II SA/Wa 419/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą [...] na niewykonanie przez P. S.A. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 526/19 1. wymierza P. S.A. grzywnę w wysokości 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność P. S.A. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od P. S.A. na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą [...] kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] grudnia 2021 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...]; zwane dalej "Stowarzyszeniem" złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez P. S.A. z siedzibą w [...]; zwane dalej "Spółką" lub "organem" wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 526/19, który w punkcie pierwszym zobowiązał Spółkę do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia z [...] października 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie trzecim zasądził od P. S.A. z siedzibą w [...] na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania wnosząc o wymierzenie Spółce grzywny, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Stowarzyszenie wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2667/21 oddalił skargę kasacyjną P. S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 526/19 uwzględniającego skargę na bezczynność Spółki w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2018 r. Podkreśliło, że pomimo wezwań z [...] maja 2021 r. i [...] grudnia 2021 r. do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie został rozpoznany wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] października 2018 r. W związku z tym strona skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 30.000,00 zł, wskazując, że: 1. kwota ta mieści się w ramach wyznaczonych przez art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej P.p.s.a., tj. nie przekracza 56.573,00 zł, co jest dziesięciokrotnością kwoty przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2021 r. ogłoszonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 listopada 2021 r. , 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 lipca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1086/16 utrzymanym w mocy przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2019 r., sygn. akt I OSK 2242/17 wymierzył spółce zarządzającej portem lotniczym w [...] grzywnę w kwocie 10.000,00 zł za niewykonanie wyroku stwierdzającego bezczynność w udostępnianiu informacji publicznej i nakazującego rozpoznanie stosownego wniosku. Biorąc pod uwagę upływ czasu, inflację oraz wzrost wartości przeciętnego wynagrodzenia w 2016 r. wynosiło ono 4.047,21 zł, w 2021 r. wynosi 5.657,30 zł - grzywna wymierzana w roku 2022 r. powinna być odpowiednio wyższa, 3. niewykonywanie wyroku przez organ nie stanowi omyłki, lub niedopatrzenia, lecz wyraz lekceważenia jego obowiązków jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1356/19). W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podała, że pismem z [...] lutego 2022 r. udostępniła stronie skarżącej żądane informacje. Zaznaczyła, że opóźnienie w udostępnieniu danych wynikało z faktu, że wezwanie do wykonania wyroku zostało doręczone [...] grudnia 2021 r., a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym Święta Bożego Narodzenia, co spowodowało, że z uwagi na niedostępność pracowników związaną z trwającym w Spółce sezonem urlopowym analiza danych finansowych oraz sporządzenie odpowiedzi na zapytanie było wcześniej niemożliwe. W jej ocenie dołożono wszelkich starań, aby wysłanie odpowiedzi miało miejsce w pierwszym możliwym terminie. Uzasadniając wysokość grzywny (30.000 zł), jak również jej zasadność, strona skarżąca wskazała na toczące się inne postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przez Spółkę. Taka argumentacja jest nieuprawniona, bowiem wykonano ciążący na niej obowiązek i wyrok wykonano. W ocenie Spółki fakt wymierzenia grzywny właśnie w takiej wysokości w stosunku do innego podmiotu, nieporównywalnego pod żadnym względem ze Spółką, nie powinien mieć wpływu na decyzję zarówno co do samego wymierzenia grzywny, jak i jej wysokości. W przeciwieństwie do lat 2016-2019 obecna sytuacja finansowa Spółki jest odmienna z uwagi na trudną sytuację na rynku lotniczym, co powinno zostać uwzględnione przy ocenie zasadności oraz wysokości wymierzonej grzywny. Zaznaczyła, że Spółka będąc przekonana, że nie jest organem administracji publicznej nie udzieliła odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji, uznając, iż dane finansowe dotyczące wynagrodzeń członków organów zarządzających, czy też treść kontraktów menadżerskich stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Działanie Spółki nie miało więc w żadnym wypadku na celu pozbawienia strony skarżącej jej praw, a w ocenie Spółki było w pełni uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Ponadto, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 154 § 7 P.p.s.a). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. (M. P. z 2022 r., poz. 266) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2021 r. wyniosło 4.944,79 zł., a w drugim półroczu 2021 r. – 5.104,90 zł. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie dopełniło tej czynności kierując do organu, pismem z [...] grudnia 2021 r., stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do Sądu w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., co miało miejsce [...] grudnia 2021 r. (data wpływu). Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że przepis art. 154 P.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku Sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W stanie faktycznym sprawy Stowarzyszenie wniosło o wymierzenie organowi – P. S.A. z siedzibą w [...] grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 526/19. Wyrokiem tym Sąd w punkcie pierwszym zobowiązał Spółkę do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia z [...] października 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim zasądził od P. S.A. z siedzibą w [...] na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zauważyć należy, że bezsporne jest, iż odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi [...] czerwca 2021 r., zatem od tej daty – zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. – należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem Sądu czternastodniowy termin ekspirował [...] lipca 2021r. Również nie ulega wątpliwości, że po [...] lipca 2021 r. do dnia wniesienia skargi w sprawie niniejszej, czyli do [...] grudnia 2021 r., organ nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem strony skarżącej z [...] października 2018 r. W sprawie organ, podjął wprawdzie czynności postępowania, bowiem pismem z [...] lutego 2022 r. udostępnił stronie skarżącej żądane informacje, niemniej do dnia wniesienia skargi nie rozpoznał wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym miejscu należy przywołać treść art. 154 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym: wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Powyższe oznacza, że wykonanie wyroku II SAB/Wa 529/19 już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego i tak skutkuje koniecznością zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a., a więc wymierzeniem organowi grzywny. Przedstawione czynności wskazują, że organ sprawy nie załatwił, zatem wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku strony skarżącej i do uczynienia tego w odpowiednim terminie. Jednocześnie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela panujący w orzecznictwie sądów administracyjnych i przyjmuje jako własny pogląd, że niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być trudności kadrowe, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku, co nie jest sporne w orzecznictwie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 2005/12 oraz z 1 października 2010 r., sygn. I OSK 1166/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 967/16; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zaznaczyć, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 P.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W przypadku zatem wymierzenia grzywny poniżej tej granicy nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 P.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wpłynięcia do organu prawomocnego orzeczenia Sądu wraz z aktami sprawy oraz okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, dostępne j.w.). Biorąc pod uwagę wskazane przez organ okoliczności Sąd uznał, że grzywna w kwocie 2.000 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim podmiot obowiązany do udostępniania informacji publicznej naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję wobec Spółki nie będącej stricte organem administracji publicznej. Kwota ta stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechanie organu w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym Sąd uznał za nieuzasadnione zawarte w skardze żądanie wymierzenia grzywny w wysokości 30.000,00, bowiem byłoby one zbyt nadmierne i nie znajdowało usprawiedliwienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Zaznaczyć należy, że choć ze znacznym przekroczeniem terminu określonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 526/19, to jednak organ pismem z [...] lutego 2022 r. udostępnił stronie skarżącej żądaną informację publiczną. Mając przy tym na uwadze treść art. 154 § 2 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zwrócić tu uwagę należy, że w orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Niewykonanie wyroku i opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy i uznaje je jako własne stanowisko w sprawie (por. np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 maja 2013 r., sygn. II SAB/Sz 34/13, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 967/16; dostępne j.w.). Przenosząc powyższe uwagi na kanwę niniejszej należy wskazać, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem – mimo zobowiązania do załatwienia wniosku strony skarżącej w określonym terminie prawomocnym wyrokiem organ nie rozpoznał wniosku w wyznaczonym terminie. W ocenie Sądu w składzie orzekającym wskazana w odpowiedzi na skargę argumentacja, że realizacja wniosku z [...] października 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej wynikała z faktu, że wezwanie z [...] grudnia 2021 r. do wykonania prawomocnego wyroku zostało doręczone Spółce [...] grudnia 2021 r., tj. w okresie bezpośrednio poprzedzającym Święta Bożego Narodzenia, co spowodowało niedostępność pracowników związaną z sezonem urlopowym przesądzają o tym, że bezczynność organu osiągnęła kwalifikację rażącego naruszenia prawa i uzasadnia wymierzenie grzywny z tytułu niewykonywania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 526/19 w kwocie 2.000 zł. Spółka nie dostrzega bowiem, że to nie wezwanie do wykonania wyroku, lecz doręczenie jej odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy rozpoczęło bieg terminu załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a,. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie Sąd, stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzekł na mocy art. 154 § 2 P.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej Sąd postanowił w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), na którą składa się 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika – radcy prawnego oraz zwrot uiszczonej opłaty od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych należy wskazać, że w myśl art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a,. koszty takie przysługują wyłącznie stronie skarżącej i tylko w sytuacji, kiedy jej skarga została uwzględniona, a organ administracji publicznej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie ma możliwości dochodzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.