III SA/Wa 963/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przez H. K. (dalej jako "Skarżąca" lub "Strona") odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia przez Stronę odwołania od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] stycznia 2012 r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent W. ustalił Stronie wymiar podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] za rok 2012 w kwocie 3 913,00 zł. Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu 27 lutego 2012 r. W dniu 19 marca 2012 r. Skarżąca złożyła za pośrednictwem poczty: wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji adresując go bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz odwołanie od ww. decyzji za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przez Stronie odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia przez Stronę odwołania od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] stycznia 2012 r. Kolegium w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Decyzja została prawidłowo doręczona w dniu 27 lutego 2012 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako "Ordynacja podatkowa", odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem termin ten w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 12 marca 2012 r. (poniedziałek). Odwołanie zostało natomiast wniesione przez skarżącą dopiero w dniu 19 marca 2012 r., tj. 7 dni po upływie terminu. Kolegium wyjaśniło, że termin do wniesienia odwołania, jest terminem procesowym albowiem określa on termin do dokonania czynności procesowej - wniesienia odwołania. Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Kolegium podniosło, że we wniosku o przywrócenie terminu, Skarżąca jako okoliczność uniemożliwiającą jej zachowanie terminu do wniesienia odwołania wskazała swój przewlekły ciężki stan zdrowia objawiający się nadciśnieniem tętniczym oraz zwyrodnieniem [...]. Skarżąca stwierdziła, że w okresie biegu terminu do złożenia odwołania była niezdolna do samodzielnego funkcjonowania, a dopiero w dniu 15 marca 2012 r. poczuła się na tyle dobrze, że mogła wyjść z domu do lekarza i uzyskać potwierdzenie swojego bardzo złego stanu zdrowia. Na dowód dołączyła kserokopie zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 marca 2012 r., skierowania do poradni specjalistycznej oraz zaświadczenia o pobycie w szpitalu z dnia 31 stycznia 2012 r. Odnosząc się do powyższego Kolegium stwierdziło, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolegium zauważyło, że z treści szpitalnej karty informacyjnej z dnia 31 stycznia 2012 r. wynika, że jej stan był "przedmiotowo stabilny" i zalecono jej oszczędny tryb życia, oraz wskazano, jakie leki ma przyjmować doraźnie w przypadku wysokich wartości ciśnienia. W skierowaniu do poradni specjalistycznej ze stycznia 2012 r. wynika, że rozpoznano u Skarżącej chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i stawów biodrowych. Z kolei w zaświadczeniu lekarskim z dnia 15 marca 2012 r. stwierdzono jedynie, że u Skarżącej rozpoznano nadciśnienie tętnicze, źle kontrolowaną chorobę zwyrodnieniową [...], nieprawidłową [...] na czczo, oraz że pacjentka wymaga stałego leczenia farmakologicznego i rehabilitacyjnego. Wreszcie na osobnej kartce podpisanej z datą 15 marca 2012 r. przez tego samego lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, który wystawił ww. zaświadczenie lekarskie, stwierdzono, że pacjentka z uwagi na obciążenia internistyczne często bywa niezdolna do funkcjonowania samodzielnego. W ocenie Kolegium treść przedstawionych przez Skarżącą dokumentów (ich kserokopii) nie potwierdza jednak okoliczności, iż w okresie pomiędzy odebraniem przedmiotowej decyzji, tj. [...] lutego 2012 r., a wskazanym przez nią dniem wizyty u lekarza, tj. 15 marca 2012 r., Strona znajdowała się w tak ciężkim stanie chorobowym, że nie mogła podjąć żadnych działań mających na celu zachowanie terminu do złożenia odwołania od decyzji. W szczególności dziwi fakt, iż Skarżąca po odebraniu decyzji mając świadomość upływu terminu do wniesienia odwołania nie zapewniła sobie pomocy osób trzecich do dokonania czynności procesowej w terminie. Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że wcześniej - w listopadzie i grudniu 2011 r. - przy sporządzaniu korespondencji kierowanej do Urzędu m. W. - Biurem Gospodarki Nieruchomościami w sprawie nieruchomości przy ul. [...] w W. Strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, tj. radcy prawnego G. J. z Kancelarii prawniczej B. S. B., J. B., G. J.. Także treść odwołania wniesionego od przedmiotowej decyzji, w tym sposób jego sformułowania, wskazują, iż albo Skarżąca przy jego sporządzeniu również korzystała z pomocy prawnika, albo sama posiada dużą wiedzę prawniczą pozwalającą jej na taki sposób formułowania pism procesowych (zawartej w nich argumentacji). Skoro tak jest to powinna ona dołożyć należytej staranności, aby zapewnić sobie możliwość dokonania czynności prawnej w terminie zakreślonym przez ustawę i wskazanym w pouczeniu zamieszczonym w decyzji. W przypadku gdyby doszło do nagłego pogorszenia się stanu zdrowia w takim stopniu, że - jak pisze Skarżąca we wniosku - nie byłaby ona zdolna do samodzielnego funkcjonowania, to oczywistym jest, że albo chory natychmiast udaje się do lekarza albo - co wydaje się właściwsze - wzywa lekarza do domu i prosi go o wydanie mu wówczas stosownego zaświadczenia o stanie zdrowia. Jeżeli zaś Skarżąca już, co najmniej od dnia stycznia 2012 r. miała świadomość swojego przewlekłego ciężkiego stanu zdrowia i związanej z tym częstej niezdolności do samodzielnego funkcjonowania, a mimo tego nie zapewniła sobie na przyszłość pomocy osób trzecich w prowadzeniu ważnych spraw życiowych, to w takiej sytuacji nie sposób jest mówić o braku winy skarżącej przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie zachowała bowiem minimum należytej staranności o swoje interesy skoro nie zapewniła sobie niezbędnej pomocy osób trzecich na ewentualność niemożności działania w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia. Kolegium powołując się na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej oraz orzeczenia sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012r ., sygn. akt 11 FSK 1289/10, publ. LEX nr 1109719, wyrok NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 636/10, publ. LEX nr 951214, wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 500/11. publ. LEX nr 854149, wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2125/09, publ. LEX nr 1080015, wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 629/10, publ. LEX nr 784006, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 października 2009r.. sygn. akt III SA/G1 703/09, publ. LEX nr 557977, wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1003/08, publ. LEX nr 537568, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 816/08, publ. LEX nr 539906) uznało, iż brak jest podstaw dla przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Kolegium podniosło, że w przypadku wniesienia odwołania po przekroczeniu ustawowego terminu organ odwoławczy obowiązany jest stwierdzić - w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi powoduje - jak już wyżej wskazano - bezskuteczność odwołania, gdyż decyzja organu I instancji stała się już ostateczna i nie może toczyć się postępowanie odwoławcze. Następstwem tego jest pozostawienie odwołania bez jego merytorycznego rozpatrzenia. W świetle art. 228 Ordynacji podatkowej konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 186/07, publ. LEX nr 309083). Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie, (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/06, publ. LEX nr 219331). Stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie, (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006r., sygn. akt III SA/Wa 3148/05, publ. LEX nr 204762). Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] sierpnia 2012 r. Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przez nie przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji pomimo wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu i uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca powołując się na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdziła, że przedstawiona dokumentacja uprawdopodabnia, że nie złożenie przez nią odwołania nastąpiło bez jej winy. Ze skierowania do poradni specjalistycznej ze stycznia 2012 r. wynika, że Strona cierpi na schorzenia zwyrodnieniowe [...] i stawów [...], co w sposób znaczny utrudnia jej poruszanie się. Natomiast w zaświadczeniu lekarskim z dnia 15 marca wskazano, że często bywam niezdolna do samodzielnego funkcjonowania. Choroby, na które Skarżąca cierpi od długiego czasu uniemożliwiają jej samodzielne podejmowanie czynności, utrudniają kontakt z innymi osobami, czego następstwem było niezawinione uchybienie terminu do złożenia odwołania. Stanowiły one przeszkodę nie do przezwyciężenia, której następstwem była niedochowanie terminu. Okoliczności te w ocenie Strony dają duży stopień prawdopodobieństwa graniczący z pewnością, że wskazana sytuacja faktyczna całkowicie uniemożliwiła jej złożenie odwołania w ustawowym terminie. Stan choroby i jej przebieg nie pozwalał Stronie na dokonanie wniesienia odwołania w ustawowym terminie a siedmiodniowe opóźnienie w złożeniu odwołania nie jest przejawem niedbałości z mojej strony, a wyrazem uszanowania ważności sprawy. Strona dodała, że dla rozstrzygnięcia zachowania terminu i braku zawinienia nie ma znaczenia, że przy sporządzaniu korespondencji do Urzędu W. Biurem Gospodarki Nieruchomościami korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika. Fakt korzystania z pełnomocnika na pewnym etapie postępowania nie oznacza obowiązku korzystania z niego w dalszym etapie postępowania w szczególności, jeżeli wiąże się to z dodatkowymi kosztami, których Skarżąca nie była w stanie ponieść. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Formalną przesłankę przywrócenia uchybionego terminu zawarto w § 2, stwierdzając, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W świetle przywołanej treści art. 162 § 2 o.p. i zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, które tutejszy Sąd podziela, przywrócenie terminu, któremu strona uchybiła możliwe jest tylko wtedy, gdy niezachowanie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak wskazuje się w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 w sprawie I SA/Ka 1718/96 Lex nr 33415 LEX nr 33415). Kryterium braku winy nakłada na stronę obowiązek zachowania szczególnej staranności i ostrożności przy dokonywaniu czynności procesowej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak zaś tej winy można uznać wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Powyższe kryterium podlega zarazem obostrzeniu w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników. W wyroku Artykuł 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale uprawdopodobnienia, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 40/99, niepubl.). W orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005.). Jednak jednocześnie wyrażano pogląd, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi, zalicza się natomiast nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., I SA 1072/00, niepubl. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09) LEX nr 593932 ). W niniejszej sprawie Skarżąca dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty potwierdzające, że cierpi ona na przewlekłe choroby (nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia stawów i [...], nieprawidłowa [...]). Dołączone do wniosku oświadczenie lekarza J. J. jest bardzo lakoniczne i wynika z niego, że Skarżąca z powodu schorzeń, na które cierpi bywa niezdolna do samodzielnego funkcjonowania. Z oświadczenia tego nie wynika, jaki charakter mają występujące u Skarżącej ograniczenia w zakresie samodzielnego funkcjonowania i czy są to ograniczenia uniemożliwiające sporządzenie odwołania i nadania lub posłużenie się innymi osobami do wykonania tych czynności. Dokumenty dołączone do wniosku nie potwierdzają niemożności samodzielnego funkcjonowania Skarżącej w okresie od ostatniego dnia terminu do wniesienia odwołania do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu choroby wskazane w treści dokumentów dołączonych przez Skarżącą do wniosku o przywrócenia terminu z nie są schorzeniami, które na stałe wyłączają możliwość samodzielnego dokonywania takich czynności, jak sporządzenie pisma adresowanego do organu i nadanie go na poczcie. Dlatego Sąd uznał, że organ w zaskarżonym postanowieniu zasadnie stwierdził, że bez udokumentowania przez Skarżąca wystąpienia u niej w okresie od ostatniego dnia terminu do wniesienia odwołania do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu nagłej choroby uniemożliwiającej jej wniesienie odwołania, nie można było uznać, że w niniejszej sprawie Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania z powodu okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania takich dowodów nie przedstawiała i z tego względu należało uznać, że organ zaskarżonym postanowieniem zasadnie stwierdził, że powołane przez Skarżącą okoliczności związane ze stanem jej zdrowia nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia na podstawie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.