V SA/Wa 267/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca V. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w kwocie [...] zł. W niniejszej sprawie skarżącą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca kapitał zakładowy określiła na kwotę [...] zł, wartość środków trwałych na kwotę [...] zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu na kwotę –[...] zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że z uwagi na trudną i wciąż pogarszająca się kondycję finansową spółki skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego i dlatego wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, że nie posiada żadnych środków na rachunkach bankowych ani żadnych oszczędności, posiada natomiast szereg zobowiązań z tytułu pożyczek w bankach [...] Wobec skarżącej prowadzone są egzekucje komornicze, w związku z którymi skarżąca ma zajęte rachunki bankowe oraz wierzytelności. Stan gotówki w kasie na dzień 31 grudnia 2017 r. skarżąca określiła na kwotę [...] zł. Dochód z działalności operacyjnej za rok 2017 r. wyniósł [...]. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty dotyczące: wysokości salda na 3 rachunkach bankowych, pożyczek, zobowiązań na rzecz ZUS i US, rachunek zysków i strat sporządzony za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz zajęcia wierzytelności. Wykonując wezwanie dotyczące przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych skarżąca oświadczyła, że brak jest możliwości pokrycia kosztów sądowych przez wspólników skarżącej oraz przedstawiła wyciągi z 4 rachunków bankowych, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, zawiadomienia o aktualnym stanie zadłużenia, CIT-8 za 2017 r., rachunek zysków i strat za 2017 r., bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2017 r., rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 marca 2018 r., rachunek zysków i strat za 2016 r., bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2016 r., informację dodatkową do sprawozdania finansowego za rok 2016. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa jest jedynie wyjątkiem (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09). Dokonując oceny merytorycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność uzyskując przychody, zatrudnia pracowników, wobec niej nie zostało wszczęte postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne (skarżąca nie składała dokumentów ani oświadczeń potwierdzających prowadzenie takich postępowań). Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzasadnia szeregiem zobowiązań z tytułu pożyczek, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego oraz poniesioną w 2017 r. stratą. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd zgodnie, z którym fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze o utracie przez podmiot płynności finansowej. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 172/14). Wykazywana przez skarżącą strata przy wysokich przychodach może być spowodowana wydatkami inwestycyjnymi nakierowanymi na rozwój przedsiębiorstwa czy też działaniami zmierzającymi do optymalizacji podatkowej – dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. [...]. Zdaniem referendarza sądowego, wysokość uzyskiwanych przez skarżącą przychodów, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie była w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych koszty postępowania sądowoadministracyjnego korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1934/16, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12). Wobec powyższego konieczność spłat na rzecz wierzycieli nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto zauważenia wymaga, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który dotyczyłby ewentualnych niespłacanych zaległości wobec banków z tytułu pożyczek. Przedstawione dokumenty z kancelarii komorniczych dotyczą osób fizycznych oraz spółek prawa handlowego. Powyższe może świadczyć, o tym, że skarżąca, jak podaje, posiada zobowiązania wobec banków jednakże je systematycznie reguluje. Wątpliwości w przedstawionym stanie majątkowym dotyczą również wypłaty wynagrodzeń dla pracowników i członków zarządu (czy są dokonywane z innego konta bankowego, czy też w formie gotówkowej). Z informacji dodatkowej załączonej do sprawozdania finansowego za 2016 r. wynika, że [...]. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca został wezwana do przedstawienia wszelkich wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, natomiast [...]. W wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] dodatkowo został pominięty dzień 5 stycznia 2018 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Zauważenia wymaga, że wyciąg z konta bankowego pozwala na uzyskanie informacji dotyczących zarówno transakcji obciążeniowych, uznaniowych, jak również informacji dotyczących zgromadzonych środków oraz pozwala na dokonanie oceny jakiego obrotu środkami pieniężnymi dokonuje skarżąca, czy nie wyzbywa się środków. Dodatkowo wskazać należy, że [...] . Instytucja prawa pomocy na charakter wyjątkowy i nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy skarżąca posiada majątek, który mógłby zostać spieniężony. Spółka nie wykazała, że podjęła działania (z negatywnym skutkiem) w celu uzyskania środków pieniężnych na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, dlatego też wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.