III SA/Wa 1090/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.L. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1090/15 sprawy ze skargi T. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2004 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1090/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2004 r. Pismem z dnia 3 lipca 2015 r Skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego r. pr. T. D. w dniu 24 sierpnia 2015r. W dniu 25 września 2015 r. pełnomocnik Skarżącego adwokat D.W. złożył osobiście na biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnictwo z dnia 16 września 2015 r. do reprezentowania Skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pismem z dnia 25 września 2015 r. Skarżący zwrócił się ponownie z wnioskiem o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Skarżący poinformował, iż r. pr. T.D. nie był jego pełnomocnikiem przed sądami administracyjnymi a jedynie pełnomocnikiem na etapie postępowania podatkowego. Zaznaczył, iż nigdy nie zostało złożone pełnomocnictwo dla r. pr. T. D. . Podkreślił, iż pierwszym jego pełnomocnikiem w tej sprawie jest adw. D.W. . Na podstawie zarządzenia z dnia 29 września 2015 r. poinformowano pełnomocnika Skarżącego - adw. D.W. , iż z akt niniejszej sprawy wynika, że na rozprawie w dniu 19 października 2012 r. Skarżący stawił się osobiście z pełnomocnikiem r. pr. T.D. , na dowód czego złożył pełnomocnictwo, z którego wynika, iż Skarżący udzielił pełnomocnictwa r. pr. T.D. do reprezentowania w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (k. 48 i 50 akt sądowych). W związku z powyższym, odpis wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego r. pr. T.D. . Natomiast pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego dla adw. D.W. zostało złożone do akt sądowych w dniu 25 września 2015 r. Powyższa informacja została wysłana do pełnomocnika Skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 30 września 2015 r. Pismem z dnia 2 października 2015 r. pełnomocnik Skarżącego adw. D.W. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r. Do wniosku dołączył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię oświadczenia Skarżącego o cofnięciu pełnomocnictwa dla r. pr. T. D. . W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w niniejszej sprawie radcy prawnemu T. D. zostało udzielone pełnomocnictwo na rozprawie 19 października 2012 r. Podkreślił, iż w treści pełnomocnictwa wprost wskazano sygnaturę akt WSA z III SA/Wa 3013/11. Tym samym w ocenie Skarżącego pełnomocnictwo złożone do akt było pełnomocnictwem tylko do sprawy o sygnaturze III SA/Wa 3013/11. Jako znamienne wskazał, iż podczas kolejnych rozpraw - przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Skarżący występował sam. Podobnie na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1157/15 (dotyczącej zobowiązań za 2005 rok) Skarżący stawił się sam tj. bez pełnomocnika. Pełnomocnik podniósł, iż Skarżący pismem z dnia 2 marca 2015 r. cofnął pełnomocnictwo radcy prawnemu T. D. i poprosił go o zwrot dokumentów. We wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem po raz kolejny Skarżący wskazał, że prosi o doręczenie mu wyroku na jego adres. W dniu 25 września 2015 r. swój udział w sprawie zgłosił pełnomocnik adwokat D. W. . Jednocześnie tego dnia Skarżący ponownie poprosił o doręczenie mu wyroku z uzasadnieniem. W dniu 2 października 2015 r. nowy pełnomocnik otrzymał pismo z WSA z dnia 30 września 2015 r., w którym WSA przedstawił informacje w kwestii dokonanych doręczeń. W ocenie pełnomocnika Skarżącego w zaistniałej sytuacji nie można Skarżącemu, który nie jest prawnikiem, zarzucić winy w ewentualnym naruszeniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Termin (7 dniowy) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie powinien być liczony od dnia doręczenia pisma WSA z dnia 30 września 2015 r. tj. od dnia 2 października br. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." konsekwencją niedochowania terminu w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętej po jego upływie Jednakże – stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu i z uprawdopodobnieniem okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.) w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że pełnomocnik Skarżącego wnosząc wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1090/15 spełnił warunki formalne wymienione w art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a., Przechodząc następnie do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, należy podkreślić, iż ww. wyrok WSA wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego r. pr. T.D. w dniu 24 sierpnia 2015r., a więc ostatnim dniem, w którym mogła zostać wniesiona skarga był 23 września 2015 r. Bezspornym natomiast jest, że skarga kasacyjna Skarżącego od powyższego wyroku została złożona za pośrednictwem poczty w dniu 2 października 2015 r., a więc z uchybieniem terminowi do jej wniesienia. W związku z podnoszonymi we wniosku okolicznościami Sąd za zasadne uznał odniesienie się do kwestii prawidłowości doręczenia uzasadnienia powyższego wyroku. Z akt sprawy wynika, iż na rozprawie w dniu 19 października 2012 r. Skarżący stawił się osobiście z pełnomocnikiem r. pr. T. D. na dowód czego złożył pełnomocnictwo z dnia 18 października 2012 r., z przedłożonego pełnomocnictwa wynika, iż Skarżący udzielił upoważnienia r. pr. T. D. do "reprezentowania w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/WA 3013/11" (k. 48 akt sądowych). Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie". Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Natomiast, stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Sąd zauważa, iż "przepis art. 37 § 1 p.p.s.a. posługuje się pojęciem "sprawa" (obecnym w sformułowaniu "(...) do akt sprawy") w ujęciu formalnym. Granice "sprawy" w znaczeniu formalnym w rozumieniu p.p.s.a. wyznacza zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja" (...) – tj. w rozpoznawanej sprawie: decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zgodnie z "art. 12a § 1 p.p.s.a., w myśl którego: "Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. (...)", przepis ten, podobnie jak art. 37 § 1 p.p.s.a., zawiera także pojęcie "sprawa" w znaczeniu formalnym, bowiem reguluje kwestię tworzenia akt sądowych dla konkretnych postępowań sądowoadministracyjnych, inicjowanych poszczególnymi skargami" (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II FSK 1945/12 ). Dalej Sąd podnosi, iż w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 239/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012r., sygn. akt III SA/Wa 3013/11. Konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez tut. Sąd (i związana z tym zmiana sygnatury akt) będąca następstwem ww. wyroku NSA nie spowodowała, że zmieniła się tożsamość sprawy - postępowanie sądowoadministracyjne nadal pozostaje to samo. W związku z powyższym, przyjąć należy, że pełnomocnictwo z dnia 18 października 2012 r. udzielone r. pr. T.D. , pomimo wskazania poprzednio nadanej sygnatury akt, obejmowało umocowanie do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie prowadzonej obecnie pod nową sygnaturą akt III SA/Wa 1090/15. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Przyjąć zatem należy, że do dnia doręczenia odpisu wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1090/15 wraz z uzasadnieniem, r. pr. T. D. Sąd nie został zawiadomiony o cofnięciu powyższego pełnomocnictwa. Zawiadomienie Sądu o cofnięciu pełnomocnictwa procesowego udzielonego r. pr. T. D. nastąpiło w dniu 2 października 2015 r. tj. w dacie wpływu do Sądu oświadczenia Skarżącego o cofnięciu pełnomocnictwa dla r. pr. T.D. . Stosownie do treści art. 67 § 5 p.p.s.a., w przypadku ustanowienia pełnomocnika lub osoby upoważnionej do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonywać tym osobom. Fakt samodzielnego złożenia przez Skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wpływa na obowiązek doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem jego pełnomocnikowi, gdyż ustanowienie pełnomocnika nie wyklucza możliwości osobistego działania strony w sprawie jej dotyczącej, jednakże korespondencja Sądu (w tym odpis wyroku z uzasadnieniem) będzie doręczana jego pełnomocnikowi. Przepis art. 67 § 5 p.p.s.a., obarcza Sąd obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Zmiana tego stanu rzeczy mogła nastąpić jedynie poprzez wypowiedzenie pełnomocnictwa i poinformowania o tym fakcie Sądu, co nastąpiło dopiero w dniu 2 października 2015 r. Z dokonanych ustaleń wynika zatem, że odpis wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1090/15 wraz z uzasadnieniem prawidłowo doręczono r. pr. T.D. . Odnosząc się do pozostałych okoliczności podniesionych przez pełnomocnika Skarżącego należy wskazać, iż przepisy p.p.s.a dopuszczają możliwość samodzielnego występowania Skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż nie wymagają profesjonalnego zastępstwa procesowego przez sądem kasacyjnym, a jedynie sporządzenia przez profesjonalistę skargi do tego sądu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym udział skarżących oraz ich pełnomocników na rozprawie jest ich prawem, a nie obowiązkiem. W niniejszej sprawie skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3013/11 wniósł pełnomocnik Organu. Natomiast w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1157/15 na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. Skarżący stawił się osobiście i oświadczył, że cofnął pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu T.D. . Sąd zauważa, iż Skarżący udzielił odrębnych pełnomocnictw procesowych dla reprezentującego go pełnomocnika z wyszczególnieniem umocowania do reprezentowania Skarżącego w poszczególnych postępowaniach sądowoadministarcyjnych prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod odrębnymi sygnaturami akt. Z protokołu rozprawy w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1157/15 nie wynika by Skarżący złożył oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictw udzielonych r. pr. T.D. w pozostałych sprawach Skarżącego, toczących się przed WSA w Warszawie, w tym w sprawie prowadzonej obecnie pod sygnaturą akt III SA/Wa 1090/15. Należy również wskazać, iż z protokołu rozprawy w niniejszej sprawie z dnia 30 czerwca 2015 r. wynika, że po wywołaniu sprawy nikt się nie stawił. Kryterium braku winy, o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, iż na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 155/09; post. NSA z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 468/06). Sąd stwierdza, że na równi z zawinionym działaniem strony traktowane jest zawinienie działającego w jej imieniu pełnomocnika i w związku z tym strona postępowania działająca przez pełnomocnika ponosi wszelkie negatywne konsekwencje jego zaniedbań. Nie tylko więc wina strony, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika, wyłącza możliwość przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie Skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Należy bowiem podkreślić, że pełnomocnik Skarżącego jako profesjonalista w sytuacji cofnięcia przez Skarżącego udzielonego mu pełnomocnictwa procesowego zgodnie z treścią art. 42 § 2 p.p.s.a. powinien działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Z oświadczenia Skarżącego złożonego do akt niniejszej sprawy o cofnięciu pełnomocnictwa dla r. pr. T. D. nie wynika by zwolnił pełnomocnika z obowiązku działania za stronę jeszcze przez dwa tygodnie od dnia złożenia tego oświadczenia. Tym samym pełnomocnik Skarżącego winien był niezwłocznie poinformować Sąd o cofnięciu udzielonego mu pełnomocnictwa procesowego celem uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Należy podkreślić, iż odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działania i zaniechania obciążają mocodawcę. Wymaga również wskazania, iż zawiadomienie sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa może być dokonane zarówno przez pełnomocnika, jak i mocodawcę. Skarżący poinformował Sąd o cofnięcia pełnomocnictwa udzielonego r. pr. T.D. w niniejszej sprawie dopiero w dniu 2 października 2015 r. tj. po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1090/15 (podkreślenie Sądu). Zważywszy na powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, Skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminu, ponieważ to Skarżący dokonał wyboru pełnomocnika, którego zaniechanie doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez adwokata lub radcę prawnego ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 18 października 2007 r. sygn. akt I FZ 421/07; postanowienie NSA z 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09). Skarżący nie może zatem skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez upoważnioną przez Niego osobę. Dodatkowo zachowaniu Skarżącego można postawić zarzut zaniedbania lub niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, skoro od 2 marca 2015 r. nie poinformował Sądu o cofnięcia pełnomocnictwa udzielonego r. pr. T. D. w niniejszej sprawie. Tymczasem nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 307/08). Podsumowując powyższe rozważania Sąd stwierdza, iż powoływane przez pełnomocnika Skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z powyższych względów, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia