IV SA/Wa 2932/16

WyrokWSA w Warszawie2017-03-22

Skład orzekający: sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo uchylił decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, opierając się na wadliwym doręczeniu korespondencji stronie postępowania?
Ratio decidendi
Minister Infrastruktury i Budownictwa przedwcześnie wydał decyzję kasatoryjną, opierając ją na wadliwym doręczeniu korespondencji stronie postępowania. Wadliwe doręczenie nie zawsze stanowi podstawę do uchylenia decyzji, zwłaszcza gdy strona oświadczyła, że otrzymała korespondencję i nie kwestionuje rozstrzygnięcia z tego tytułu. Ponadto, pozbawienie strony możliwości obrony jej praw jest przesłanką wznowieniową, a nie bezwzględną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, wymagającą wniosku strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa uchylającej decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Minister uznał, że Wojewoda wadliwie doręczał korespondencję I.R. po osiągnięciu przez nią pełnoletności, co pozbawiło ją czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący zarzucili Ministrowi naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 10 k.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że doręczenie dorosłemu domownikowi stanowi naruszenie przepisów procesowych. Sąd uchylił decyzję Ministra.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant referent stażysta Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi I.S., A.C., A.S., A.S., J. R., M.S., M.R. i I.R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących I.S., A.C., A.S., A.S., J. R., M.S., M.R. i I.R. solidarnie kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej: "Minister" lub "organ") z [...] września 2016 r., nr [...] (dalej "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Minister, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., rozpoznał odwołanie [...] S.A. (dalej "Spółka") od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewoda") z [...] grudnia 2015 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r., nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 17.388 m2 oraz działka nr [...] o pow. 3.012 m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] nr [...], stanowiącej współwłasność O. S. i H. S. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. Decyzją z [...] listopada 1978 r., Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 17.388 m2 oraz działka nr [...] o pow. 3.012 m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej współwłasność O. S. i H. S. Odszkodowanie ustalono w wysokości [...] zł za grunt. Pismem z 24 września 2007 r., sprecyzowanym pismem z 15 września 2011 r., I. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r., w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją z [...] lipca 2012 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] listopada 1978 r. w części dotyczącej odszkodowania. Decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Pismem z 13 listopada 2013 r., Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r. w części dotyczącej wywłaszczenia. Decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, tak więc ww. decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z [...] października 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r., wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Wyrokiem z 18 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 67/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. S., A. S., A. S. i A. C. na ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2014 r. II.2. Decyzją z [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził w całości nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r. W uzasadnieniu wskazał, że z uzasadnienia tej decyzji wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte z uwagi na niemożność dojścia do porozumienia z właścicielami nieruchomości w przedmiocie dobrowolnego zawarcia umowy kupna-sprzedaży oraz, aby uregulować stan prawny tej nieruchomości, ponieważ inwestycja na gruntach stanowiących własność O. S. i H. S. została zakończona w 1977 r. Nieruchomość została wywłaszczona na cel budowy bocznicy kolejowej do stacji [...], który to cel niewątpliwie należał do katalogu celów wymienionych w powyższym przepisie. Jednakże z zeznań świadka J. W. wynika, iż nie powstała ona ani na działce nr [...], ani [...], lecz w ich sąsiedztwie. W aktach sprawy znajduje się mapa, na której świadek w trakcie przesłuchania zaznaczył, gdzie była usytuowana bocznica kolejowa oraz cztery zdjęcia przez niego załączone. Ponadto świadek zeznał, iż bocznica kolejowa została wybudowana w związku z koniecznością przewiezienia transformatora, który został rozładowany w porcie [...] oraz, że "transformator przywieziono na przełomie łat 1975-76 i do września 1976 r. został uruchomiony. Węzeł [...] działał dużo wcześniej. Bocznica została później zdemontowana". Fakt, iż była to inwestycja czasowa potwierdza opinia urbanistyczna Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Komunalnej, Geologii i Ochrony Środowiska z [...] maja 1975 r. nr [...]. Ponadto Wojewoda [...] pozyskał ze stron internetowych dwa Programy Funkcjonalno-Użytkowe dla Zadania Inwestycyjnego: Wdrożenie Zespołów Eksploatacji Stacji ZES w Spółkach Obszarowych Polskich Sieci Elektroenergetycznych z października 2013 r. i z kwietnia 2014 r., z których wynika, iż stacja elektroenergetyczna [...] została zbudowana w 1975 r. i zajmuje obszar m.in. działki nr [...]. Z kolei Prezydent Miasta [...] przesłał, przy piśmie z dnia 10 września 2015 r., mapę sytuacyjno-wysokościową, z której wynika, iż tylko działka nr [...] została zagospodarowana pod stację energetyczną. To samo wynika z map satelitarnych dostępnych na stronie www.geoportal.gov.pl oraz www.google.pl/maps. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż Prezydent Miasta [...] wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, ponieważ wywłaszczył działkę nr [...] na inny cel niż faktycznie na niej zrealizowano. Ponadto cel ten została osiągnięty już przed wywłaszczeniem. Stwierdzić również należy, że wywłaszczenie działki nr [...] nastąpiło z rażącym naruszeniem ww. przepisu, ponieważ cel, który wskazano został zrealizowany na nieruchomościach znajdujących się w pobliżu przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do niej, a więc i przed wydaniem zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Reasumując, zdaniem organu I instancji powyższe okoliczności wskazywały, iż wydana w sprawie decyzja z [...] listopada 1978 r. służyła w istocie uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości, a nie realizacji celu, który bez wywłaszczenia nie mógł być osiągnięty. Skoro brak było podstaw do wywłaszczenia, to nie było również podstaw do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. II.3. Pismem z 17 stycznia 2016 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosły [...] S.A. zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10 poz. 64, zwanej dalej "ustawą wywłaszczeniową"), a także pominięcie następstw prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. II.4. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 1916 r. Minister uchylił decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej są strony (lub ich następcy prawni) toczącego się wcześniej postępowania wywłaszczeniowego, a także osoby którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Wyjaśnił, że w przedmiotowym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 r., stronami postępowania są następcy prawni po zmarłych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości, O. S. i H. S. Wśród spadkobierców zmarłych współwłaścicieli nieruchomości znalazła się J. P., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1999 r., sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po H. S. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po O. S. J. P. zmarła [...] marca 2003 r., a spadek po niej nabyli S. B. (obecnie M.), W. B., M. R., J. R., M. R. oraz I. R. Organ wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2007 r. I. R. urodziła się [...] października 1996 r. i do czasu uzyskania pełnoletności była reprezentowana w postępowaniu przez przedstawicieli ustawowych (rodziców), zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082). Zgodnie z art. 10 § 1 k.c. pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście. Minister uznał zatem, że I. R. w dniu wydawania zaskarżonej decyzji – [...] grudnia 2015 r. posiadała pełną zdolność do czynności prawnych, ukończyła bowiem osiemnaście lat w dniu [...] października 2014 r., a zatem była stroną postępowania uprawnioną do bezpośredniego czynnego w nim udziału. Organ ponadto podkreślił, że organ wojewódzki prowadząc postępowanie po uchyleniu przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] października 2014 r., decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r., prowadził postępowanie z pominięciem I. R. kierując korespondencję w sprawie do jej rodziców, choć utracili oni już przymiot przedstawicieli ustawowych I. R. Tym samym uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu poprzez wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Z powyższego wynika, że organ I instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 10 k.p.a., co doprowadziło do kwalifikowanego uchybienia w postępowaniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem I. R. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, pomimo faktu, że przysługiwał jej przymiot strony. Wobec powyższego doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśniania zakres spraw ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Brak czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem I instancji powoduje, że postępowanie wyjaśniające obarczone jest taką wadą, że zachodzi konieczność powtórzenia czynności procesowych składających się na postępowanie wyjaśniające. III.1. Ze wskazaną na wstępie decyzją Ministra nie zgodzili się skarżący – I. S., A. C., A. S., A. S., J. R., M. S., M. R. i I. R. W skardze na tą decyzję wnieśli o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych poprzez bezpodstawne uznanie, iż doręczenie decyzji dorosłemu domownikowi stanowi naruszenie przepisów procesowych, w szczególności art 10 oraz 81 k.p.a. W uzasadnieniu wskazali, że organ II instancji uznał, iż doręczenie korespondencji, w tym decyzji administracyjnej dorosłemu domownikowi stanowi uchybienie dyskwalifikujące postępowanie przeprowadzone organ I instancji. Jednakże, I. R. zamieszkuje nieprzerwanie od urodzenia do dnia dzisiejszego ze swoimi rodzicami. Nie ma znaczenia dla sprawy, iż korespondencja była adresowana do rodziców, skoro ci przekazywali ją do rąk własnych I. R. Korespondencja w sprawie, w tym decyzje administracyjne kierowane do M., J., M. i I. R. były odbierane w różnym czasie przez różne osoby - dorosłych domowników. Późniejszy sposób dystrybucji pism i decyzji w sprawie nie ma znaczenia skoro ich treść dochodziła do świadomości zainteresowanych. Gdyby I. R. stwierdziła, iż naruszono jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu, mogłaby skorzystać z prawa do jego wznowienia. W odczuciu skarżących, Minister infrastruktury i Budownictwa w sposób przewlekły prowadząc postępowanie odwoławcze, oparł decyzję na wątpliwych przesłankach formalnych jedynie po to, by nie dokonać merytorycznej oceny materiału dowodowego. Reprezentujący skarżącą I. R. radca prawny R. S. stwierdził w skardze (s. 2): "Działając jako pełnomocnik I. R. oświadczam, iż pani I. R. otrzymywała wszelką korespondencję w sprawie, w tym decyzje administracyjne". III.2. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. III.3. W dniu 22 marca 2017 r. do Sądu wpłynął faks od Wojewody [...], w którym poinformowano o wydaniu przez Wojewodę w dniu [...] marca 2017 r. decyzji stwierdzającej ponownie w całości nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1978 r. Do faksu dołączono kopię decyzji Wojewody z [...] marca 2017 r. III.4, Na rozprawie w dniu [...] marca 2017 r. pełnomocnik Spółki wniósł o oddalenie skargi oraz oświadczył, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. jest mu znana. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, Minister wydając zaskarżoną decyzję naruszył m.in. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). IV.2. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wydanie przez Wojewodę nadmienionej wyżej decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nie powoduje bezprzedmiotowości niniejszego postępowania (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem decyzja Ministra, która pozostawała w obrocie prawnym na dzień wyrokowania. IV.3. Zaskarżona decyzja ma charakter decyzji kasatoryjnej. Należy podkreślić, że Sąd kontrolując decyzję kasatoryjną winien ograniczyć swoje oceny zasadniczo do analizy przesłanek zasadności uchylenia decyzji I instancji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., I OSK 3165/14, CBOSA). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy podkreślić, że przepis ten pozwala organowi odwoławczemu wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że zachodzi potrzeba uzupełnienia go w znacznej części. Ponieważ przewidziana w omawianym przepisie możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, to niedopuszczalne jest rozszerzające interpretowanie tego przepisu i wydawanie w oparciu o ten przepis decyzji w innych sytuacjach niż zostały w nim wskazane (exceptiones non sunt extendendae; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r., II OSK 65/15, CBOSA). Innymi słowy, zasadą jest wydanie przez organ II instancji decyzji orzekającą co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Natomiast w sytuacji braków w stanie faktycznym, organ odwoławczy może je uzupełnić w trybie art. 136 k.p.a. Teza o wyjątkowości kasatoryjnego rozstrzygnięcia znajduje dodatkowe potwierdzenie w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.). Decyzja uchylająca decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia z natury swej przyczynia się bowiem do wydłużenia postępowania. Warto podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej trwa już prawie 10 lat. IV.4.1. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy wskazać, że jedyną przyczyna wydania przez Ministra decyzji kasatoryjnej było stwierdzenie przez Ministra, że od 2014 r. korespondencja do I. R. winna być do niej kierowana bezpośrednio, a nie za pośrednictwem jej przedstawicieli ustawowych (tj. rodziców zamieszkałych pod tym samym adresem co wspomniana strona, czyli [...],[...]). Zdaniem Ministra, Wojewoda w ten sposób uniemożliwił I. R. czynny udział w postępowaniu poprzez wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Minister uznał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 10 k.p.a., co doprowadziło do kwalifikowanego uchybienia w postępowaniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem I. R. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, pomimo faktu, że przysługiwał jej przymiot strony. IV.3.2. Zdaniem Sądu, Minister co najmniej przedwcześnie wydał w niniejszej sprawie decyzję kasatoryjną. Trafnie przyjął Minister, że pominięcie strony w postępowaniu przed organem I instancji może co do zasady stanowić przyczynę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Strona taka pozbawiono zostaje bowiem możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwości zgłaszania twierdzeń oraz wniosków dowodowych. Równocześnie należy wskazać, że ta trafna ogólna konkluzja Ministra nie może być stosowana w sposób mechaniczny, w tym w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy oraz z pominięciem funkcji, jaka pełnią przepisy dotyczące doręczeń. Zbliżony pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z 1 lipca 2014 r., II OSK 219/13 (CBOSA) stwierdzając, że brak uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wszystkich jego stron może wypełniać również przesłankę "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" i wymaga oceny w realiach konkretnej sprawy administracyjnej i z punktu widzenia specyfiki tej sprawy. Mając powyższe na uwadze należy wskazać na następujące okoliczności. Przede wszystkim uszło uwadze Ministra, że po [...] października 2014 r. doręczenia do osób będących do tego dnia przedstawicielami ustawowymi I. R. były przez Wojewodę dokonywane, a nadto były dokonywane na adres, pod którym I. R. zamieszkiwała i nadal zamieszkuje wraz z rodzicami. Przesyłki te byłe odbierane przez rodziców I. R., w tym decyzja Wojewody z [...] grudnia 2015 r. została odebrana przez matkę D. R. Na ten też adres Minister doręczył I. R. zaskarżoną decyzję. Warto dodać, że na ten sam adres Wojewoda kierował korespondencję w niniejszej sprawie do rodzeństwa I. R. Mamy tu zatem do czynienia z inną rodzajowo sytuacją, niż całkowite pominięcie strony w postępowaniu poprzez niedokonywanie jakichkolwiek doręczeń. Należy odnotować, że reprezentujący w postepowaniu przed sądem I. R. radca prawny (równocześnie reprezentujący rodzeństwo tej strony) złożył oświadczenie w skardze, że I. R. otrzymała wszelką korespondencję w sprawie, w tym decyzje administracyjne. Minister naruszył art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. nie zwracając się przed wydaniem zaskarżonej decyzji bezpośrednio do I. R. celem ustalenia, czy osoba ta po dacie pełnoletności otrzymywała korespondencję od Wojewody i czy wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu stwierdzonych uchybień w doręczeniu. Należy podkreślić, że ewentualne oświadczenie przez stronę, że otrzymała wadliwe zaadresowaną przesyłkę i nie kwestionuje z tego tytułu rozstrzygnięcia konwaliduje brak formalny doręczenia (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2015 r., IV SA/Po 309/15 oraz cyt. tam pogląd G. Łaszczycy, A. Matana, Doręczenia w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym, Kraków 1998). W niniejszej sprawie możemy niewątpliwie mówić o wadliwym stosowaniu przez Wojewodę przepisów o doręczeniach. Chodzi tu o przepis art. 40 § 1 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Należy jednak pamiętać, że przepisy o doręczeniach mają charakter przepisów gwarancyjnych, które zostały ustanowione w celu ochrony interesów podmiotów, na rzecz których dokonuje się doręczenia. Z naruszeniem tych przepisów nie należy wyprowadzać konkluzji sprzecznych z interesami osoby, wobec której dokonano wadliwego doręczenia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2016 r., II OSK 1774/14, CBOSA). Uszło również uwadze Wojewody, że uchylenie decyzji z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw jest przesłanką wznowieniową, a nie bezwzględną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Co istotne, wznowienie postępowania z tego powodu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 147 k.p.a.). Ustawodawca w omawianej sytuacji przyznał zatem prymat zasadzie dyspozycyjności nad zasadą legalizmu. Warto zaznaczyć, że w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że w przypadku gdy decyzja jest rozstrzygnięciem zgodnym z żądaniem stron, wywodzenie podstaw uchylenia decyzji z naruszenia praw procesowych strony stanowi naruszenie prawa w zakresie podstaw uwzględnienia skargi. Interes prawny w kwestionowaniu naruszenia praw procesowych w zakresie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym ma podmiot, którego prawa zostały naruszone. W postępowaniu administracyjnym prawami procesowymi rozporządza bowiem strona postępowania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., II OSK 1452/13 oraz z 7 maja 2015 r., II OSK 2408/13 i cyt. tam orzeczenia). W ocenie Sądu, również w trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji winien mieć na uwadze wolę strony, wobec której dokonano wadliwych doręczeń. W przeciwnym razie może dojść do sytuacji, w której organ II instancji wyda decyzję niekorzystaną z punktu widzenia interesów tej strony powołując się na naruszenie jej praw. Trudno taką sytuację pogodzić z zasadą zaufania (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Raz jeszcze należy wskazać, że przepisy o dręczeniach są ustanowione celem zagwarantowania interesów stron, którym tych doręczeń się dokonuje, a nie praw stron o interesach przeciwnych wobec tych podmiotów (w niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Wojewody wniosła wyłącznie Spółka sprzeciwiająca się stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej wobec spadkodawców I. R.). Z akt sprawy nie wynikało również, aby I. R. miała sprzeczne interesy w niniejszej sprawie z interesami jej rodziców, na ręce których Wojewoda formalnie dokonywał doręczeń również po [...] października 2014 r. IV.5. Rozpoznając sprawę ponownie Minister będzie miał na uwadze wskazane wyżej oceny prawne, a także to, że w obrocie prawym nie mogą pozostać dwie ostateczne decyzje Wojewody [...] rozstrzygające tę sama sprawę administracyjną tj. sprawę ewentualnej nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1978 r. (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Należy nadmienić, że samo wydanie przez Wojewodę decyzji w wyniku zaskarżonej decyzji Ministra bez oczekiwania na kontrolę sądowoadministracyjną tej decyzji jest konsekwencją zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). W przypadku uchylenia decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego już po wydaniu kolejnej decyzji przez organ pierwszej instancji powstanie konieczność uchylenia decyzji tego organu, w zależności od etapu postępowania administracyjnego w ramach zwyczajnego bądź nadzwyczajnego środka odwoławczego (por. np. K. Pawlik, Skutki skargi na decyzję kasatoryjną, 2015, http://www.samorzad.lex.pl). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że wyeliminowanie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny decyzji kasatoryjnej sprawia, że wydana na jej podstawie decyzja również traci swoje uzasadnienie i rację bytu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006 r., II GSK 156/06 oraz z dnia 9 listopada 2016 r., II OSK 423/15 – CBOSA). IV.5. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło