III SA/Wa 654/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-29
Skład orzekający: Radosław Teresiak, Monika Barszcz, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której mandat członka zarządu spółki wygasł, ale która faktycznie nadal pełniła funkcję członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych, ponosi solidarne odpowiedzialność za te zaległości na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej wiąże się z faktycznym pełnieniem przez niego funkcji członka zarządu w okresie powstania zobowiązań podatkowych, niezależnie od formalnego wygaśnięcia mandatu. Ponadto, dla zwolnienia z odpowiedzialności konieczne jest wykazanie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub braku winy w jego niezłożeniu oraz wskazania majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości, czego skarżący nie uczynił.Stan faktyczny
Skarżący został obciążony solidarnością za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT za wybrane miesiące 2014 roku. Pomimo formalnego wygaśnięcia mandatu prezesa zarządu w lipcu 2013 r., skarżący faktycznie nadal pełnił funkcję członka zarządu, podpisując dokumenty i sprawozdania finansowe spółki. Spółka była niewypłacalna od 2011 r., nie złożono wniosku o upadłość, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący kwestionował odpowiedzialność, wskazując na wygaśnięcie mandatu i brak przesłanek do upadłości, jednak organ i sąd uznały te argumenty za niezasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. oddala skargę
1. Decyzją z [...]września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") orzekł o solidarnej odpowiedzialności PB(dalej: "Skarżący") za zaległości W sp. z o. o. (dalej: "Spółka") z tytułu podatku od towarów i usług za: kwiecień, miesiące od czerwca do września oraz grudzień 2014 r. w łącznej wysokości 38.685 zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości w wysokości 13.255 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.697,17 zł.
W ocenie NUS, w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego. Skarżący nie wykazał natomiast wystąpienia przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości Spółki.
2. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie zarzucając jej naruszenie:
- art. 208 § 1 w zw. z art. 108 § 1 - § 4 w zw. z art. 109 w zw. z art. 116 § 1 - § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "O.p."),
- art. 121 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 188 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 200a § 1 pkt 2 i § 2 i § 4 O.p.
Skarżący argumentował przede wszystkim, że nie pełnił funkcji prezesa zarządu Spółki w okresie, w którym upływał termin płatności wskazanych zobowiązań podatkowych. Nie zarządzał sprawami Spółki po wygaśnięciu mandatu w dniu 11 lipca 2013 r. W jego ocenie, w okresie od lipca 2013 r. nie mogły powstać jakiekolwiek zaległości podatkowe Spółki, bowiem wszystkie złożone deklaracje były sporządzone i podpisane przez osobę nieuprawnioną. Ponadto, jak twierdził, we wrześniu 2011 r. nie wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. Skarżący zarzucił również bezzasadną odmowę uwzględnienia zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, w szczególności z opinii biegłego rewidenta.
3. Decyzją z [...]stycznia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję NUS.
W uzasadnieniu decyzji DIAS wskazał, że zaległości, z tytułu których orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego wynikają ze złożonych deklaracji podatkowych VAT-7.
Terminy płatności zobowiązań podatkowych, za które orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego upływały odpowiednio: w odniesieniu do zaległości za 04/2014 r. – w dniu 26 maja 2014 r., 06/2014r. – 25 lipca 2014 r., 07/2014r. – 24 sierpnia 2014 r., 09/2014r. – 27 października 2014 r., 12/2014 r. – 26 stycznia 2015 r. oraz z tytułu zawyżonego zwrotu za 08/2014r. w wysokości 4 zł – w dniu 25 września 2014 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "pełnienie obowiązków członka zarządu", które jest kluczowe dla określenia zakresu odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 § 2 O.p., należy odnieść do faktycznego pełnienia tej funkcji.
Dlatego też, zdaniem DIAS w okolicznościach niniejszej sprawy, dla przyjęcia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki nie może mieć decydującego wpływu fakt pozbawienia Skarżącego prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mimo obowiązującego zakazu Skarżący nadal wykonywał czynności zastrzeżone dla zarządu Spółki, o czym świadczą podpisywane przez niego pisma i sprawozdania finansowe.
W ocenie DIAS, nie zasługują przy tym na uwzględnienie wskazywane przez Skarżącego okoliczności, że podpisywał się on pod dokumentami celem uniknięcia odpowiedzialności karnej pracowników Spółki, odpowiedzialnych za przygotowanie sprawozdań. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują raczej na z góry zaplanowany scenariusz, i chęć uniknięcia odpowiedzialności za zaległości Spółki.
Jak zwrócił uwagę DIAS, Skarżący zeznawał, że dokumenty finansowe Spółki podpisywał nie chcąc narażać Spółki i jej pracowników na odpowiedzialność karno-skarbową. Tymczasem w składanych dokumentach jawi się wiele sprzeczności. Jak wynika z zeznań, Skarżący wskazywał m.in., że BM nigdy nie wyraził zgody na objęcie funkcji członka zarządu Spółki. Pomimo tego, na polecenie Skarżącego, dane BM zostały umieszczone w sprawozdaniach finansowych za lata 2013-2014. Abstrahując od powyższego Skarżący zeznał również, że BM nigdy nie udzielił mu pełnomocnictwa do podpisywania w jego imieniu dokumentów. Wbrew temu Skarżący na sprawozdaniach finansowych złożył podpis wskazując, że rzekomo działa w tym zakresie z upoważnienia prezesa zarządu. Sporządzone tym samym i podpisane przez Skarżącego dokumenty w zakresie w jakim wskazują BM jako prezesa zarządu Spółki i działanie Skarżącego z jego upoważnienia, poświadczają nieprawdę, gdyż Skarżący podpisując ww. dokumenty działał w istocie we własnym imieniu.
Zdaniem DIAS, znamienne w sprawie jest również to, że Spółka mimo orzeczonego wobec Skarżącego zakazu prowadzenia działalności i bycia reprezentantem w spółkach prawa handlowego, nie powołała do zarządu nowej osoby.
Skarżący podczas przesłuchania w dniu 10 lipca 2018 r. zeznał, że nie zna przyczyn takiego stanu rzeczy, i że w tym zakresie należałoby się zwrócić z zapytaniem do właściciela Spółki, tj. firmy E.. Jak podkreślił organ odwoławczy, zgodnie z danymi KRS, E.Sp. z o. o. (nota bene zarządzana również przez Skarżącego) pozostawała wspólnikiem Spółki do dnia 21 maja 2013 r. (data wykreślenia z KRS). Ze złożonych przez Spółkę sprawozdań finansowych za lata 2013 - 2014 oraz z dołączonych do nich protokołów z obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki z 30 czerwca 2014 r., 30 czerwca 2015 r., wynika, że jedynym udziałowcem Spółki w tym okresie była E.B.– główna księgowa w Spółce.
W protokole przesłuchania z 9 lipca 2018 r. wyżej wymieniona zeznała, że po dniu 11 lipca 2013 r. w Spółce nie było prezesa Spółki. Sprawozdania finansowe za 2013 r. – 2014 r. podpisał Skarżący, "choć mieliśmy świadomość, że Skarżący jest pozbawiony tej funkcji", jednak z uwagi na odpowiedzialność karną, którą mogłaby ponieść Spółka za brak złożenia sprawozdań finansowych, akceptował je Skarżący. Na pytanie jaką funkcję w Spółce pełnił Skarżący w okresie 2013 – 2015 r. odpowiedziała "w zasadzie nie pełnił żadnej funkcji w Spółce, gdyż jej nie mógł pełnić". Z protokołu przesłuchania świadka wynika, że E.B. nie posiada wiedzy, jaką funkcję w Spółce pełnił BM. Przesłuchiwana nie potrafiła również wyjaśnić przyczyn, dla których dane BM znalazły się w sprawozdaniach finansowych spółki za 2013 r. – 2014 r. Po zapoznaniu się z ww. dokumentami oświadczyła, że nie ma takiej wiedzy. Nie uczestniczyła w obradach zarządu oraz w powołaniu członków zarządu.
Sprzeczność powyższych zeznań z treścią znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w ocenie DIAS, ewidentnie świadczy o celowym działaniu zarówno Skarżącego, jak i EB. E.B. jako jedyny udziałowiec Spółki, posiadająca – jak zeznała – pełną świadomość orzeczenia wobec Skarżącego zakazu prowadzenia działalności, a tym samym braku prawnej możliwości pełnienia przez ww. funkcji członka zarządu Spółki, jako organ uprawniony do powołania zarządu nie podejmowała działań mających na celu powołanie nowego zarządu. Mimo tej wiedzy, z pełną świadomością akceptowała fakt składania pod dokumentami finansowymi Spółki podpisów przez Skarżącego. Powyższe niewątpliwie wskazuje na zupełnie świadomy i zaplanowany schemat dalszego funkcjonowania Spółki. Takie zaś działanie, zdaniem DIAS, nie może stanowić podstawy do wyłączenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, mimo że niewątpliwie orzeczony wobec niego zakaz pełnienia funkcji członka zarządu, skutkował wygaśnięciem mandatu Skarżącego z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, tj. 11 lipca 2013 r.
W świetle powyższego DIAS stwierdził, że osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może powoływać się na okoliczność, że nie mogła pełnić tej funkcji, z uwagi na zakaz wynikający z art. 373 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2015 r., poz. 233, dalej: "P.u.n."), dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 O.p.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących nieistnienia zaległości i nieskuteczności złożonych przez Spółkę deklaracji, DIAS wskazał, że odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej jest pochodną odpowiedzialności podatkowej samego podatnika. Deklaracje podpisane przez osobę dysponującą pełnomocnictwem do podpisywania deklaracji zarówno w wersji papierowej jak i składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej ustanowionym przez prezesa zarządu Spółki, wpisanego do KRS, co do zasady wiążąco wskazały podatek do zapłaty, zgodnie z art. 21 § 2 O.p.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w kontekście art. 116 § 1 O.p., przy przenoszeniu odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią, organ podatkowy jest zobowiązany do wykazania bezskuteczności egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec podmiotu pierwotnie zobowiązanego.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podjęto szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania ww. zaległości podatkowych. Celem ustalenia informacji na temat majątku Spółki organ egzekucyjny wystąpił z zapytaniami do: KRS, CEPiK oraz ZUS z prośbą o udzielenie informacji na temat Spółki. Podjęte czynności nie odniosły oczekiwanego rezultatu. Krajowy Rejestr Sądowy pismem z 4 czerwca 2014 r. poinformował, że nie odnaleziono Spółki w KRS oraz w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z 29 maja 2014 r. wskazał numer rachunku bankowego zobowiązanej Spółki, oraz poinformował, że Spółka posiada zadłużenie z tytułu nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 05/2011 r., 08/2011 r. - 04/2014 r. Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców w piśmie z dnia 17 czerwca 2014 r. wskazała, że Spółka nie figuruje w centralnej ewidencji pojazdów. Zawiadomieniami z 28 października 2014 r., 18 września 2014 r., 9 stycznia 2015 r., 23 kwietnia 2015 r., 20 maja 2015 r. oraz 15 czerwca 2015 r., 8 lipca 2015 r., 11 sierpnia 2015 r., 25 września 2015 r., 3 lutego 2016 r., 19 kwietnia 2016 r. podjęto próby zajęcia rachunków bankowych w szeregu bankach, m.in.: [..]Banku S.A., [...]Banku [..], [..] S.A., Banku [..]S.A., [..]S.A. Pismem z 1 czerwca 2015 r., [..]Bank poinformował, że nie prowadzi dla Spółki rachunków bankowych podlegających zajęciu. Również [..] S.A. oraz [..]S.A. w odpowiedzi na otrzymane zajęcia poinformowały, że nie prowadzą dla Spółki rachunków bankowych podlegających zajęciu. [...] Bank [...] pismem z 2 lutego 2016 r. poinformował z kolei, że rachunek prowadzony dla firmy Spółki został zlikwidowany.
Pismem z 15 czerwca 2015 r. wezwano prezesa Spółki do złożenia informacji o posiadanym przez Spółkę majątku. Mimo odebrania zawiadomienia w dniu 3 lipca 2015 r., nie uzyskano informacji w powyższym zakresie.
Również czynności podjęte w terenie nie doprowadziły do zaspokojenia zaległych należności. Z raportów poborców skarbowych wynika, że Spółka nie prowadzi działalności pod adresem siedziby, tj. W, ul. [..]. W toku podejmowanych czynności nie zdołano ustalić nowego adresu prowadzenia działalności przez Spółkę. W opisanych okolicznościach prowadzone w stosunku do Spółki postępowania egzekucyjne, jako bezskuteczne zostały umorzone postanowieniami z 28 września 2015 r. i z 31 października 2017 r.
W ocenie DIAS, mając na względzie ustalony stan faktyczny, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki winien zostać zgłoszony we wrześniu 2011 r. Spółka pozostawała bowiem niewypłacalna od dnia 15 września 2011 r., tj. upływu terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania wobec ZUS za 08/2011 r. DIAS nie podzielił przy tym stanowiska Skarżącego, jakoby dokonana przez organ wykładnia przepisów prawa upadłościowego była wadliwa, albowiem nie uwzględnia okoliczności, że dla skutecznego zgłoszenia wniosku o upadłość dłużnik powinien posiadać co najmniej dwóch wierzycieli, względem których nie reguluje znacznej części zobowiązań.
Ponadto, jak zauważył DIAS, kolejni wierzyciele Spółki pojawili się już na przestrzeni drugiego półrocza 2012 r. Co istotne, stan zaległości wskazuje wręcz, że sytuacja Spółki ulegała ciągłemu, stopniowemu pogorszeniu (rosnące zobowiązania, pojawianie się kolejnych wierzycieli). O problemach z regulowaniem zobowiązań świadczą również osiągane przez Spółkę wyniki finansowe.
Z analizy złożonych sprawozdań finansowych za lata 2010 - 2014 wynika, że Spółka wykazała w: 2010 r. stratę w kwocie 1.756.584,08 zł; w 2011 r. stratę w kwocie 2.027.460,96 zł; 2012 r. stratę w kwocie 2.753.221,45 zł, w 2013 r. stratę w kwocie 2.065.500,89 zł, w 2014 r. stratę w kwocie 762.199,06 zł.
Zobowiązania Spółki na koniec: 2010 r. wynosiły 1.217.445,36 zł przy aktywach ogółem 7.700.460,16 zł; w 2011 r. wynosiły 4.568.594,30 zł przy aktywach ogółem 9.029.148,14 zł, w 2012 r. wynosiły 4.300.193,80 zł przy aktywach ogółem 6.007.526,19 zł; w 2013 r. wynosiły 4.236.403,63 zł przy aktywach ogółem 3.883.235,13 zł; w 2014 r. wynosiły 3.054.937,49 zł przy aktywach ogółem 1.939.569,93 zł.
Ponadto z analizy zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za lata 2011- 2012 złożonych w Urzędzie Skarbowym w W. oraz za lata 2013 r. - 2015 złożonych w Urzędzie Skarbowym W. wynika m.in., że Spółka wykazała: w 2011 r. dochód w wysokości 1.798.114,26 zł; w 2012 r. stratę w wysokości 368.007,55 zł; w 2013 r. stratę w wysokości 6.059.36 zł, w 2014 r. stratę w wysokości 139.419.68 zł; w 2015 stratę w wysokości 57.325,12 zł
W konsekwencji, w ocenie organu, twierdzenia Skarżącego, jakoby w okresie w jakim pełnił obowiązki członka zarządu Spółki nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość, nie mają oparcia w zebranym materiale.
Zdaniem DIAS, zgromadzony materiał nie potwierdza, aby została spełniona którakolwiek z przesłanek wyłączających odpowiedzialność Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. W szczególności w sprawie nie zaistniała okoliczność dotycząca zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym terminie, bowiem jak wynika z akt sprawy, w tym z odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, wniosek taki nie został złożony.
W ocenie DIAS, nie można również zgodzić się ze Skarżącym, że nie ponosi on winy w niezłożeniu wniosku ogłoszenie upadłości. DIAS argumentował, że "czas właściwy" na złożenie takiego wniosku upływał pod koniec września 2011 r., a dopiero w lipcu 2013 r. wygasł mandat Skarżącego. Ponadto Skarżący pełniąc funkcje w pięciu innych spółkach, tym bardziej powinien mieć świadomość obowiązków ciążących na członku zarządu Spółki i konsekwencjach pełnienia tej funkcji.
W kontekście kolejnej przesłanki egzoneracyjnej, zawartej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. , DIAS podkreślił, że w postępowaniu przed organami podatkowymi Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległości podatkowe Spółki w znacznej części.
Na końcu DIAS uznał za chybione, zarzuty Skarżącego wywiedzione wobec postanowienia z 22 czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości. Jak wskazał organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wnioskowanego przez stronę dowodu, z uwagi na fakt, że okoliczność, której dowody te miały służyć (ustalenie czy zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości) zostały już stwierdzone innymi dowodami. Organy podatkowe posiadają dostateczną wiedzę i umiejętności, aby dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia, bądź nie, przesłanek z art. 116 O.p., w tym określenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość.
4. Nie zgadzając się z decyzją DIAS, Skarżący wywiódł skargę do tutejszego sądu.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
- art. 208 § 1 w zw. z art. 108 § 1 - 4 w zw. z art. 109 w zw. z art. 116 § 1, § 2 O.p., poprzez brak uchylenia decyzji NUS oraz brak umorzenia postępowania, wobec jego oczywistej bezzasadności i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji NUS, w sytuacji, gdy brak było podstaw do orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej w oparciu o te przepisy, wobec braku zarówno zaistnienia przesłanek pozytywnych, jak i zaistnienia przesłanek negatywnych (egzoneracyjnych);
- art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 193 § 1, § 2 i § 4 O.p., poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wyczerpujący i rozpatrzenie tegoż materiału w sposób dowolny, tj. w szczególności poprzez powielenie przez DIAS błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez NUS, w szczególności w zakresie: błędnego ustalenia faktu pełnienia funkcji prezesa zarządu w okresie powstania zaległości podatkowej objętej decyzją, faktu pełnienia funkcji prezesa zarządu w terminie płatności podatku objętego decyzją, faktu zarządzanie sprawami Spółki po wygaśnięciu mandatu w dniu 11 lipca 2013 r., faktu pełnienia funkcji prezesa zarządu po wygaśnięciu mandatu w dniu 11 lipca 2013 r., faktu wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki upadłościowej we wrześniu 2011 r., jak również okoliczności, że termin na wniesienie wniosku o ogłoszenie upadłości upływał pod koniec września 2011 r. oraz faktu świadomości Skarżącego, co do ewentualnej niewypłacalności w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 188 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 200a §1 pkt 2 i § 2 i § 4 O.p., poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia wniosków dowodowych Skarżącego, w sytuacji gdy: przy prawidłowej interpretacji art. 188 O.p. wnioskowane dowody winny być przeprowadzone a brak ich przeprowadzenia pozostaje w sprzeczności z wyartykułowanymi: w art. 121 § 1 O.p. zasadą prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do organów podatkowych; w art. 123 § 1 O.p. zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu; a także skutkuje brakiem zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
6.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew wywodom skargi, odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
Zaskarżona decyzja dotyczy orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za: kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień oraz grudzień 2014 r., odsetki za zwłokę od ww. zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
6.2. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie do art. 116 § 4 O.p. powyższe przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu.
6.3. W pierwszej kolejności nie zasługiwała na uwzględnienie ta argumentacja skargi, która sprowadza się do kwestionowania istnienia zaległości podatkowych, w stosunku do których orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego, z uwagi na nieskuteczność złożonych za te okresy deklaracji VAT-7.
Zauważyć bowiem należy, że tak jak w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności nie można kwestionować decyzji wymiarowych, określających wysokość zobowiązania podatnika, tak samo nie sposób w tym postępowaniu podważać samoobliczenia podatku dokonanego w złożonych deklaracjach VAT-7
Co do samej nieskuteczności złożonych deklaracji wskazać trzeba, że jak wynika z akt sprawy, deklaracje te były sporządzane, podpisywane i składane przez główną księgową Spółki – EB, która posiadła pisemne umocowanie prezesa zarządu do podpisywania deklaracji (w tym również w wersji elektronicznej). Skarżący – faktycznie sprawujący funkcje prezesa zarządu miał świadomość składania tych deklaracji. Deklaracje te były sporządzane za zgodą, wiedzą i akceptacją osoby, która faktycznie sprawowała funkcję prezesa zarządu. Ponadto, na podstawie tych deklaracji podatkowych prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy nie wynika, aby Spółka w toku postępowania egzekucyjnego zgłaszała zarzut nieistnienia zobowiązania.
Ponownie wskazać trzeba, że zasadność, wymagalność i wykonalność zobowiązania samego podatnika w podatku od towarów i usług nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Jak długo wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług, wynikająca z deklaracji, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie została zmieniona w stosunku do samego podatnika w stosownym, odrębnym trybie, tak długo jest wiążąca przy rozstrzyganiu o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za tę zaległość podatkową.
Tym samym sformułowany w powyższym zakresie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 208 § 1 w zw. z art. 108 § 1-4 w zw. z art. 109 O.p., z uwagi na brak umorzenia postępowania w sprawie, uznać należało za chybiony.
6.4. Biorąc pod uwagę obciążający organy w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich, obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności, a zatem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu w czasie, o jakim mowa w art. 116 § 2 O.p. oraz wykazania bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, Sąd stwierdza, że zostały one przez organy wykazane prawidłowo.
6.5. Przesłanka bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku Spółki nie jest w sprawie sporna.
W sprawie zostały wydane dwa postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Spółki: z 28 września 2015 r. i z 31 października 2017 r. W uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć organ egzekucyjny przedstawił przebieg postępowań i podjęte w ich toku czynności zmierzające do ujawnienia składników mienia Spółki, z których mogłyby zostać zaspokojone należności wobec Skarbu Państwa, wskazując na brak ich efektów (brak środków na rachunku bankowym, brak ruchomości i nieruchomości, brak wierzytelności, brak oznak prowadzenia działalności pod adresem siedziby).
Powyższe znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.
6.6. Spór dotyczy natomiast tego, czy Skarżący pełnił funkcje w zarządzie, w okresie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań za kwiecień, miesiące od czerwca do września oraz grudzień 2014 r.
Zdaniem Skarżącego, jego mandat jako prezesa zarządu wygasł w dniu 11 lipca 2013 r.
Skarżący argumentował, że postanowieniem z [..] grudnia 2012 r. sygn. akt X [..] Sąd Rejonowy dla [..] W.w W.[...] dla spraw upadłościowych i naprawczych, na podstawie art. 373 ust. 1 P.u.n., orzekł wobec niego pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz zakaz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres 3 lat. Przedmiotowe postanowienie stało się prawomocne na skutek oddalenia apelacji Skarżącego przez Sąd Okręgowy w W.[...], postanowieniem z [...] lipca 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...]. Tym samym orzeczony zakaz stał się prawomocny w dniu 11 lipca 2013 r.
Skarżący argumentował ponadto, że po tej dacie nie pełnił faktycznie funkcji prezesa zarządu. Przyznał jednocześnie, że w istocie podpisał sprawozdania finansowe Spółki i pisma do KRS, ale tylko dlatego, aby nie narazić pracowników na odpowiedzialność karną. Wskazał również, że sprawozdania finansowe podpisał jedynie z upoważnienia BM.
Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że Sąd, podobnie jak organy podatkowe, nie kwestionuje tego, że 11 lipca 2013 r. wygasł mandat Skarżącego jako prezesa zarządu Spółki. Niemiej jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy okoliczność ta nie miała o tyle decydującego znaczenia, ponieważ Skarżący, mimo wygaśnięcia mandatu, dotychczasową funkcję nadal pełnił.
I ta okoliczność – faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu Spółki przez Skarżącego w okresie po wygaśnięciu jego mandatu jako prezesa zarządu Spółki – jest najistotniejsza w niniejszej sprawie.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący podpisał jako prezes zarządu Spółki pismo z 15 lipca 2013r. (wpływ: 17 lipca 2013r.) kierowane do Urzędu Skarbowego w W., przy którym Spółka przesyłała sprawozdanie finansowe za 2012r. (k. 97 tom 6/6 akt podatkowych). Skarżący podpisał też sprawozdania finansowe Spółki za 2013r. [wpływ do urzędu w dniu 28 lipca 2014r.] oraz za 2014r. [wpływ do urzędu w dniu 23 lipca 2015r.] (k. 50-64 oraz 66-80 tom 6/6 akt podatkowych). Jednocześnie Skarżący w okresie obowiązywania zakazu pełnienia funkcji składał w imieniu Spółki, jako prezes zarządu, wyjaśnienia i wnioski dotyczące zmiany wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. I tak przy pismach z 30 października 2013r. oraz z 18 listopada 2013r. działając w imieniu reprezentowanej Spółki, Skarżący jako prezes zarządu Spółki przekazał do Sądu Rejonowego dla [...]W. [..] KRS uchwałę o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za 2012r. oraz wniosek KRS-Z30 wraz z dowodem uiszczenia opłaty (k. 12-16 i k. 144 tom 6/6 akt podatkowych). Skarżący podpisał się również pod kolejnym złożonym 14 sierpnia 2014r. do Sądu Rejonowego dla [..] W. Sąd Gospodarczy [..], wnioskiem KRS-Z30 z dnia 14 lipca 2014r., dotyczącym złożenia sprawozdania finansowego za 2013r. (k. 142-143 tom 6/6 akt podatkowych). Z kolei wnioskiem KRS-Z3 z dnia 12 października 2015r. (złożonym 16 października 2015r.) Skarżący zgłosił zmianę adresu siedziby Spółki (k. 6-9 tom 6/6 akt podatkowych).
Z powyższego wynika, że Skarżący pomimo wygaśnięcia jego mandatu jako prezesa zarządu Spółki z dniem 11 lipca 2013r., funkcję tę faktycznie pełnił niewątpliwie do dnia 12 października 2015r., kiedy podpisał wniosek KRS-Z3 o zgłoszeniu zmiany adresu siedziby Spółki. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w sprawozdaniach finansowych Spółki jako prezesa zarządu wskazano BM, a Skarżący podpisał się "jakoby" z jego upoważnienia. Jak wynika z zeznań samego Skarżącego z 10 lipca 2018 r., BM był jego znajomym. Skarżący prosił go o objęcie funkcji w zarządzie spółki, ale ten się nie zgodził. Jak zeznał Skarżący, to na jego polecenie, nazwisko BM umieszczono w sprawozdaniu finansowym. Skarżący podpisał się z jego upoważnienia, mimo że BM nie miał tego świadomości i nie wyraził na to zgody.
W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, słusznie przyjęły organy podatkowe, że w istocie sprawozdania finansowe podpisał Skarżący działając we własnym imieniu.
Jednocześnie, nie można zgodzić się ze Skarżącym, że podpisywanie sprawozdań finansowych Spółki, czy wniosków i pism do KRS w jej imieniu, nie stanowi o faktycznym pełnieniu funkcji w zarządzie Spółki.
Tym samym, mając na uwadze powyżej wymienione czynności dokonywane przez Skarżącego w imieniu Spółki, zgodzić się należy z organami podatkowymi, że Skarżący niewątpliwe faktycznie sprawował funkcje w zarządzie Spółki w okresie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań za kwiecień, miesiące od czerwca do września oraz grudzień 2014 r.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organy podatkowej dokonały prawidłowej wykładni art. 116 § 2 O.p. w kontekście związania odpowiedzialności członków zarządu z rzeczywistym sprawowaniem tej funkcji. Za ugruntowane można uznać stanowisko judykatury, że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu (por. wyrok z: 4 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 241/14; 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2401/11; 11 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 257/05; 16 września 2011 r., sygn. akt II FSK 561/10; 22 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 862/12; 16 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1575/13; 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 468/15; 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 976/16). Sąd w niniejszym składzie pogląd ten w pełni podziela.
Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, zakres odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 § 2 O.p. wyznacza pojęcie "pełnienia obowiązków członka zarządu". Pojęcie to należy odnosić do kontekstu faktycznego sprawy i nie można go sprowadzać tylko i wyłącznie do aspektów formalnych. Wykładnia językowa tego pojęcia wskazuje bowiem na aktywne działanie i rzeczywiste realizowanie obowiązków i zadań członka zarządu.
Niemniej jednak za powiązaniem odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z faktycznym pełnieniem obowiązków członka zarządu przemawia nie tylko językowe brzmienie art. 116 § 2 O.p., ale również wykładnia celowościowa, gdzie odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki przypisuje się osobie, która prowadziła sprawy spółki w czasie kiedy one powstały.
W kontekście powyższych poglądów słusznie organy uznały, że osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe – dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 § 2 O.p. – nie może powoływać się na okoliczność, że nie mogła pełnić tej funkcji, z uwagi na orzeczony zakaz pełnienia funkcji (art. art. 373 ust. 1 P.u.n.) i wygaśniecie mandatu.
Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że postawa i treść zeznań samego Skarżącego jak i głównej księgowej Spółki EB (nota bene będącej jednocześnie jedynym udziałowcem spółki E, która to spółka była z kolei b. wspólnikiem, w Spółce W.i w zarządzie, której to spółki również zasiadał Skarżący) może wskazywać na świadome niepodejmowanie działań w celu powołania organów uprawnionych do reprezentacji Spółki, a w konsekwencji próbę uniknięcia odpowiedzialności za zaległości Spółki, mimo faktycznego prowadzenia jej spraw.
6.7. Kolejną kwestię sporną stanowiło rozstrzygnięcie, czy w dacie faktycznego piastowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu zaszły w ogóle podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia zapobiegających jej postępowań, a w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, czy odpowiedzialności Skarżącego nie wyłączał brak winy w zaniechaniu ww. obowiązkowi (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.).
Zgodnie z art. 10 P.u.n., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Sąd zauważa, że w art. 11 P.u.n., ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.:
1. niewykonywanie wymagalnych zobowiązań;
2. sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek.
Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki.
W myśl art. 21 ust. 1 P.u.n. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Zdaniem Sądu, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Sąd podziela przy tym stanowisko DIAS, że stan niewypłacalności Spółki, z uwagi na zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań miał miejsce jeszcze przed wygaśnięciem mandatu Skarżącego jako prezesa zarządu Spółki.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że najstarsze nieuregulowane zobowiązania Spółki dotyczyły składek ZUS za maj 2011 r., a następnie za kolejne okresy rozliczeniowe od sierpnia 2011 r. do kwietnia 2014 r. (zob. pismo ZUS z 29 maja 2014 r.).
Tym samym jak zasadnie wskazał DIAS, okoliczności obligujące Skarżącego do złożenia wniosku o upadłość miały miejsce już we wrześniu 2011 r., tj. z upływem terminu płatności drugiego zobowiązania w stosunku do ZUS.
Sąd zauważa wprawdzie, że w sprawie w istocie mamy do czynienia z niewykonywaniem zobowiązań na rzecz jednego z wierzyciela – Skarbu Państwa. Przy czym, w ocenie Sądu, sama okoliczność, że sąd upadłościowy oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, bowiem co od zasady upadłość ogłasza się w sytuacji, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli, nie usprawiedliwia niezłożenia takiego wniosku, jeżeli członek zarządu chce się uwolnić od odpowiedzialności na gruncie art. 116 O.p.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1624/15 oraz z dnia 22 listopada 2017 r. I FSK 1138/16), które to stanowisko w pełni podziela także Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, okoliczność istnienia tylko jednego wierzyciela nie ma znaczenia dla określenia istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej. Okoliczność taka nie pozbawiła Skarżącego możliwości samodzielnego złożenia takiego wniosku, natomiast ocena jego skuteczności stanowi odrębny problem badany w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Zgodnie z poglądami piśmiennictwa, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. (...) Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 P.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42, a także orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z 6 października 2016 r., I FSK 2724/14).
Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 O.p., skoro zasadniczą podstawę upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3336/18).
Należy mieć również na uwadze, że w kolejnych okresach rozliczeniowych stan zadłużenia Spółki stale się pogłębiał. Pod koniec 2012 r. pojawiły się dwie zaległości z tytułu VAT (za sierpień i październik 2012 r., czyli też jeszcze przed wygaśnięciem mandatu Skarżącego), następnie za lipiec 2013 r. i kolejne okresy rozliczeniowe 2014 r. (kwiecień, miesiące od czerwca do września oraz grudzień) oraz za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. i 2016 r. Od czerwca 2013 r. Spółka posiadła również zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Ponadto Spółka posiadła nieuiszczone należności w stosunku m.in.: do Urzędu Miejskiego w R., Gminy Miejskiej K., Sądu Okręgowego W.
Jednocześnie pogarszała się sytuacja finansowa Spółki. Jak wynika ze sprawozdań finansowych, na dzień 31 grudnia 2013 r. stan zobowiązań Spółki przekroczył wartości majątku o ponad 350 tyś. zł, a na koniec 2014 r. już o ponad 1 mln zł.
Niezależnie od tego, że Sąd jako prawidłowy uznaje wskazany przez organy podatkowe "czas właściwy" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, tj., wrzesień 2011 r., odnosząc się do argumentacji skargi zauważa, że gdyby nawet przyjąć, że przesłanka obligująca do złożenia wniosku o upadłość przypadała po dacie wygaśnięcia mandatu Skarżącego, nie świadczy to na gruncie rozpoznawanej sprawy o braku winy Skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący bowiem, jak wykazano wcześniej, faktycznie pełnił funkcję prezesa zarządu w Spółce, tym samym dotyczy go taki sam zakres odpowiedzialności i ocena wykazania przesłanek ezogneracyjnych, jak w odniesieniu do każdego innego członka zarządu.
Oceny tej nie może zmienić podnoszony przez Skarżącego argument oddalenia takiego wniosku przez Sąd, jako złożonego przez osobę nieumocowaną.
Jak już wskazywano, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na gruncie art. 116 O.p. nie ma w istocie decydującego znaczenia kwestia skuteczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli członek zarządu chcę się uwolnić od odpowiedzialności, to w sytuacji, gdy zostanie spełniona któraś z przesłanek z art. 11 P.u.n. obowiązany jest taki wniosek złożyć, niezależnej od ewentualnej oceny takiego wniosku przez Sąd. Przyjmując argumentację Skarżącego należałoby bowiem przyjąć, że mimo faktycznego sprawowania funkcji w zarządzie wygaśniecie mandatu zwalniałoby go automatycznie z odpowiedzialności, o ile tylko "czas właściwy" na złożenie takiego wniosku przypadałby po tej dacie. W ocenie Sądu, przeczyłoby to istocie odpowiedzialności osoby faktycznie sprawującej funkcję w zarządzie.
Niemniej jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy "czas właściwy" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przypadał przed wygaśnięciem mandatu Skarżącego, tj. przed 11 lipca 2013 r. (w tym bowiem okresie Spółka nie uregulowała składek ZUS za maj 2011 r., a następnie za kolejne okresy rozliczeniowe od sierpnia 2011 r. oraz z tytułu VAT za sierpień i październik 2012 r.).
Zauważyć należy, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony, ani przed ani po wygaśnięciu mandatu Skarżącego.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że Skarżący, jako osoba pełniąca funkcję w zarządzie również kilku innych Spółek oraz mająca orzeczony zakaz pełnienia funkcji, właśnie z uwagi na niełożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, mimo zaistnienia ku temu przesłanek, tym bardziej powinien mieć świadomość konsekwencji nieregulowania przez Spółkę zobowiązań, zarówno na gruncie P.u.n. jak i O.p.
Tym samym, w ocenie Sądu, w toku postępowania Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczy o braku jego winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W konsekwencji nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
6.8. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność niewskazania przez Skarżącego mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).
Spełnione zatem zostały przesłanki dla orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki.
6.9. W ocenie Sądu, DIAS nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 121, art. 122, art., 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p., gdyż wyjaśnił wszelkie okoliczności niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji.
Podkreślić przy tym należy, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Przy tej ocenie organ nie jest skrępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Natomiast zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
W celu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy organ nie był obowiązany do bardziej szczegółowego badania sytuacji majątkowej Spółki i jej zdolności płatniczych w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. DIAS powołał w tym zakresie zeznania podatkowe i sprawozdania finansowe Spółki, z których wynikało, że od końca 2013 r. zobowiązania Spółki przekraczały jej majątek. Organ nie miał natomiast obowiązku przeprowadzania kolejnych dowodów dotyczących sytuacji majątkowej Spółki i jej zdolności płatniczych w kontekście zaistnienia przesłanki niewypłacalności, w tym powołania na tę okoliczność biegłego.
Niezasadny jest również zarzut nieprzeprowadzenia rozprawy przez DIAS.
Zgodnie z art. 200a § 1 i 2 O.p., organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: z urzędu – jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; albo na wniosek strony (przy czym strona w takim wniosku uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rozprawy, wskazuje jakie okoliczności sprawy powinny być wyjaśnione i jakie czynności powinny być dokonane na rozprawie). Niemniej, w myśl art. 200a § 3 O.p., organ odwoławczy może odmówić przeprowadzenia rozprawy, jeżeli przedmiotem rozprawy mają być okoliczności niemające znaczenia dla sprawy albo okoliczności te są wystarczająco potwierdzone innym dowodem.
W piśmiennictwie wskazuje się (zob. S. Presnarowicz (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III), że w przepisie art. 200a § 3 O.p. mamy do czynienia z działaniem organu odwoławczego o charakterze uznaniowym. O orzekaniu na zasadzie wyboru wskazuje użyte w regulacji określenie, iż organ odwoławczy "może" odmówić przeprowadzenia rozprawy.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, który mógł odmówić przeprowadzenia rozprawy i w przekonujący sposób uzasadnił przyczynę takiej odmowy w postanowieniu z 11 stycznia 2019 r. Chęć przedstawienia przez Skarżącego odmiennego zapatrywania na kwestie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, nie stanowi przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
6.10. Reasumując, Sąd w sprawie nie dopatrzył się ani naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło