VII SA/Wa 1187/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-30
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Włodzimierz Kowalczyk, Joanna Gierak – Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego ma przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, jeśli planowana inwestycja dotyczy nieruchomości wspólnej, a jej realizacja może naruszyć warunki korzystania z lokalu?Ratio decidendi
Posiadacz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego może być uznany za stronę w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, jeśli wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jego lokalu, które są chronione przepisami prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji interes prawny inwestora (spółdzielni) nie jest zbieżny z interesem prawnym posiadacza lokalu, a lokal ten może znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. Ż. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2012 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na montaż drzwi przeciwpożarowych w budynku wielorodzinnym. Skarżąca, posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, domagała się przyznania jej statusu strony w postępowaniu, argumentując, że planowane drzwi będą otwierać się w kierunku drzwi jej mieszkania, co utrudni ewakuację i korzystanie z lokalu. Organy administracji odmawiały jej statusu strony, uznając, że posiadacz takiego prawa nie jest stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant ref. staż. Paulina Sierkin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. Ż. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygnatura akt VIISA/Wa 1187/16
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku inwestora: Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w W., zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 20015r. Nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo Budowlane (Dz.U z 2013 r. poz. 1409 ze zmianami), po powtórnym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...].01.2013r. B.Ż., D. W. i M. W. - odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę z dnia [...].11.2012r. zezwalającej na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
W uzasadnieniu organ podał, że [...].01.2013r. wpłynął wniosek B. Ż., D. W. i M. W. o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej decyzji z dnia [...].11.2012r. zezwalającej na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
Organ administracji architektoniczno-budowlanej postanowieniem z dnia [...].03.2013r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną o pozwoleniu na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
Po rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].03.2013r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę z dnia [...].11,2012r. zezwalającej na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].06.2013r. uchylił decyzję Prezydenta [...] z dn. [...].03.2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawą uchylenia decyzji organu l instancji był fakt, że pracownik Wydziału Architektury brał udział w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę jak i w postępowaniu wznowieniowym, co naruszało przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wskazał, że art. 28 ust. 2 ustawy Prawo Budowlane definiuje, iż "stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu".
Nieruchomość na której usytuowany jest budynek stanowi własność Miasta [...] a Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " jest władającym, natomiast żadna osoba fizyczna nie jest współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Członkom spółdzielni mieszkaniowej (posiadającym również spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjny, lecz podmioty te reprezentowane są przez statutowo właściwe organy spółdzielni. Przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu jest sam lokal mieszkalny, a nie budynek z gruntem. Z kolei zarządzanie pozostałymi częściami budynku, służącymi lub przeznaczonymi do wspólnego użytku członków spółdzielni, których lokale znajdują się w tym budynku, należy do spółdzielni, w imieniu której działa zarząd, który reprezentuje także spółdzielnię na zewnątrz. W sytuacji gdy członkowie spółdzielni, nie zgadzają się ze stanowiskiem władz spółdzielni (rady, zarządu), powinni je kwestionować w trybie postępowania wewnątrzspółdzielczego. Nie mają natomiast legitymacji do kwestionowania zamierzenia inwestycyjnego w prowadzonym na wniosek spółdzielni postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia w projekcie budowlanym przepisów technicznych organ podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego przewidują wyłączną odpowiedzialności za projekt architektoniczno-budowlany "projektanta" oraz "osoby sprawdzającej".
Wykładnia dotycząca praw i obowiązków spółdzielni mieszkaniowych wykonujących zarząd nieruchomością wspólną została dokonana w Uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OPS 2/15). Konkluzja tej wykładni jest taka, że w przypadku robót budowlanych dotyczących nieruchomości wspólnej, zarząd spółdzielni ma tytuł prawny do dysponowania nią na cele budowlane w zakresie jej eksploatacji i utrzymania.
Nadto przedmiotowe pozwolenie z dnia [...].11.2012r. zezwalające na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. było przedmiotem postępowań administracyjnych prowadzonych przez Wojewodę [...] (o stwierdzenie nieważności decyzji) oraz organy odwoławcze tj. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, które nie wzruszyły przedmiotowej decyzji.
Odwołanie od decyzji z dnia [...].10.2015r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wniosła B. Ż.. Jako załącznik do odwołania zostało dołączone oświadczenie D. W. oraz M. W., w którym popierają wniesione odwołanie od decyzji organu i instancji.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez B. Ż., D. W. oraz M. W. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015 r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., zezwalającej na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montaż instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podanie o wznowienie zostało oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa, niedopuszczalne było badanie przez organ I instancji przed wznowieniem postępowania w trybie art. 149 § 1 K.p.a., czy wnioskodawcy są czy nie są stronami postępowania zwykłego (organ miał obowiązek wznowić postępowanie). W takim wypadku organ rozpatrujący wniosek o wznowienie w postępowaniu wstępnym ogranicza się jedynie do ustalenia, czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 Kpa.
Wniosek Państwa B. Ż., D. W. oraz M. W. został złożony w terminie określonym w art. 148 § I Kpa. (Skarżący o decyzji dowiedzieli się w dniu [...] grudnia 2012 r.).
Stosownie do art. 151 § 1 Kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Organ odwoławczy wskazał, że interes prawny w kwestionowaniu decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...], mają oprócz inwestora także właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu.
Zgodnie z art. 28 K.p.a. "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, interes prawny, o którym mowa wyżej, ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowiący lex specialis w stosunku do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który zawiera własną definicję strony postępowania stosowaną w procesie inwestycyjnym w sprawie wydania pozwolenia na budowę, zgodnie z którą "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu".
Aby uzyskać status strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę muszą być spełnione kumulatywnie dwie przesłanki, tj. określony podmiot musi posiadać tytuł prawny do nieruchomości w postaci prawa własności, użytkowania wieczystego lub trwałego zarządu oraz jego nieruchomość musi znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu.
Skarżący dysponują spółdzielczym własnościowym prawem do lokali mieszkalnych nr: [...] (M. W.), [...] (D. W.) oraz [...] (B. Ż.), usytuowanych w pionie środkowym klatki nr [...] budynku znajdującego się przy ul. [...].
Wnioskujący o wznowienie postępowania wskazali na okoliczność zaprojektowania drzwi przeciwpożarowych D4 na klatce schodowej w taki sposób, że otwierać się one będą w kierunku drzwi do ich mieszkań, co uniemożliwiłoby wyjście z mieszkania.
Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. z 2013r., poz. 1222) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji, będąc ograniczonym prawem rzeczowym (podobnie art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny Dz. U. z 2014 r., poz. 121).
Własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nie obejmuje ani współwłasności części budynku przeznaczonych do wspólnego korzystania, ani współwłasności bądź współużytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się budynek, jego przedmiotem jest sam lokal.
Podmiot, któremu przysługują jedynie uprawnienia wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego, posiada wyłącznie interes faktyczny wywiedziony z tegoż prawa, nie zaś interes prawny, gdyż nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1796/10). Interes prawny podmiotu, o którym mowa wyżej podlega ochronie na gruncie prawa cywilnego, które to regulacje nie stanowią przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1748/07).
Niezależnie od powyższego organ zauważył, iż w czerwcu 2013 r. opracowany został projekt budowlany wprowadzający zmiany (w pierwotnie zatwierdzonej dokumentacji projektowej) dotyczące kierunku otwierania drzwi D4 na klatce schodowej nr 2, na kondygnacjach od 1 piętra do 12 włącznie, które uznane zostały przez projektanta za nieistotne i zostały pozytywnie uzgodnione z rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, co pozwala na bezpieczną ewakuację ludzi z budynku.
Powyższe, wskazuje na brak przymiotu strony, z uwagi na nielegitymowanie się przez B. Ż., D. W. oraz M. W. którymkolwiek z tytułów prawnych wymienionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Argumentacja wnioskodawców wskazująca jako źródło interesu prawnego § 239 ust. 1 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie a także art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 i 4 Prawa budowlanego utraciła na aktualności. W ocenie Wojewody [...], brak jest przepisów prawa materialnego, z którego B. Ż., D. W. oraz M. W. mogliby wywodzić skutecznie interes prawny, tj. wprowadzających jakiekolwiek ograniczenia w korzystaniu z przysługującego ograniczonego prawa rzeczowego.
Z uwagi na formalny charakter niniejszego rozstrzygnięcia Wojewoda [...] nie odnosił się do merytorycznych zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015 r.
B. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015 r.,
Zarzuciła jej naruszenie:
- art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 251 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 32 i 64 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że jako posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nie ma interesu prawnego i w konsekwencji pozbawienie możliwości ochrony,
- art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 4 Prawa budowlanego; § 236 ust. 1, § 239 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie; art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej; § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że inwestycja nie wpływa negatywnie na warunki korzystania z jej mieszkania,
- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego, nieustosunkowanie się do większości przedstawionych argumentów przemawiających za uznaniem za stronę, sporządzenie uzasadnienia decyzji zawierającego wewnętrzne sprzeczności.
Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015 r.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że posiadając spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu powinna mieć status strony w postępowaniu związanym z pozwoleniem na budowę, jeżeli został naruszony jej własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny. Realizacja inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jej lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego, tym bardziej gdy sprzeczne (odrębne) są interesy jej i spółdzielni mieszkaniowej (wyroki NSA: z 14 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 69/10 i z 5 marca 2010 r., sygn. II OSK 494/09 oraz wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2006 r., sygn. VII SA/Wa 254/06).
Drzwi wydzielające klatkę schodową od pozostałych części korytarzy piętrowych mają być instalowane w bardzo małej odległości od drzwi do jej mieszkania pod kątem prostym do tych drzwi. Zgodnie z projektem odległość ta wynosi tylko 37 cm. Takie rozwiązanie spowoduje, że znacznie utrudnione i niebezpieczne będzie wejście/wyjście z mieszkania.
Według projektu, który został zatwierdzony decyzją Nr [...], drzwi wydzielające klatkę schodową mają otwierać się na drzwi wejściowe do mieszkania. W konsekwencji otwarcie drzwi na klatce przesłoni drzwi do mieszkania - przy całkowitym otwarciu drzwi na klatce szerokość wyjścia z jej mieszkania wyniesie tylko ok. 20 cm.
Powołana przez organ zmiana dotycząca kierunku otwierania drzwi, które będą wydzielać klatkę schodową od pozostałych części korytarzy piętrowych, została wprowadzona po zatwierdzeniu projektu decyzją Nr [...], jako nieistotna. Inwestor dokonał jej bez zatwierdzenia decyzją administracyjną. Z punktu widzenia prawa zmiana taka jest nieistotna. Wojewoda [...] z nieistotnej zmiany wyciągnął wniosek o diametralnym wpływie na jej sytuację prawną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Wznowienie postępowania zainicjowane wnioskiem skarżącej, jest instytucją procesową, która mogła skutkować przeprowadzeniem ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej wydaniem decyzji ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej wskazano, że kwestionowane pozwolenie budowlane z dnia [...].11.2012r. zezwalające na montaż drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. było przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności prowadzonego przez Wojewodę [...] oraz organ odwoławczy tj. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a potem kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, które odmówiły wnioskodawcom przymiotu strony.
Jednak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. w sprawie o sygn. II OSK 3356/14, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych D. W. oraz B. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 857/14 w sprawie ze skargi M. W., D.W. i B. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skarżący posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokali mieszkalnych, położonych w budynku przy ulicy [...] w W., który pozostaje w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w W..
Decyzją z dnia [...] listopada 2012r. Prezydent Miasta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w W. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
W postępowaniu tym, w którym inwestorem była Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w W. nie brali udziału skarżący B. Ż. oraz D. W., którzy wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2012r. Prezydenta Miasta [...].
Dalej Sąd wskazał, że interes prawny strony postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest związany z prawem materialnym, z którego wywodzi się legitymację do bycia stroną takiego postępowania. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego określa jakie podmioty są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, gdyż przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć (art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane), teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
B. Ż. oraz D. W., posiadają własnościowe spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym, wewnątrz którego planowana jest przedmiotowa inwestycja, które to prawo zgodnie z art. 244 k.c. jest ograniczonym prawem rzeczowym, do jego ochrony stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 251 k.c.). Z decyzji, której dotyczyło postępowanie nieważnościowe wynikało, że inwestycja polega m.in. na "montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych", a zatem nie można uznać, że roboty budowlane nie będą w obszarze oddziaływania właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych.
Interes prawny inwestora (Spółdzielni Mieszkaniowej), nie jest zbieżny z interesem prawnym skarżących, nie można wykluczyć ochrony skarżących wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Wobec istniejącej sprzeczności interesów, nie można odmówić osobom posiadającym własnościowe spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych przymiotu strony postępowania.
Sąd przypomniał uchwałę NSA z dnia 19 października 2015r., sygn. akt II OPS 2/15, zgodnie z którą spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (DZ.U. 2013, poz. 1222 ze zm.) posiada tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. 2010, Nr 243, poz. 1623 ze zm.), w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszczano udział członka spółdzielni mieszkaniowej jako strony w postępowaniu administracyjnym w pewnych szczególnych sytuacjach, jeżeli wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego - art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (wyrok NSA z 9 maja 2003r., IV SA 2995/01; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2005r., VI SA/Wa 473/04; Z. Niewiadomski, (w:) Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2006, s. 331). Podobna sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.
Skoro organ wydający pozwolenie na budowę dostrzegł wady projektu i w związku z tym został zmieniony projekt budowlany, to nie może odmawiać przymiotu strony w postępowaniu osobom posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, którzy ten projekt kwestionują. Na tej zasadzie nie można też twierdzić, że lokale mieszkalne skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu.
Naczelny Sad Administracyjny uznał, że uzasadniony był w tamtej sprawie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Biorąc pod uwagę powyższe uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę. Rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu II instancji podjął na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Przytoczenie powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, miało dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie.
Stosownie bowiem do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy, inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach.
Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela i przyjmuje za własną, ocenę prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie przymiotu strony B. Ż. (bez znaczenia jest, że organy w tej sprawie działały w trybie wznowienia, bowiem kryteria przymiotu strony są identyczne). W związku z tym stwierdzić należało, że organy naruszyły art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Organ zobowiązany będzie rozpoznać wniosek B. Ż. o wznowienie, uznając ją za stronę postępowania w sprawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w W. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na montażu drzwi przeciwpożarowych do mieszkań, piwnic i pomieszczeń gospodarczych oraz montażu instalacji oddymiania i sygnalizacji pożaru w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W..
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r., poz. 718), Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło