilości umów, protokołów i uchwał, dokonania niezbędnej anonimizacji, przygotowania wysyłek elektronicznych. Organ nie rozszerzył w decyzji argumentacji w tym zakresie wskazując jedynie ogólnie na konieczność dokonania szeregu czynności w sprawie wniosku.
Wskazania wymaga w związku z tym, że o tym, czy wnioskowana informacja może stanowić informację publiczną przetworzoną organ powinien zdecydować przy uwzględnieniu zaangażowania czasowego, osobowego koniecznego do
udostępnienia żądanej informacji publicznej, a także wpływu na funkcjonowanie organu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się m.in., że o informacji przetworzonej można mówić wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje publiczne proste będące w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, ale rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na podmiot zobowiązany, a w szczególności wymaga analizowania całego zbioru posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca. Zbiór takich informacji nie stanowi informacji przetworzonej tylko wtedy, gdy jego wytworzenie nie wymusza analizowania posiadanego zasobu dokumentów i wyboru tylko niektórych dokumentów z tego zasobu według określonych kryteriów (v. wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 977/11, publ.: LEX nr 1068557 z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1199/11, publ.: LEX nr 1149133, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 202/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2024 r. sygn. akt 321/24 orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku stwierdzenia przez organ, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, organ winien wskazać powyższe wnioskodawcy i wezwać wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności żądanej informacji publicznej dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.), a następnie dokonać oceny w tym zakresie i ustalić, czy zaszły podstawy do udostępnienia żądanych informacji, czy też wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia, co wymagać będzie pełnej (wyczerpującej) oceny w tym zakresie, z uwzględnieniem art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło