III SA/Wa 48/22
WyrokWSA w Warszawie2022-11-08
Skład orzekający: Jacek Kaute, Dariusz Czarkowski, Agnieszka Sułkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatek udokumentowany fakturą, która nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji podmiotowo i przedmiotowo, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Wydatek udokumentowany fakturą, która nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji podmiotowo i przedmiotowo, nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Prawo do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu dotyczy jedynie faktur stwierdzających faktycznie zrealizowane czynności, a sama faktura stanowi jedynie formalny warunek, który nie jest wystarczający, gdy nie towarzyszy mu rzeczywiste zdarzenie gospodarcze.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwestionował możliwość zaliczenia przez Skarżącą do kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie sprzętu elektronicznego od B. Sp. z o.o., uznając, że faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez bezpodstawne uznanie, że wydatki nie stanowiły kosztu uzyskania przychodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. oddala skargę.
Pismem z dnia 4 stycznia 2022 r. B.R. (dalej: "Strona", "Podatnik" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z [...] czerwca 2021 r. określił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwocie 522.410,00 zł.
W uzasadnieniu Naczelnik stwierdził, że Strona zawyżyła koszty uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej o kwotę 2.171.283,33 zł. Jako podstawę dokonanych ustaleń wskazał, że:
- faktury VAT, na których jako wystawca widnieje B. Sp. z o.o., nie dokumentują rzeczywistych transakcji pomiędzy uwidocznionymi w ich treści stronami, tj. pomiędzy Skarżącą a Spółką,
- Skarżąca zakupiła towar niewiadomego pochodzenia, tzn. faktury VAT rzekomo wystawione przez B. Sp. z o.o., mające dokumentować nabycie ww. towarów, są niezgodne podmiotowo,
- Skarżąca nie sprawdziła, czy B. Sp. z o.o. rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą i nie zweryfikowała żadnych danych tej firmy, pomimo że zawierane transakcje opiewały na duże kwoty.
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) poprzez bezpodstawne uznanie, że wydatki poniesione przez Skarżącą na nabycie sprzętu elektronicznego od B. Sp. z o.o. nie stanowiły kosztu uzyskania przychodu w 2015 r.;
2. art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: o.p.) poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia faktycznego decyzji, całkowicie pomijającego ustawowy obowiązek precyzyjnego wskazania dowodów służących za podstawę rozstrzygnięcia, tj. konkretnych dowodów, którym organ dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym, wskazanym dowodom odmówił wiarygodności, a w szczególności przez zaciemniające obraz sytuacji faktycznej prezentowanie informacji niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;
3. naruszenie art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez bezrefleksyjne przyjęcie w decyzji ustaleń poczynionych w wydanej wobec Strony nieprawomocnej decyzji dotyczących rozliczeń w podatku od towarów i usług.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestią sporną w sprawie jest to, czy w prowadzonej w 2015 r. działalności gospodarczej skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 2.171.283,33 zł. Zasadniczą kwestią jest ustalenie, czy zakwestionowane faktury VAT, w których jako wystawca figuruję B. Sp. z o.o., odzwierciedlają rzeczywisty przebieg operacji gospodarczych. Organ odwoławczy zaznaczył, że analizując sporną kwestię, za podstawę rozstrzygnięcia przyjął ustalenia faktyczne poczynione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. uznając, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo, z zachowaniem reguł procedury podatkowej.
Zdaniem Dyrektora dokonana analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdza podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., art. 210 § 1 pkt 6 o.p. i art. 191 o.p.
Wskazano, że dowodami, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy, są:
- akta kontroli podatkowej przeprowadzonej wobec Skarżącej w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.,
- decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lutego 2020 r. nr [...] wydana na podstawie materiału dowodowego zebranego w trakcie kontroli podatkowej, przeprowadzonej wobec Skarżącej w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] lipca 2020 r. nr [...],
- decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. wydana wobec B. Sp. z o. o. z [...] stycznia 2018 r. nr [...], określająca nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r. oraz określająca podatek VAT do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r., a także decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. wydana wobec B. Sp. z o.o. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] określająca nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od maja 2015 r. do czerwca 2015 r. oraz określająca podatek VAT do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za okres maja 2015 r. do czerwca 2015 r. W decyzjach tych organ podatkowy szczegółowo odtworzył i opisał okoliczności faktyczne procederu polegającego na wprowadzaniu przez B. Sp. z o.o. do obrotu gospodarczego nierzetelnych faktur VAT, rzekomo dokumentujących handel elektroniką, a w rzeczywistości wystawionych w celu uzyskania korzyści podatkowych i określił spółce podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez nieuznanie przez organ podatkowy jako kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez Skarżącą wydatków na nabycie sprzętu elektronicznego od firmy B. Sp. z o.o. Organ odwoławczy stwierdził, że prawo do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu dotyczy jedynie faktur stwierdzających faktycznie zrealizowane czynności. Dysponowanie natomiast, przez nabywcę towaru lub usługi, fakturą stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności. W przypadku powzięcia wątpliwości co do tego, czy faktura odzwierciedla rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, organ podatkowy uprawniony jest do sprawdzenia zgodności faktury z tym zdarzeniem. Ponadto organ podatkowy obowiązany jest do badania walorów formalnych faktury oraz okoliczności, w których doszło do sprzedaży towarów lub usług, co sprowadza się do kontrolowania, czy w istocie faktura stwierdza fakt nabycia towarów lub usług, a więc czy doszło między stronami wskazanymi w fakturze do rzeczywistej operacji. Wydatek uznawany jest za koszt uzyskania przychodów, gdy jest faktyczny, dokonany między wykazanymi w fakturze sprzedawcą i nabywcą.
Dyrektor zauważył, że w prawie podatkowym nie funkcjonuje domniemanie prawdziwości faktury, a prawo do ujęcia w przychodach lub kosztach uzyskania przychodu daje nie tylko faktura poprawna formalnie, ale przede wszystkim poprawna merytorycznie. Te warunki spełnia natomiast jedynie faktura dokumentująca rzeczywisty obrót, czyli taki, w którym pomiędzy rzeczywistą sprzedażą a jej opisem w fakturze istnieje pełna zgodność pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Dana faktura odzwierciedlać więc musi zdarzenie gospodarcze dokonane pomiędzy podmiotami wymienionymi na fakturze, którego przedmiotem jest towar lub usługa opisana w tym dokumencie pod względem ilościowym, jakościowym i wartościowym.
Zdaniem Dyrektora, z materiału zebranego w aktach sprawy wynika, że firma B. Sp. z o.o. wprowadzała do obrotu gospodarczego nierzetelne faktury VAT, rzekomo dokumentujące handel elektroniką, a w rzeczywistości wystawiane w celu uzyskania korzyści podatkowych. Ustalono, że w ewidencji zakupów VAT za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz w deklaracjach VAT-7 za te okresy, B. Sp. z o.o. wykazała podatek naliczony z faktur VAT wystawionych przez: T. Sp. z o.o. i K. Sp. z o.o. T. Sp. z o.o. nie posiadała jednak żadnych dowodów potwierdzających dokonanie dostaw na rzecz B. Sp. z o.o., jak również żadna firma z Unii Europejskiej nie wykazała dostaw towarów na rzecz T. Sp. z o.o. Natomiast K. Sp. z o.o. wykazywała nabycia od podmiotu, który nie składał deklaracji dla potrzeb podatku VAT za ten okres, nie funkcjonował pod wskazanym adresem rejestracyjnym i nie było z nim kontaktu. Ponadto ustalono, że K. Sp. z o.o. świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych, jako podmiot pośredniczący w obrocie towarami. Pomiędzy wskazanymi podmiotami nie było formalnych kontaktów handlowych. Nie zawierano umów handlowych regulujących wzajemne zobowiązania, w tym konsekwencje w razie niewykonania czy nienależytego wywiązania się z umowy. Nie zostały uregulowane kwestie wynagrodzenia za wykonane świadczenie oraz kiedy, i na jakich warunkach miało być ono wypłacane. Nie ustalano także kwestii wynagrodzenia, jeśli świadczenie byłoby wykonane po terminie lub w sposób nienależyty. Brak było ubezpieczenia towaru na wypadek utraty, kradzieży lub uszkodzenia w czasie magazynowania lub transportu, pomimo jego wysokiej wartości, co jest niezgodne z powszechnie stosowanymi na rynku praktykami. Kontakty między podmiotami odbywały się według z góry ustalonego scenariusza znanego uczestnikom procederu i przez to nieobarczonego żadnym ryzykiem. Strony transakcji nie negocjowały cen, nie stosowały zamówień i nie reklamowały towarów. Porozumiewały się za pośrednictwem korespondencji e-mail, Skype lub telefonicznie. Podmioty te nie posiadały własnych magazynów, lecz korzystały z magazynu tej samej firmy logistycznej. B. Sp. z o.o. oraz pozostali kontrahenci uczestniczący w łańcuchu dostaw, odsprzedawali towary niezwłocznie po zakupie do następnego kontrahenta. Faktury przekazywane były jednego dnia przez kilku kontrahentów, co powodowało brak fizycznej możliwości dysponowania towarem i jego kontroli przez uczestników łańcucha dostaw. Zawierane transakcje sprowadzały się jedynie do wysyłania drogą e-mail faktur do centrum logistycznego, w którym umieszczano towary. Płatności przebiegały równocześnie z wystawieniem faktur, miały charakter przedpłat (zaliczek) i realizowane były w większości przypadków w dacie wystawienia faktury. Podmioty uczestniczące w obrocie łańcuchowym nie angażowały własnych środków, przez co nie ponosiły ryzyka związanego z brakiem płatności przez odbiorcę, bowiem zapłaty na rzecz dostawców dokonywane były po uregulowaniu należności przez odbiorcę. Środki finansowe poruszały się w przeciwnym kierunku niż przepływ towarów. Towar wprowadzany był przez znikającego podatnika a środki finansowe uruchamiane były z drugiej strony łańcucha transakcji przez inicjatorów oszukańczego procederu, którzy rezydowali poza granicami kraju. Podmioty nie zaangażowały własnych środków finansowych, co powodowało na kontach bankowych uczestników nagły skokowy wzrost obrotów przy jednoczesnym braku własnych środków. Większość firm uczestniczących w transakcjach z B. Sp. z o.o. nie posiadała struktury biznesowej, nie zatrudniała pracowników lub zatrudnienie było minimalne. Podmioty te nie posiadały fizycznego miejsca prowadzenia działalności. Kapitał zakładowy był w większości przypadków minimalny i wynosił pięć tysięcy złotych. Firmy uczestniczące w łańcuchu posiadały swoje siedziby w mieszkaniach prywatnych, wirtualnych biurach lub w podnajmowanych lokalach o minimalnej powierzchni, często pod tym samym adresem. Nierzadko również zmieniały siedziby i adresy prowadzenia działalności. Mimo braku kapitału i doświadczenia, firmy te generowały wraz z B. Sp. z o.o. wysokie obroty od początku prowadzenia działalności, które można porównać z obrotami firm o uznanej pozycji na rynku elektronicznym.
Zdaniem Organu odwoławczego biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzono sztuczność transakcji zawieranych przez B. Sp. z o.o., bowiem bardziej istotny dla uczestników działających w łańcuchu dostaw był fakt wystawienia faktury z wykazaną kwotą podatku VAT, aniżeli sam towar o znacznej wartości. Ważny był wyłącznie jak najszybszy transfer do kolejnego uczestnika procederu w celu złożenia wniosku o zwrot VAT przez ostatni podmiot, tj. brokera.
Osoby wchodzące w skład Zarządu B. Sp. z o.o. miały świadomość uczestnictwa w sztucznym łańcuchu w celu uprawdopodobnienia realizowanych transakcji, ponieważ warunki handlowe pomiędzy wszystkimi uczestnikami były ukształtowane w taki sposób, że nie można było uznać ich jako działania w warunkach rynkowych. Ustalenia organu podatkowego doprowadziły do stwierdzenia, że wszystkie działania ukierunkowane były na uzyskanie korzyści podatkowej, a nie faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej.
Powyższe potwierdzają ww. decyzje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. wydane dla B. Sp. z o.o.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w kwestii współpracy z B. Sp. z o.o. Skarżąca została przez Organ I instancji przesłuchana w charakterze strony, przesłuchani w charakterze świadków zostali też pracownicy firmy. Ze złożonych przez nią zeznań wynika, że prowadzeniem działalności gospodarczej w rzeczywistości zajmował się syn, R.R., który według niej był jedynym pracownikiem zatrudnionym w firmie. Nawiązał on telefonicznie kontakt z firmą B. Sp. z o.o. (prawdopodobnie przez pośrednika) i odbierał od niej towar znajdujący się w magazynach D.. Do obowiązków Skarżącej natomiast należało jedynie podpisywanie faktur i przekazywanie ich do biura głównej księgowej.
Z zeznań R.R. wynika natomiast, że pełnił on w firmie Skarżącej rolę handlowca (wyszukiwał klientów, finalizował transakcje, dostarczał towar). Według zeznań Skarżącego w firmie zatrudnione były chyba trzy osoby, jedna na umowę zlecenie, a dwie na umowę o pracę, Skarżąca natomiast zajmowała się wyłącznie pilnowaniem kompletu dokumentów i zawożeniem ich czasami do księgowej. Odnośnie współpracy z firmą B. Sp. z o.o. zeznał, że kontakt do firmy B. Sp. z o.o., a właściwie do I.T., otrzymał od podmiotu z Wielkiej Brytanii o nazwie I. (prawidłowa nazwa firmy to E. - sprostowanie z 19 sierpnia 2016 r.). Z I.T. spotkał się przed bramą magazynów firmy D. w B. w celach handlowych i w ten sposób rozpoczęła się współpraca z B. Sp. z o.o. Na dostawę konsol nie została zawarta umowa handlowa, towar zamawiany był przez Skype u I.T., a na okoliczność zawieranych transakcji i kontaktów handlowych nie posiada żadnej dokumentacji. Mniejsze ilości konsol nabywanych od B. Sp. z o.o. przewoził osobiście, natomiast przy większych dostawach towar przewożony był samochodami wynajmowanymi od firm, których nazw nie pamiętał. Każdorazowo wynajmował samochód typu transporter i osobiście przewoził towary.
Numerów rejestracyjnych tych samochodów nie pamiętał, ale dokumenty wynajmu tych samochodów znajdowały się pod dokumentami księgowymi. R.R. nie potrafił jednak podczas przesłuchań opisać szczegółów poszczególnych transakcji udokumentowanych fakturami VAT, wystawionymi przez B. Sp. z o.o.
Przesłuchany w charakterze świadka L.K. zeznał, że był zatrudniony w firmie Skarżącej na podstawie umowy o pracę, na stanowisku logistyka, prawdopodobnie od marca do maja 2015 r. Umowę podpisał ze Skarżącą i to Skarżąca przyjmowała go do pracy, a oprócz niego pracowały jeszcze dwie osoby: M.P. i J.S., co przeczy zeznaniom Skarżącej odnośnie ilości pracowników zatrudnionych w firmie. L.K. organizował transport krajowy i zagraniczny tworzyw sztucznych, tj. granulatów, przemiału, folii i zlepów do i od klientów zagranicznych w Niemczech i Szwecji. Nie organizował transportu innych towarów. Zeznał także, że Skarżąca nie wykonywała osobiście żadnych czynności biurowych. Nie miał wiedzy na temat innych czynności wykonywanych przez Skarżącą w firmie, gdyż nie widywał jej w biurze. Nie znał B. Sp. z o.o. i nie miał wiedzy na temat współpracy z tą Spółką. Nie wiedział, kto był odbiorcą konsol Sony PlayStation4, które Skarżąca miała nabyć od B. Sp. z o.o.
Przesłuchana w charakterze świadka A.M. zeznała, że była osobiście odpowiedzialna za prowadzenie księgowości oraz za sporządzanie deklaracji VAT-7. Faktury w firmie wystawiała przeważnie ona, ale czasami też R.R.. Faktury były jej dostarczane z innymi dokumentami przez R.R. lub przez Skarżącą. Zeznała, że czasem odbierała faktury osobiście u Skarżącej w domu. Jeżeli jakaś transakcja była w planie albo była w toku, to dane do wystawienia faktury otrzymywała albo telefonicznie, albo mailowo. Informacje w tym zakresie przekazywał głównie R.R., rzadko robiła to Skarżąca. Zeznała także, że nie zna szczegółów nawiązania kontaktu z B. Sp. z o.o. Nie miała kontaktu z nikim z ramienia tej Spółki. Natomiast nie było problemów z płatnościami. Wszystkie były rozliczane na bieżąco. Towar od B. Sp. z o.o. był odbierany przez R.R., który informował ją, że jedzie po odbiór towarów do magazynów D.. Faktury od B. Sp. z o.o. otrzymywała mailowo. Oryginalne były dokumenty odbioru magazynowego. Do towaru, który był na fakturach, wystawiała następnie faktury sprzedażowe dla klientów.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Dyrektora, Organ I instancji prawidłowo uznał, że faktury VAT wystawione przez B. Sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych transakcji pomiędzy uwidocznionymi w ich treści stronami. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne przemawiają za tym, że Strona zakupiła towar niewiadomego pochodzenia, tzn. że faktury VAT rzekomo wystawione przez B. Sp. z o.o., mające dokumentować nabycie konsol Sony Playstation 4, są niezgodne podmiotowo.
Naczelnik nie zakwestionował tego, że towar wykazany na spornych fakturach został dostarczony Skarżącej, ponieważ - jak zostało ustalone - odsprzedała go ona trzem kontrahentom, tj.: F., M., oraz G., co wszyscy trzej zgodnie potwierdzili w trakcie przesłuchań w charakterze świadka. Organ odwoławczy zaznaczył jednak, że aby dany wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, muszą być łącznie spełnione następujące warunki: wydatek powinien być rzeczywiście poniesiony przez podatnika, nie może znajdować się w określonym w art. 23 u.p.d.o.f. katalogu wydatków, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, powinien pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, winien zostać poniesiony w celu uzyskania przychodów oraz musi być właściwie udokumentowany.
Organ odwoławczy zaznaczył, że prawo do ujęcia wydatków w kosztach uzyskania przychodu daje nie tylko faktura poprawna formalnie, ale przede wszystkim poprawna merytorycznie. Te warunki spełnia natomiast jedynie faktura dokumentująca rzeczywisty obrót, czyli taki, w którym pomiędzy rzeczywistą sprzedażą, a jej opisem w fakturze istnieje pełna zgodność pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Dana faktura odzwierciedlać więc musi zdarzenie gospodarcze dokonane pomiędzy podmiotami wymienionymi na fakturze, którego przedmiotem jest towar lub usługa opisana w tym dokumencie pod względem ilościowym, jakościowym i wartościowym.
Powyższe warunki nie zostały łącznie spełnione, zakwestionowane faktury nie dokumentują bowiem sprzedaży między wskazanymi w niej kontrahentami, a więc w rezultacie organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2021 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2021 r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj.:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez bezpodstawne uznanie, że wydatki poniesione przez Podatnika na nabycie sprzętu elektronicznego od B. sp. z o.o. nie stanowiły dla Podatnika kosztu uzyskania przychodu;
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 o.p. polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż Podatnik nie ma prawa do ujęcia w kosztach wydatków na zakup towaru od B. sp. z o.o., a także na wadliwej ocenie ustalonych faktów i dowodów, w tym bezrefleksyjne przyjęcie ustaleń kontroli w ramach podatku VAT bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przechodząc do istoty sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Stosownie do art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Zgodnie z art. 30c ust. 1 tej ustawy, podatek dochodowy od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej uzyskanych przez podatników, o których mowa w art. 9a ust. 2 lub 7, z zastrzeżeniem art. 29, 30 i 30d, wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Stosownie do art. 24a u.p.d.o.f., osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwaną dalej "księgą", z zastrzeżeniem ust. 3 i 5, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a-22o.
Wedle zaś z art. 193 § 1-3 Ordynacji podatkowej, księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Natomiast w myśl art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie uznaje za dowód w rozumieniu przepisu § 1 ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy
Stosownie do art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Z przepisu tego wynika, że możliwe jest ujęcie w kosztach wydatków, które mają rzeczywisty charakter, są związane z przychodami i zostały prawidłowo udokumentowane. W związku z tym to prawidłowe udokumentowanie kosztów pozwala na ustalenie, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki pozwalające uznać dany wydatek za koszt uzyskania przychodu w rozumieniu ustawy o PIT.
W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany od wielu lat należy uznać pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie towaru lub usługi, u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 3837/18; z dnia 10 stycznia 2017 r., II FSK 2992/15; z dnia 14 lutego 2017 r., II FSK 33/15; z dnia 17 sierpnia 2010 r., II FSK 615/09; z dnia 20 lipca 2010 r., II FSK 418/09; z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1722/07; z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1405/07; z dnia 14 marca 2008 r., II FSK 1755/06; z dnia 19 grudnia 2007 r., II FSK 1438/06; z dnia 18 sierpnia 2004 r. FSK 958/04; z 9 czerwca 2022 r., II FSK 2583/19, II FSK 2709/19, publ. CBOSA).
Wskazuje się, że koszt udokumentowany dowodem źródłowym, który dotyczy towaru lub usługi, które nie pochodziły od podmiotu wskazanego jako dostawca, nie może stanowić podstawy zapisu w księgach podatkowych, a po jego wyeliminowaniu na podstawie art. 193 § 4 o.p., czyli nie uznaniu za dowód zapisu w księgach podatkowych, w konsekwencji nie współtworzy podstawy ustalenia dochodu na zasadach wynikających z art. 24 ust. 1 i art. 24a u.p.d.o.f. Niewątpliwie faktura, w której strony transakcji określone są niezgodnie z rzeczywistością, nie jest dokumentem rzetelnym i zapisy zawarte w księdze rachunkowej w tym zakresie za rzetelne nie mogą być uznane. Wydatki faktycznie poniesione, to takie, które wynikają z rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, mających odzwierciedlenie w prawidłowych i rzetelnych dowodach źródłowych. Powyższe oznacza, że liczą się rzeczywiste działania gospodarcze, a nie same jej przejawy uwidocznione w dokumentach takich jak faktura. Środki wydatkowane, jak i otrzymane nie w rezultacie rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie stanowią ani kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., ani przychodów w rozumieniu art. 14 ust. 1 tej ustawy. Oba przepisy wymagają bowiem oprócz wydatku lub przysporzenia realnego zdarzenia gospodarczego, stanowiącego podstawę ich naliczenia oraz powiązania z prowadzoną działalnością gospodarczą. Rzetelność transakcji jest więc warunkiem koniecznym uznania wydatku za koszt potrącalny.
Jak wskazano w wyroku NSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3205/14, (publ. CBOSA), na podatniku funkcjonującym w profesjonalnym obrocie gospodarczym, obowiązanym do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo ksiąg rachunkowych, ciążą podwyższone standardy starannego działania. Dotyczy to m.in. właściwego dokumentowania operacji gospodarczych, mających znaczenie dla ustalania podstawy opodatkowania, w sposób umożliwiający weryfikację przez organ podatkowy wykonania świadczenia przez określonego kontrahenta. Wobec tego z punktu widzenia normy wynikającej z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. bez znaczenia jest to, czy podatnik w sposób zawiniony (np. na skutek braku dbałości o własne interesy gospodarcze, bądź w sposób całkiem świadomy), czy też niezawiniony, dokonuje rozliczenia kosztów uzyskania przychodów na podstawie nierzetelnych, fikcyjnych faktur. Podkreślenia wymaga, że istotny jest jedynie fakt, że faktury nie odzwierciedlają faktycznych transakcji, gdyż koszt nieprawidłowo udokumentowany nie może być rozliczony w rachunku podatkowym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2702/12, publ. CBOSA, co do analogicznej normy z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.). Podkreślenia wymaga dodatkowo w aspekcie kosztu poniesionego, o którym expressis verbis stanowi art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., konieczność wykazania nie tylko zgodności przedmiotowej, ale i podmiotowej transakcji. Jak już wskazano, uznanie danej faktury za nieodzwierciedlającą rzeczywistych zdarzeń gospodarczych wywołuje skutek w zakresie wszystkich jej elementów (por. wyrok NSA z 1 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 3953/13, publ. CBOSA).
Wydatek może zatem zostać uznany za koszt uzyskania przychodu, jeżeli został poniesiony przez podatnika, jest definitywny, pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, poniesiony został w celu uzyskania przychodów, bądź zachowania lub zabezpieczenia ich źródła lub może mieć inny wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, jak również został właściwie udokumentowany. Z dokumentacji podatnika musi jednoznacznie wynikać, że doszło do transakcji opisanej na fakturze pomiędzy nim a jego kontrahentem, ujętej w rozliczeniu kosztów uzyskania przychodów.
W niniejszej sprawie organy podatkowe w ocenie Sądu wykazały, że wymienione w decyzji podmioty występujące na wcześniejszych etapach obrotu, w tym bezpośredni fakturowy dostawca towaru dla Skarżącej - B. sp. z o.o. nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej w zakresie handlu elektroniką. Okoliczności sprawy wskazują, że ich działanie było podyktowane chęcią świadomego czerpania zysku z oszustw podatkowych. Organy te nie negują przy tym istnienia fakturowanego towaru. Wykazały natomiast, że faktury wystawiane na rzecz Skarżącej były częścią mechanizmu oszustwa podatkowego i są wadliwe podmiotowo, tj. to nie podmiot na nich figurujący był faktycznym dostawcą towaru.
Kluczowe znaczenie – jak trafnie spostrzegł Dyrektor – ma dla niniejszej sprawy materiał włączony do niniejszego postępowania, a zgromadzony w toku innego postępowania - prowadzonego wobec bezpośredniego kontrahenta Skarżącej, tj. B. sp. z o.o. Posłużenie się tym materiałem nie umniejsza jego wartości dowodowej w niniejszym postępowaniu i jest zgodne z art. 180 § 1 i art. 181 o.p.
W aktach sprawy zalegają m. in. wydane wobec B. sp. z o.o. dwie decyzje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] stycznia 2018 r. w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r. oraz od maja 2015 r. do czerwca 2015 r., określające tej spółce m. in. podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Co istotne, stanowisko w nich zawarte podzielił następnie organ odwoławczy, a prawidłowość rozstrzygnięć organów podatkowych (co jest Sądowi wiadome z urzędu) została również potwierdzona w nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 sierpnia 2020 r. (I SA/Lu 6/20 oraz I SA/Lu 7/20).
Wspomniane decyzje przedstawiają mechanizm związany z obrotem towarami, w którym uczestniczyła Skarżąca (pozwalają prześledzić drogę, jaką przebył towar na wcześniejszych etapach obrotu). Decyzje te zostały też skonfrontowane z dowodami, które przeprowadzono w toku niniejszego postępowania, a Skarżąca miała do nich zagwarantowany i niczym nieograniczony dostęp, zaś Dyrektor w pełni podzielił ustalenia dowodowe Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. w zakresie funkcjonowania spółki B.. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie zebrano dowody, z których jednoznacznie wynika, że obrót z udziałem Skarżącej miał charakter zorganizowanego oszustwa VAT w formie tzw. karuzeli podatkowej.
Organy ustaliły, że B. Sp. z o. o., wprowadzała do obrotu gospodarczego nierzetelne faktury VAT, rzekomo dokumentujące handel elektroniką, a w rzeczywistości wystawiane w celu uzyskania korzyści podatkowych. Ustalono, że w ewidencji zakupów VAT za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz w deklaracjach VAT-7 za te okresy, B. Sp. z o.o. wykazała podatek naliczony z faktur VAT wystawionych przez T. Sp. z o.o. i K. Sp. z o.o. Jak jednak ustalono, podmioty te nie mogły dostarczyć jakiegokolwiek towaru do B.. Wynika to z faktu, że T. Sp. z o.o. nie posiadała żadnych dowodów potwierdzających dokonanie dostaw na rzecz B. Sp. z o.o., jak również żadna firma z Unii Europejskiej nie wykazała dostaw towarów na rzecz T. Sp. z o.o. Natomiast K. Sp. z o.o. wykazywała nabycia od podmiotu, który nie składał deklaracji dla potrzeb podatku VAT za ten okres, nie funkcjonował pod wskazanym adresem rejestracyjnym i nie było z nim kontaktu. Ponadto ustalono, że K. Sp. z o.o. świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych, jako podmiot pośredniczący w obrocie towarami. Pomiędzy wskazanymi podmiotami nie było formalnych kontaktów handlowych. Nie zawierano umów handlowych regulujących wzajemne zobowiązania, w tym konsekwencje w razie niewykonania czy nienależytego wywiązania się z umowy. Nie zostały uregulowane kwestie wynagrodzenia za wykonane świadczenie oraz kiedy i na jakich warunkach miało być ono wypłacane. Nie ustalano także kwestii wynagrodzenia, jeśli świadczenie byłoby wykonane po terminie lub w sposób nienależyty. Brak było ubezpieczenia towaru na wypadek utraty, kradzieży lub uszkodzenia w czasie magazynowania lub transportu, pomimo jego wysokiej wartości, co jest niezgodne z powszechnie stosowanymi na rynku praktykami. Kontakty między podmiotami odbywały się według z góry ustalonego scenariusza znanego uczestnikom procederu i przez to nieobarczonego żadnym ryzykiem. Strony transakcji nie negocjowały cen, nie stosowały zamówień i nie reklamowały towarów. Porozumiewały się za pośrednictwem korespondencji e-mail, Skype lub telefonicznie. Podmioty te nie posiadały własnych magazynów, lecz korzystały z magazynu tej samej firmy logistycznej. B. Sp. z o.o. oraz pozostali kontrahenci uczestniczący w łańcuchu dostaw, odsprzedawali towary niezwłocznie po zakupie do następnego kontrahenta. Faktury przekazywane byty jednego dnia przez kilku kontrahentów, co powodowało brak fizycznej możliwości dysponowania towarem i jego kontroli przez uczestników łańcucha dostaw. Zawierane transakcje sprowadzały się jedynie do wysyłania drogą e-mail faktur do centrum logistycznego, w którym umieszczano towary. Płatności przebiegały równocześnie z wystawieniem faktur, miały charakter przedpłat (zaliczek) i realizowane były w większości przypadków w dacie wystawienia faktury. Podmioty uczestniczące w obrocie łańcuchowym nie angażowały własnych środków, przez co nie ponosiły ryzyka związanego z brakiem płatności przez odbiorcę, bowiem zapłaty na rzecz dostawców dokonywane były po uregulowaniu należności przez odbiorcę. Środki finansowe poruszały się w przeciwnym kierunku niż przepływ towarów. Towar wprowadzany był przez znikającego podatnika, a środki finansowe uruchamiane były z drugiej strony łańcucha transakcji przez inicjatorów oszukańczego procederu, którzy rezydowali poza granicami kraju. Podmioty nie zaangażowały własnych środków finansowych, co powodowało na kontach bankowych uczestników nagły skokowy wzrost obrotów przy jednoczesnym braku własnych środków. Większość firm uczestniczących w transakcjach z B. Sp. z o.o. nie posiadała struktury biznesowej, nie zatrudniała pracowników lub zatrudnienie było minimalne. Podmioty te nie posiadały fizycznego miejsca prowadzenia działalności. Kapitał zakładowy był w większości przypadków minimalny i wynosił pięć tysięcy złotych. Firmy uczestniczące w łańcuchu posiadały swoje siedziby w mieszkaniach prywatnych, wirtualnych biurach lub w podnajmowanych lokalach o minimalnej powierzchni, często pod tym samym adresem. Nierzadko również zmieniały siedziby i adresy prowadzenia działalności. Mimo braku kapitału i doświadczenia, firmy te generowały wraz z B. Sp. z o.o. wysokie obroty od początku prowadzenia działalności, które można porównać z obrotami firm o uznanej pozycji na rynku elektronicznym.
Ustalenia organu podatkowego doprowadziły do stwierdzenia, że wszystkie działania ukierunkowane były na uzyskanie korzyści podatkowej, a nie faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w decyzjach Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. wydane dla B. Sp. z o.o.
Skarżąca oraz jej syn i pracownicy zostali przesłuchani na okoliczność współpracy z firmą B.. Jak ustalono, R.R. – syn skarżącej, nawiązał telefonicznie kontakt z firmą B. Sp. z o.o. (prawdopodobnie przez pośrednika) i odbierał od niej towar znajdujący się w magazynach D.. Zeznał on, że kontakt do firmy B. Sp. z o. o., a właściwie do I.T., otrzymał od podmiotu z Wielkiej Brytanii o nazwie I. (prawidłowa nazwa firmy to E. - sprostowanie z 19 sierpnia 2016 r.). Z I.T. spotkał się przed bramą magazynów firmy D. w B. w celach handlowych iw ten sposób rozpoczęła się współpraca z B. Sp. z o.o. Na dostawę konsol nie została zawarta umowa handlowa, towar zamawiany był przez Skype u I.T., a na okoliczność zawieranych transakcji i kontaktów handlowych nie posiada żadnej dokumentacji. Mniejsze ilości konsol nabywanych od B. Sp. z o.o. przewoził osobiście, natomiast przy większych dostawach towar przewożony był samochodami wynajmowanymi od firm, których nazw nie pamiętał. Każdorazowo wynajmował samochód typu transporter i osobiście przewoził towary. Numerów rejestracyjnych tych samochodów nie pamiętał ale dokumenty wynajmu tych samochodów znajdowały się pod dokumentami księgowymi. R.R. nie potrafił jednak podczas przesłuchań opisać szczegółów poszczególnych transakcji udokumentowanych fakturami VAT, wystawionymi przez B. Sp. z o.o.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że faktury VAT wystawione przez B. Sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych transakcji pomiędzy uwidocznionymi w ich treści stronami. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne przemawiają za tym, że skarżąca zakupiła towar niewiadomego pochodzenia, tzn. że faktury VAT wystawione przez B. Sp. z o.o., mające dokumentować nabycie konsol Sony Playstation 4, są niezgodne podmiotowo. Tymczasem wydatek uznawany jest za koszt uzyskania przychodów, gdy obejmuje transakcje faktycznie dokonane przez podmioty wskazane w treści danej faktury (sprzedawca i nabywca). Jeżeli faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji dokonanej między tymi podmiotami, wykazany w niej wydatek nie może stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Nie można w tym zakresie podzielić poglądu skarżącej, że skoro dysponowała jakimś towarem (skoro go odsprzedała, co w sprawie nie jest kwestionowane) i dokonała zapłaty na rzecz B. sp. z o.o., to jest to wystarczające do uznania poniesionych wydatków za koszt uzyskania przychodu. Jak Sąd wyjaśnił powyżej, w sprawie pewne jest jedynie to, że skarżąca dysponowała towarem niewiadomego pochodzenia, który następnie odsprzedała. Tymczasem w świetle analiz dokonanych powyżej, nie są to okoliczności wystarczające do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu.
W efekcie za chybione uznać należało postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 187 § 1, art. 191, art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 o.p. Przepisy te stanowią między innymi, że w toku postępowania organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 ww. ustawy). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, oraz - wbrew argumentacji skarżącej - zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustalona przez organy podatkowe podstawa faktyczna rozstrzygnięcia została oparta na dowodach, których ocena nie była sprzeczna z zasadami wyrażonymi w art. 191 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nakazuje organowi podatkowemu dokonanie oceny wszystkich zebranych dowodów z rozważeniem wiarygodności i mocy dowodowej każdego z nich, a następnie ich uporządkowanie i powiązanie w spójną i logiczną całość. Podkreślić należy, że do naruszenia tego przepisu może dojść wówczas, gdy zostanie wykazane uchybienie podstawowym kryteriom oceny, tj. zasadom doświadczenia życiowego i innym źródłom wiedzy, regułom poprawności logicznej, właściwemu kojarzeniu faktów. W związku tym tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia związków przyczynowo skutkowych, przeprowadzona przez organy ocena dowodów może być skutecznie podważona. Skarżąca temu obowiązkowi natomiast nie podołała. Organy podatkowe działały zgodnie zasadą zaufania wedle nakazu wynikającego z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody dostatecznie ilustrują, że sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organy podatkowe zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy (zeznania świadków, dokumentacja księgowa, materiał zgromadzony przez inne organy podatkowe) i w sposób wszechstronny go rozpatrzyły, czym wypełniły obowiązki wynikające m.in. z art. 187 § 1 o.p. W sprawie zostały zachowane wszelkie zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Ocena zebranego materiału dowodowego nie ma znamion oceny dowolnej, została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Sposób wywodzenia wniosków, które legły u podstaw rozstrzygnięcia jest logiczny i został przedstawiony w czytelny sposób w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, których uzasadnienie całościowo obrazuje zarówno przebieg postępowania, jak i przyjętą argumentację. Ocena ta dokonana została na podstawie całości zebranego i ujawnionego Skarżącej materiału dowodowego. Tym samym organy podatkowe nie uchybiły przepisom o.p. regulującym zasady postępowania dowodowego.
Bezzasadne są także zarzuty skarżącej, jakoby nieuprawnione w sprawie było oparcie się przez organy na materiale dowodowym zgromadzonym w ramach kontroli w podatku vat. Jak bowiem wynika z akt sprawy, po pierwsze w odniesieniu do rozliczeń w podatku dochodowym przeprowadzono odrębną kontrolę podatkową, a po drugie materiał dowodowy zgromadzony w innych postępowaniach prawidłowo włączono do akt niniejszego postępowania, umożliwiając tym samym skarżącej zapoznanie się z nim, wypowiedzenie się i ewentualne przedstawienie przeciwdowodów. Skoro postępowanie w zakresie podatku vat i podatku dochodowego dotyczy tych samych okoliczności faktycznych, to nie ma żadnego uzasadnienia oczekiwanie, by organy w odniesieniu do różnych podatków przeprowadzały odrębne postępowanie dowodowe w zakresie ustalania okoliczności faktycznych związanych z przebiegiem zdarzeń gospodarczych. Możliwość korzystania z materiałów dowodowych zgromadzonych w innych postępowaniach, w tym prowadzonych wobec kontrahentów podatnika, nie budzi żadnych wątpliwości z punktu widzenia ich zgodności z prawem.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło