VIII SAB/Wa 1/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w sprawie wniosku Skarżącego M. C. z dnia 21 listopada 2019 r; 2. stwierdza, ze organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w [...] na rzecz Skarżącego M. C. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] grudnia 2019 r. M. C. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że [...] listopada 2019 r. przez elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej na temat wysokości wynagrodzenia brutto Dyrektora Biblioteki za miesiące wrzesień i październik 2019 r., ilości podróży służbowych odbytych przez Dyrektora Biblioteki w tych miesiącach oraz ilości osób zatrudnionych w bibliotece wraz z wyszczególnieniem nazwy stanowisk. Wobec zignorowania wniosku i braku odpowiedzi w ustawowym terminie skarżący w dniu [...] grudnia 2019 r. wystosował do Dyrektora Biblioteki informację o upływie terminu do rozpatrzenia wniosku, prosząc o niezwłoczne przekazanie informacji. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że do dnia nadania skargi organ nie rozpoznał wniosku. Skarżący wnosi zatem o zobowiązanie Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w [...]do rozpoznania jego wniosku w terminie 3 dni od otrzymania odpisu wyroku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w [...]wniósł o jej odrzucenie w całości. Wskazanej powyżej skardze zarzucił naruszenie art. 52 § 1 I § 2 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 i § 6 k.p.a. poprzez niespełnienie przez skarżącego warunków formalnych niezbędnych do wniesienia skargi tego rodzaju w postaci niewyczerpania trybu zażaleniowego w niniejszej sprawie w postaci braku wcześniejszego wniesienia przez skarżącego ponaglenia na bezczynność organu oraz braku jego rozpatrzenia przez organ nadrzędny. Podniósł, że brak odpowiedzi na wniosek skarżącego był wynikiem braku wiedzy o złożonym wniosku a nie chęcią ukrycia bądź uniknięcia udzielenia skarżącemu informacji publicznej, o czym świadczy wystosowana do skarżącego w dniu [...] stycznia 2020 roku odpowiedź na jego wniosek zawierająca żądane informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W pierwszej kolejności podać należy, iż w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 646/10, publ.: cbois). Zatem skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że informacje, o udzielnie których zwrócił się skarżący mają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast Dyrektor Gminnej Biblioteki, jako podmiot reprezentujący samorządową instytucją kultury, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy obowiązany jest do udostępniania takiej informacji. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego z [...] listopada 2019 r. złożony w formie elektronicznej przez system ePUAP, dotyczący udzielenia informacji publicznej i skierowany do organu obowiązanego do jej udzielenia, nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność nie udzielono skarżącemu żądanych informacji, ani też nie poinformowano w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia i nowego terminu załatwienia wniosku. Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby w przypadku uwzględnienia skargi sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu po wniesieniu skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Gminnej Biblioteki na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy. Żądane informacje zostały udzielone skarżącemu w dniu [...] stycznia 2020 r., tj. już po wniesieniu niniejszej skargi. Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, co też znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Taki sposób rozstrzygnięcia nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Dyrektor Gminnej Biblioteki dopuścił się bezczynności. Przy czym dla stwierdzenia stanu bezczynności nie mają znaczenia podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności, iż portal ePUŁAP wykorzystywany jest przez bibliotekę jedynie w celach podatkowych a nie korespondencyjnych. Dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania. Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, że bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do przypisania takich cech działaniom organu. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożył dnia [...] listopada 2019 r., zaś wnioskowana informacja została mu udostępniona w [...] stycznia 2019 r., tj. po wniesieniu skargi. Zdaniem sądu, okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenie organowi grzywny. Uwzględniając powyższe, sąd na podstawie art. 149 pkt 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, o czym orzekł w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości [...] zł, WSA zaliczył wpis od skargi - [...] zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł, odpowiadające 1/2 stawki minimalnej, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Obniżenie wysokości wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w niniejszej sprawie w stosunku do kwoty [...] zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1it. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, WSA uzasadnia uprawnieniem nadanym przepisem art. 206 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Na podstawie tego przepisu wojewódzki sąd administracyjny działa w ramach uznania, dokonując oceny na tle konkretnych okoliczności, czy występują szczególnie uzasadnione względy przemawiające za odstąpieniem od zasądzenia kosztów postępowania w całości lub w części. "Uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., nie jest ograniczony do przykładowego przypadku określonego drugą częścią cytowanego przepisu, po słowach "w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu", a zatem nie ogranicza się tylko do sytuacji częściowego uwzględnienia skargi. Możliwe jest zastosowanie tego przepisu nawet w sytuacji uwzględnienia skargi w całości. W związku z tym, iż art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje on swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Określając wysokość wynagrodzenia takiego pełnomocnika procesowego sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W tym kontekście sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych sprawach, w ocenie WSA uprawnia, co najmniej do miarkowania wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Sąd w tym względzie w pełni podziela aktualne stanowisko wypracowane w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych co do wykładni art. 206 p.p.s.a. na tle spraw w przedmiocie bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej (por.m.in. wyroki: WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 118/17; WSA w Lublinie z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 30/17; WSA w Poznaniu z 3 listopada 2016 r., sygn. akt IV SAB/Po 92/16; WSA w Gdańsku z 25 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 70/16). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wobec ustalenia przez WSA z urzędu faktu wnoszenia przez M. C., w imieniu którego działa ten sam zawodowy pełnomocnik, licznych skarg w takich samych sprawach dotyczących bezczynności różnych organów – gminnych bibliotek, na tle tego samego lub podobnego zapytania o udostępnienie informacji publicznej, zawisłych przed różnymi wojewódzkimi sądami administracyjnymi (por.m.in. wyroki WSA: w Lublinie z 5 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Lu 6/20, w Poznaniu z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 3/20, we Wrocławiu z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 238/19; w Opolu z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 77/19; w Rzeszowie z 16 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 109/19; w Krakowie z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 455/19).