VIII SA/Wa 1049/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2014 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] S. A. z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "organ I instancji", "organ egzekucyjny" lub "Naczelnik MUS") z [...] kwietnia 2014 r. Przedmiotem tych postanowień była odmowa zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych. Jako podstawę prawną swojej decyzji Dyrektor IS powołał między innymi art. 13 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej "u.p.e.a."). 2. Stan faktyczny. 2.1. Naczelnik MUS w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie stosownych tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), w których wskazano kwotę [...] zł jako zobowiązanie do wyegzekwowania (należność główna) i tytułów wykonawczych Wójta Gminy R. (zobowiązanie w kwocie [...] zł należności głównej), Urzędu Komunikacji Elektronicznej ([...] zł należności głównej) oraz własnych tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań podatkowych na kwotę [...] zł, dokonał zajęcia prawa majątkowego w postaci wierzytelności z rachunków bankowych Spółki, prowadzonych przez Bank [...] S. A., [...] S. A. oraz Bank [...] S. A. Z odpowiedzi tych Banków wynika, że na rachunkach Spółki brak jest środków na pokrycie egzekwowanych należności. W dniu [...] marca 2014 r. Naczelnik MUS skierował nadto do [...] firm i instytucji zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. 2.2. W dniu [...] lutego 2014 r. wpłynęło do Naczelnika MUS pismo ZUS, który przekazał pisma skarżącej zawierające wniosek o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na wskazanych przez skarżącą rachunkach bankowych, w kwocie odpowiadającej należnościom Spółki wobec ZUS z tytułu składek niepodlegających układowi ratalnemu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na konieczność regulowania swoich bieżących i zaległych zobowiązań. 2.3. Naczelnik MUS w odpowiedzi na wniosek skarżącej, postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. odmówił zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na wymienionych rachunkach bankowych prowadzonych przez Bank [...] S. A., w kwocie odpowiadającej należnościom Spółki wobec ZUS z tytułu składek niepodlegających układowi ratalnemu. Wyjaśnił, że pozytywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącej prowadziłoby do niedopuszczalnego zaspokojenia tylko jednego z wierzycieli (ZUS), z pominięciem innych wierzycieli biorących udział w niniejszym postępowaniu. 2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącej postawił zarzuty naruszenia art. 13 § 1 oraz art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., a także art. 6, 7, 10 § 1 i 2 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa"). 2.5. Dyrektor IS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika MUS, gdyż Spółka nie wykazała, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., uzasadniające zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach Spółki prowadzonych przez bank [...] S. A. Za niewystarczające do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku Dyrektor IC uznał wskazywane przez Spółkę koszty jej działalności gospodarczej. Zauważył, że Spółka nie wskazała skutecznego sposobu uregulowania istniejących zaległości. Zadeklarowała nadto spłatę zobowiązań według własnego uznania. Zdaniem organów, brak jest podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej także z tej przyczyny, że w efekcie zaspokojony zostałby tylko jeden z wierzycieli (ZUS), z pominięciem innych wierzycieli uczestniczących w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Skoro skarżąca nie wskazała konkretnych przyczyn, które mogłyby świadczyć o zaistnieniu "ważnego interesu zobowiązanego", a nadto pozytywne rozstrzygniecie jej wniosku prowadziłoby do zaspokojenia tylko jednego z wierzycieli, wybranego przez Spółkę, to Dyrektor IC nie znalazł podstaw do uwzględnienia jej zażalenia. Za chybione uznał przy tym zarzuty naruszenia art. 13 § 1 oraz art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., a także art. 6, 7, 10 § 1 i 2, a także art. 77 § 1 Kpa, gdyż nie wystąpiły przesłanki do zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach Spółki prowadzonych przez Bank [...] S. A. Przepisy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. dotyczą wypłaty bieżących wynagrodzeń (między innymi), a nie zaległości składkowych. Zdaniem Dyrektora IC, w świetle art. 18 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie naruszył przepisów Kpa wymienionych w skardze. Wskazał nadto na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. 3.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"). Występując o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, autor skargi (radca prawny) postawił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów: a) art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez odmowę zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na wymienionych rachunkach bankowych Spółki prowadzonych przez Bank [...] S. A., pomimo niestwierdzenia przesłanek odmowy zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych wymienionych w jej wniosku; b) art. 7 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie istnienia po stronie Spółki ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji składników majątkowych wymienionych w jej wniosku; c) art. 77 § 1 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchybienie przez organ egzekucyjny obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, szczególnie w zakresie ustalenia istnienia przesłanki zwolnienia spod egzekucji jaką jest ważny interes Spółki w zwolnieniu spod egzekucji składników majątkowych wymienionych w jej wniosku; d) art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. poprzez odmowę zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na wymienionych rachunkach bankowych Spółki prowadzonych przez Bank [...] S. A., które miały zostać przeznaczone na realizację bieżących należności składkowych; e) art. 10 § 1 i 2 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezapewnienie skarżącej prawa do uczestnictwa w postepowaniu i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego; f) art. 6 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i wydanie "zaskarżonej decyzji" z naruszeniem przepisów wskazanych w "zażaleniu"; 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 4.2. Ramy prawne. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przez zwolnienie spod egzekucji rozumieć należy niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego (art. 1a pkt 21 u.p.e.a.). Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego" (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2014 r., I SA/Gl 167/14; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA" oraz w bazie Lex nr 1512313). W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (zob. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08, Lex nr 863802). Dodać należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427). To zaś oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ orzekający w sprawie wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie (zob. powoływany wyżej wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2014 r., I SA/Gl 167/14; CBOSA) 5. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że wystąpiła przesłanka w postaci jej "ważnego interesu", o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., uzasadniająca zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych Spółki prowadzonych przez Bank [...] S. A. Nie wskazała także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Za zasadną Sąd uznał odmowę zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym, które miałyby służyć zaspokojeniu tylko jednego z wierzycieli (ZUS), kosztem zaspokojenia pozostałych wierzycieli biorących udział w danym postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca nie wykazała, że nadto, na czym miałby polegać jej "ważny interes" uzasadniający zwolnienie spod egzekucji przedmiotowych środków pieniężnych, które miałyby zaspokoić wybranego przez Spółkę wierzyciela. Ogólnikowe wskazywanie potrzeby regulowania bieżących zobowiązań składkowych pozostaje zaś w oczywistej sprzeczności z postulowanym przez skarżącą przeznaczeniem przedmiotowych środków pieniężnych na określone zaległości składkowe. Tym samym nie mogło zostać uznane przez organy za wykazanie istnienia przesłanki "ważnego interesu", o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. Brak było nadto podstaw do wniosku, że zaległości składkowe należy utożsamiać ze składnikami bieżącego wynagrodzenia, o których mowa w art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. Tym samym brak było jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowych środków pieniężnych. 6. W świetle powyższych rozważań, za chybione Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi. Organy nie naruszyły bowiem art. 13 § 1 u.p.e.a. zasadnie w ocenie Sądu odmawiając skarżącej zwolnienia spod egzekucji przedmiotowych środków pieniężnych. Za przesłankę, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., nie można bowiem w realiach niniejszej sprawy uznać planowanego przez Spółkę zaspokojenia jednego z wierzycieli, kosztem pozostałych wierzycieli biorących udział w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca nie wskazała zaś innych, konkretnych okoliczności, które mogły zostać uznane za przesłankę w postaci "ważnego interesu zobowiązanego". Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy organy nie miały obowiązku podejmowania czynności mających na celu poszukiwanie istnienia okoliczności, które mogłyby zostać uznane za przesłanki uzasadniające zwolnienie spod egzekucji przedmiotowych środków pieniężnych, o których mowa we wniosku skarżącej inicjującym postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie. To zaś oznacza, że chybione są wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 6, 7 i 77 § 1 Kpa. Skarżąca nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień tylko z tego powodu, że organy nie zastosowały w realiach niniejszej sprawy przepisów art. 10 § 1 i 2 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. Także w tym zakresie należało zatem uznać zarzuty skarżącej za chybione (zob. wyrok NSA z 13 października 2005 r., II FSK 157/05; CBOSA oraz baza Lex nr 173123). W świetle art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., wskazywane przez skarżącą zaległości składkowe nie mogą zostać uznane za tożsame ze składkami, o których mowa w art. 81 § 5 u.p.e.a. "na ubezpieczenie społeczne należnymi od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia". Za oczywiście chybione należało zatem uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.