IV SA/Wr 132/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę w całości. Decyzją z [...] XII 2017 r. (...) Komendant Wojewódzki Policji we W. (dalej "organ"), po rozpatrzeniu odwołania M. A. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ś. z [...] X 2017 r. (rozkaz personalny nr [...]) zwalniającą skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] XI 2017 r. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy z 6 IV 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782, ze zm.) – dalej "ustawa" - policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W ocenie organu, w toku postępowania administracyjnego zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy, w szczególności w postaci kserokopii z akt procesu karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Ś. w sprawie o sygn. akt [...]. Skarżący w powołanym procesie ma status oskarżonego o to, że w okresie od [...] do [...] 2016 r. w C., jako funkcjonariusz Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Ś., przekroczył swoje uprawnienia i zawiadomił Ł. P. o zatrzymaniu podczas interwencji służbowej K. D. wraz z narkotykami oraz przekazywał mu informacje o przeprowadzanych z zatrzymanym czynnościach służbowych, czym utrudniał postępowanie karne i pomagał Ł. P. uniknąć odpowiedzialności karnej tj. o czyn z art. 231 § 1 kk i art. 239 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Organ podkreślił, że popełnienie opisanego wyżej czynu zostało wykazane stenogramami utrwalonych w toku kontroli operacyjnej rozmów telefonicznych, jakie skarżący przeprowadził w dniu [...] i [...] 2016 r. z Ł. P., oskarżonym o uczestnictwo w obrocie znacznymi ilościami środków odurzających. Ponadto przeprowadzenie tych rozmów potwierdził - zarówno w postępowaniu karnym jak i w postępowaniu administracyjnym – Ł. P. wskazując również na fakt osobistego spotkania się ze skarżącym w dniu [...] 2016 r. celem rozmowy o sprawie zatrzymania K. D. Co więcej, potwierdził to również w postępowaniu karnym sam skarżący wskazując, że Ł. P. to jego znajomy i nie chciał aby miał problemy i jakieś konsekwencje. Organ zwrócił ponadto uwagę, że okoliczność przekazywania przez skarżącego informacji potwierdza również treść zarejestrowanej w ramach kontroli operacyjnej rozmowy przeprowadzonej w dniu [...] 2016 r. pomiędzy Ł. P. a Ł. K., w trakcie której ten pierwszy poinformował rozmówcę o utrzymywaniu kontaktu z policjantem dostarczającym mu wiadomości o sprawie zatrzymania K. D. Zdaniem organu, czyn popełniony przez skarżącego jest wysoce naganny, zaś okoliczności jego popełnienia nie budzą żadnych wątpliwości. Jednocześnie czyn tego rodzaju wyklucza możliwość dalszego pełnienia przez skarżącego służby w Policji. Organ wyjaśnił, że skarżący jako funkcjonariusz Policji zobowiązany był respektować szczególnie rygorystycznie wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Podkreślił, że z zawodem policjanta wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania. Ujawnione okoliczności popełnienia zarzucanego czynu, znajdujące potwierdzenie w materiałach sprawy, pozostają w konflikcie z jednym z podstawowych zadań Policji, a mianowicie działaniu na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dodatkowo, wpływają one na utratę przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, której posiadanie stanowi jeden z podstawowych wymogów kwalifikacyjnych. Mając powyższe na względzie, jak i fakt uzyskania pozytywnej opinii związku zawodowego, organ orzekł o zwolnieniu skarżącego ze służby. W skardze na powyższą decyzję zarzucono, że organ dokonujący ustaleń w prowadzonym postępowaniu oparł się na zeznaniach osoby o mało wiarygodnej przeszłości, tj. Ł. P. Ponadto organ nie wziął pod uwagę zeznań skarżącego, przebiegu jego służby, a przede wszystkim materiałów zabezpieczonych podczas dokonywania nagrań operacyjnych prowadzonych pod nadzorem Prokuratury Regionalnej we W. Nie zastosował również wobec skarżącego podstawowego kryterium oceny, jakim jest prawomocne skazanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając zasadnicze motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis z art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy. Wynika z niego, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Z powyższego wynika jednoznacznie, że zwolnienie funkcjonariusza policji ze służby możliwe jest jedynie w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy ma kwalifikowany charakter, to jest wskazuje na określone fakty w sposób "oczywisty". W sensie procesowym oznacza to, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ musi w sposób "oczywisty" wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "oczywistość" popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (por. np. wyroki NSA: z 16 V 2007 r., sygn. akt I OSK 1077/06; z 13 XII 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 – publ. CBOSA). Uznaje się, że z "oczywistością" popełnienia czynu mamy do czynienia, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu, albo też gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa, jednakże samo przyznanie się do winy nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia czynu (wyroki NSA m.in.: z 20 IV 2011 r., sygn. akt I OSK 1994/10; z 13 XII 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12; z 15 XI 2013 r., sygn. akt I OSK 3084/12; z 9 I 2015 r., sygn. akt I OSK 2756/13; z 8 I 2016 r., sygn. akt I OSK 2036/14; z 22 XII 2016 r., sygn. akt I OSK 2673/15; z 28 III 2017 r., sygn. akt I OSK 624/16 – publ. CBOSA). Okoliczności niniejszej sprawy spełniają opisane wyżej warunki. Abstrahując nawet od faktu przyznania się skarżącego do zarzucanego mu w postępowaniu karnym czynu, zauważyć wypada, że materiał dowodowy sprawy nie zawiera żadnego dowodu, który chociaż pośrednio sugerowałby, że skarżący nie dopuścił się zarzucanego mu czynu. Z drugiej strony na sprawstwo skarżącego wskazują dowody o charakterze bezpośrednim, tj. zarejestrowane rozmowy telefoniczne, jakie skarżący przeprowadził z Ł. P. w dniu [...] 2016 r. w godz. [...] oraz w dniu [...] 2016 r. w godz. [...]. Z rozmów tych wynika jednoznacznie, że skarżący w trakcie służby z własnej inicjatywy nawiązał kontakt telefoniczny z Ł. P. informując go o zatrzymaniu K. D. i że "wytrzepaliśmy towar z niego". Skarżący uzyskał wiadomość, że to "towar" pochodzący od K. P. oraz polecenie, by nie "cisnąć" zatrzymanego, skąd ma "towar". Skarżący zobowiązał się przy tym, że powie zatrzymanemu, by "zamknął ryja". Następnego dnia skarżący ponownie nawiązuje kontakt telefoniczny z Ł. P. wyrażając chęć osobistego spotkania się z nim i zapewnia go, że ten jest "anonim na czysto". Fakt przeprowadzenia takich rozmów i ich treści potwierdza także dowód z przesłuchania Ł. P. w postępowaniu karnym oraz dowód z jego zeznań złożonych w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją. Dodał on przy tym, że tego samego dnia, tj. [...] 2016 r., doszło do spotkania ze skarżącym, w trakcie którego rozmawiali o zatrzymanym K. D., zaś skarżący zapewnił go, że będzie go informował o sprawie a także o sprawach "innych kolegów". Słusznie organ zwrócił uwagę także na treść zarejestrowanej w dniu [...] 2016 r. rozmowy telefonicznej pomiędzy Ł. P. a - współdziałającym z nim w popełnieniu zarzucanego mu czynu – Ł. K. W trakcie rozmowy ten pierwszy relacjonuje, że " (...) wczoraj złapali (...) chłopaków u mnie (...) i pies do mnie dzwoni (...) mówi złapałem tego i tego z tym wiesz wujkiem złapali (...) ja mówię to jest moje weźcie, puśćcie i nie ciśnijcie ich skąd to jest (...) on mówi dobra dobra i dzisiaj mam znowu iść na rozmowę (...) do psów". W rozmowie tej Ł. P. informuje też rozmówcę, że "mam (...) się dzisiaj spotkać z tymi (...) policjantami to chcą pogadać ze mną (...) on mówi zawsze ten co będzie to będę (...) ci mówił". Mając na uwadze taki materiał dowodowy, Sąd podzielił ocenę dowodową organu, z której wynika, że w sprawie usprawiedliwione jest uznanie czynu polegającego na przekroczeniu przez skarżącego uprawnień oraz na poplecznictwie za "oczywisty". Nawet gdyby przyjąć, jak tego chce skarżący, że dowód z przesłuchania i zeznań Ł. P. jest mało wiarygodny, jako że on sam ma status oskarżonego w postępowaniu karnym, to i tak sprawstwo skarżącego potwierdzają dowody w postaci stenogramów z zarejestrowanych rozmów telefonicznych. Dotyczy to także rozmowy pomiędzy Ł. P. a - współdziałającym z nim – Ł. K. O ile bowiem można by przyjąć, że wyjaśnienia i zeznania składane przez Ł. P. przed organami mogą zawierać pewną dozę konfabulacji, to trudno zakładać, że występowała ona także w trakcie rozmowy z osobą zaufaną, którą niewątpliwie był Ł. K. W ocenie Sądu, zasadne są także rozważania organu w części dotyczącej charakteru zarzucanego skarżącemu przestępstwa. Przestępstwo przekroczenia uprawnień z elementami poplecznictwa bezdyskusyjnie koliduje z podstawowymi zadaniami Policji i obowiązkami policjanta. Podnoszony w skardze zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją domniemania niewinności wynika z niezrozumienia celu stosowanego przez organ przepisu. Celem regulacji z art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy nie jest skazanie skarżącego, tak więc nie można w tym zakresie powoływać się na karnoprocesową zasadę domniemania niewinności. W świetle art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy organ ma kompetencję do zwolnienia policjanta ze służby, o ile popełnieni on czyn o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu uzna za oczywiste, zaś czyn ten uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Jest przy tym jasne, że norma ta może mieć zastosowanie wyłącznie przed prawomocnym skazaniem policjanta. Jeśli bowiem nastąpi już prawomocne skazanie, organ będzie zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy. Stosowany w zaskarżonej decyzji przepis pozwala zaś, by zwolnienia dokonać wcześniej, o ile stwierdzona zostanie oczywistość przestępstwa a jego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Ustawodawca przewidział przy tym sytuację, w której organ zastosowałby dyspozycję z art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy, zaś następnie zwolniony policjant zostałby w procesie karnym uniewinniony. Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 6 ustawy, organ zobowiązany jest w takim przypadku przywrócić zwolnionego do służby na stanowisko równorzędne. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia w sprawie zeznań skarżącego, to należy zaznaczyć, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją skarżący żadnych zeznań ani wyjaśnień nie składał. W trakcie przesłuchania w postępowaniu karnym skarżący z kolei przyznał się do zarzucanego mu czynu. Trudno zrozumieć zarzut nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji materiałów zabezpieczonych podczas nagrań operacyjnych. Materiały te przecież jednoznacznie wskazują na sprawstwo skarżącego, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek przeciwdowodów. Co do zarzutu nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji przebiegu służby skarżącego, to w świetle stosowanego przez organ przepisu z art. 41. ust. 2 pkt 8 ustawy, dotychczasowy przebieg służby skarżącego jest bez znaczenia. Organ zwalnia policjanta ze służby, o ile fakt popełnienia przez niego przestępstwa można w okolicznościach sprawy uznać za oczywisty, zaś charakter tego przestępstwa uniemożliwia dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Jedną i drugą przesłankę organ w niniejszej sprawie wykazał, tak więc był uprawniony orzec o zwolnieniu skarżącego ze służby niezależnie od tego, jaki był jej dotychczasowy przebieg. Mając powyższe na względzie, jak również fakt zasięgnięcia opinii organizacji związkowej zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy, Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.).