VIII SA/Wa 116/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Starosta G., działając na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o odmowie zwrotu H. S. (dalej: "skarżący") prawa jazdy kategorii C oraz C+E, wobec orzeczenia prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2016 r., sygn. akt [...] względem wnioskodawcy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla kierowania którymi wymagana jest kat. prawa jazdy B, na okres czterech lat, co w świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami stanowi przeszkodę w zwrocie prawa jazdy także w zakresie kategorii C oraz C+E. Od przedmiotowej decyzji skarżący wniósł odwołanie wnosząc o jej zmianę i zwrócenie mu prawa jazdy w zakresie kat. C, C+E. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - niezasadne odmówienie mu zwrotu prawa jazdy w zakresie kat. C, C+E, w sytuacji gdy spełnia wszystkie prawem przewidziane wymogi, aby zwrócone zostało mu prawo jazdy w przedmiotowym zakresie, w szczególności Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. akt [...] nie orzekł wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, do których wymagane jest posiadanie prawo jazdy wyżej wskazanych kategorii, prawomocną decyzją administracyjną Starosty G. nie zostało mu cofnięte uprawnienie do kierowania tymi pojazdami, przeszedł wszelkie wymagane badania i kursy, złożył prawidłowo opłacony wniosek, wraz z kompletem wymaganej dokumentacji; - sprzeczność zawartego w niej orzeczenia z treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...], przez nie orzeczenie zwrotu dokumentu potwierdzającego zachowanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami, dla których wymagana jest kat. C, C+E prawa jazdy, w sytuacji gdy Sąd ten w sposób wyraźny nie zakazał mu prowadzenia przedmiotowych pojazdów. Zdaniem skarżącego, w stosunku do jego osoby organ administracyjny rozszerza sankcję karną wynikającą z wyroku Sądu powszechnego doprowadzając w majestacie prawa do faktycznej sytuacji podwójnej karalności, powołując się przy tym na racjonalność ustawodawcy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz wskazał, że powołane unormowania determinują ocenę dopuszczalności wydania prawa jazdy w sytuacji obowiązywania względem wnioskodawcy prawomocnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nakazując w sytuacjach ściśle w nich określonych, odmowę wydania prawa jazdy nie tylko w zakresie orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii, ale wprost rozszerzając ów o wymienione w przepisach art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 kategorie prawa jazdy. Wskazany przepis w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, został wprowadzony ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy nowelizującej przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym tą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Zważywszy zatem na datę prawomocnego wyroku sądu karnego orzekającego wobec odwołującego się zakaz prowadzenia pojazdów, z wyłączeniem kategorii C, C+E, wprowadzona nowela, zdaniem organu II instancji, ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem Kolegium, przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych - wyższych - kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11.10.2016r., sygn. akt K 24/15 (Dz. U. z 2016r., poz. 2197). Nie ma tu więc mowy o podwójnym karaniu, czy naruszeniu zasady ne bis in idem. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 07.04.2017r., sygn. akt I OSK 2412/16 (LEX nr 2294124). Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań, godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby zaś możliwa. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając: - obrazę przepisów prawa to jest art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o Kierujących pojazdami mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez ich niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, co doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia Starosty G. z dnia [...] października 2018 r. w sprawie [...] odmawiającego skarżącemu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia zwrot przedmiotowego dokumentu, a to skarżący nie ma cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami, do prowadzenia których wymagana jest kategoria C i C+E, posiada odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia tych pojazdów oraz spełnia wszelkie wymagane przez prawo wymogi formalne, Sąd Rejonowy w G. prawomocnym wyrokiem orzekł, że całkowicie wystarczającym i w pełni adekwatnym w świetle dyrektyw wymiaru kary i środków karnych będzie w stosunku do oskarżonego zakaz prowadzenia jedynie pojazdów do kierowania, którymi wymagana jest kategoria B prawa jazdy ( mimo iż Sąd miał możliwość prawną by ten środek karny rozciągnąć na pozostałe kategoria prawa jazdy ), posiada oczywisty interes prawny w uzyskaniu zwrotu prawa jazdy; - błędne ustalenie, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi okoliczność faktycznej podwójnej karalności, a w niniejszej sytuacji mamy do czynienia jedynie z sankcją administracyjną, w sytuacji gdy zaskarżone decyzje wprost ingerują w treść prawomocnego wyroku Sądu Powszechnego, a który to precyzyjnie określił zakres obowiązywania środka karnego, na mocy obowiązujących przepisów ograniczając go jedynie do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do prowadzenia których wymagana jest kategoria B prawa jazdy; - sprzeczność zawartego w niej orzeczenia z treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...], przez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zwrotu dokumentu potwierdzającego zachowanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami dla których wymagana jest Kategoria C i C+E prawa jazdy, w sytuacji gdy Sąd Rejonowy w G. w sposób wyraźny nie zakazał skarżącemu prowadzenia przedmiotowych pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że okoliczności faktyczne w sprawie są bezsporne, a istota sporu dotyczy prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), dalej określanej też jako "ustawa". Stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy). Przepis art. 12 ust. 2 ustawy w zacytowanym wyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 25 października 2014 r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, przy czym zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej ma on zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (co generalnie nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 jak wyżej wskazano, wszedł w życie później, bo w dniu 25 października 2014 r.). Tym sam przepis art. 12 ust. 2 ma zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, albowiem wyrok Sądu Rejonowego w G. II Wydział Karny, sygn. akt [...], którym orzeczono w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B, zapadł w dniu [...] grudnia 2016 r. Z zestawienia przepisów art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Skonkretyzowany decyzją o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy. To treść art. 12 ust. 2 ustawy w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy implikuje wniosek, że właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ względem skarżącego orzeczono w wyroku karnym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, to dlatego należy uznać, że - zgodnie z hipotezą reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy - nie jest dopuszczalne wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy w zakresie pozostałych kategorii w okresie obowiązywania tego zakazu. Wniosku tego nie podważa - co oczywiste - treść prawomocnego wyroku karnego. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest bowiem sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (vide: wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1612/18). Mając na względzie powyższe wyjaśnić więc trzeba, że jedną z okoliczności uniemożliwiających wydanie prawa jazdy stanowi zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Nadto po myśli art. 12 ust. 2 cyt. ustawy niniejsza okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym przyjąć trzeba, że - wbrew twierdzeniom Skarżącego - w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1093/16). Wobec powyższego, Starosta G. zasadnie nie przychylił się do wniosku Skarżącego o wydanie prawa jazdy kat. C oraz C + E odmawiając tego decyzją z dnia [...] października 2018 r., które to rozstrzygnięcie Kolegium utrzymało w mocy. W ocenie Sądu, w świetle przywołanych okoliczności faktycznych oraz obowiązujących ram prawnych należy zauważyć, że odmowa właściwych instancyjne organów administracji publicznej wydania prawa jazdy zgodnie z żądaniem Skarżącego odpowiada prawu i tym samym nie zasługują na uwzględnienie sformułowane w tym zakresie zarzuty skargi. Podkreślić trzeba, iż samo zdarzenie prawne (fakt skazania Skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego), może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych niż prawo karne, gałęzi prawa. Tym samym - uwzględniając brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy - należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz. U. z 2016 r. poz. 2197). Nie ma tu więc mowy o podwójnym karaniu, czy naruszeniu zasady ne bis in idem. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 (wszystkie opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Zasadnie więc przyjąć trzeba, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w powołanej ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa, a ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając osobę prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie przez nią pojazdów ciężarowych czy ciężarowych z przyczepą (kategorii C, C+E). W sytuacji gdy przepisy omówione powyżej mają służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. W ocenie Sądu ustawodawca ma prawo wiązać ze skazaniem karnym określone skutki i przepisy tego rodzaju mają zastosowanie nawet, jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Nie jest to skutek wynikający bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania. Nie ma tu mowy o rozszerzaniu zakresu orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego, bądź o podważaniu jego orzeczenia. Nie może być mowy o podwójnym karaniu, skoro odmowa zwrotu dokumentu prawa jazdy określonej kategorii ma charakter administracyjny (by prewencyjnie chronić innych uczestników ruchu), a zakaz z art. 42 k.k. ma charakter karny (sankcyjny). Są to zatem uregulowania wynikające z różnych reżimów odpowiedzialności za popełniony czyn. Skarżący nie dostrzega, że wymierzenie sankcji na drodze administracyjnej (nawet jeżeli jest to sankcja za ten sam czyn, który został prawomocnie osądzony na drodze karnosądowej) nie wyłącza w tym zakresie kontroli sądowoadministracyjnej, która gwarantuje nie tylko prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), lecz także zapewnia sądowy wymiar sprawiedliwości w sprawach administracyjnych (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP; por. np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1335/17 i wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 629/17). Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, zarzucającym błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego, że skoro nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorią C, C + E prawa jazdy w wyroku karnym, to organ mógł i powinien potwierdzić posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, skoro decyzja o odmowie wydania prawa jazdy kategorii C ma swoje źródło w przepisach ustawy o kierujących pojazdami (art. 12 ust. 2 pkt 2). Wprowadzony w ustawie zakaz wydania prawa jazdy nie stanowi rozszerzenia dolegliwości spowodowanej orzeczonym środkiem karnym. To wyrok karny orzekający o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wywiera skutki w sferze prawa administracyjnego. Reasumując należy stwierdzić, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności prawem (a nie z wyrokiem sądowym) Sąd - wbrew zarzutom skargi – nie stwierdził naruszenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę - art. 151 p.p.s.a.