IV SA/Wr 304/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Marta Semiczek (spr.), Protokolant Przemysław Charzewski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi U.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w zakresie przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza M., z dnia [...] lutego 2017 r. ([...]), uchylającą - od dnia 1 listopada 2016 r. - decyzje z dnia [...] września 2016 r. (.) w części przyznającej U.P. dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu samotnego wychowywania dzieci na I. P. i N. P. i - orzekając co do istoty sprawy - uchyliło decyzję z dnia [...] września 2016 r. ([...]) w części przyznającej U. P. dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu samotnego wychowywania dzieci na I. P. i N.P. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. ([...]) Organ I instancji przyznał U. P.: 1) zasiłki rodzinne na dzieci I. P. i N. P., na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r.; 2) dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – I. P. i N. P. 5) jednorazowe dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018. Następnie opisaną wyżej decyzją, uchylił - od dnia 1 listopada 2017 r. - decyzję z dnia 19 września 2016 r., w zakresie przyznającym U. P. dodatki do zasiłków rodzinnym z tytułu samotnego wychowywania I. P. i N.P.. W odwołaniu od tej decyzji U. P., wskazała - po pierwsze, że ojciec I. P. i N. P. – T. P. nic żyje. a po drugie - aktualnie żyje w konkubinacie z M. W., z którym ma i wspólnie wychowuje dziecko – W. W.. W skład rodziny Strony, jak wynika z treści odwołania, wchodzi także syn M. W. – F. W.. Odwołująca się stwierdziła, że w stosunku I. P. i N. P. jest nadal osobą (matką) samotnie je wychowującą. SKO przytaczając brzmienie art 32 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą") wskazało, że decyzja wydana na jego podstawie co do zasady - charakter konstytutywny, co oznacza, że wywołuje skutki prawne na przyszłość. Wobec tego brak jest podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń rodzinnych z mocą wsteczną. Niedopuszczalnym jest przy tym wydanie decyzji zmieniającej lub uchylającej wykonaną już decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie rodzinne zostało przyznane, zastosowanie znaleźć może jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Nie było, więc możliwe pozbawienie prowadzenie postępowania i orzekanie o przyznaniu dodatku za okres, który już upłynął. Następnie SKO wskazało, że z literalnego brzmienia art. 3 pkt 17a ustawy wynika, że osoba stanu wolnego wychowująca dziecko z wcześniejszego związku, a zarazem wychowująca co najmniej jedno wspólne dziecko (np. w konkubinacie) z jego rodzicem, jak to jest w analizowanym przypadku, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, choćby pochodziło ono z wcześniejszego związku. W tym zakresie, wskazać należy, że Strona nie kwestionuje, że wychowuje wraz z M.W. ich wspólne dziecko – W.W.. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., P 18/06, SKO wskazało, że - jako podjęty w sprawie tzw. pominięcia ustawodawczego - nie wywołał jakichkolwiek bezpośrednich skutków prawnych dla art. 3 pkt 17a ustawy. Pomimo powstania na skutek tego wyroku zobowiązania po stronie ustawodawcy do podjęcia inicjatywy ustawodawczej brzmienie przepisu art. 3 pkt 17a ustawy nie uległo w tym zakresie zmianie. W ocenie Kolegium kwestii samotnego wychowywania dziecka nie należy rozpatrywać wyłącznie w relacji dziecko uprawnione do alimentacji - wychowujący je rodzic i zobowiązany do alimentacji rodzic. W obecnym brzmieniu definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a nie daje podstaw do takich interpretacji. Definicja ta ma na celu uwzględnienie w ramach przyznawanego wsparcia socjalnego sytuacji osób, które faktycznie same wychowują dziecko. Z tego powodu za samotnie wychowującą dziecko uznaje się osobę stanu wolnego, która wychowuje dziecko bez pomocy innej osoby. Dotyczy to także pomocy osoby, z którą pozostaje się w konkubinacie i razem z nią wychowuje wspólne dziecko. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaistniała nowa okoliczność, tj. urodzenie się - dnia 4 października 2016 r. – W. W. i jej wspólne wychowywanie przez U. P. i M. W., uzasadniająca uchylenie - na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy - decyzji z dnia [...] września 2016 r. ([...]) w części przyznającej U. P. dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu samotnego wychowywania dzieci na I. P. i N. P.. Kolegium obowiązane było jednak podjąć decyzję merytoryczno-reformacyjną, gdyż organ pierwszej instancji - w swym rozstrzygnięciu - określił datę uchylenia decyzji z dnia [...] września 2016 r. ([...]) w ww. zakresie, i to poprzedzającą wiele miesięcy datę wydania zakwestionowanego aktu. W konsekwencji w sprawie musiało dojść do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości - jednak nie z powodu przyznania racji podnoszonej w odwołaniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Skarżąca w rzuciła, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 11 a ust. 1 pkt 1 w zw. Z art.3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17 a tej ustawy i w związku z tym uznał, ze wnioskodawczym jest osobą samotnie wychowującą synów, ponieważ wychowuje ich bez drugiego z rodziców tych dzieci. W ocenie Skarżącej dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim ani i to, że posiada z niego dzieci, które wychowują się wspólnie z tymi uprawnionymi do świadczenia. Sąd przyznał też rację argumentom, że jeśli dziecko nie zostanie przysposobione to nawet zmiana stanu cywilnego przez osobę samotnie wychowującą potomka nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej oraz obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Zdaniem Skarżącej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. - choć odniósł skutek bezpośrednio do spraw zaliczek alimentacyjnych, to jednak nie może być pomijany w sprawach dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zakwestionowana definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna zostać tak samo zinterpretowana. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Można zgodzić się, że wymienione orzeczenie Trybunału ma za punkt wyjścia przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, niemniej jednak nie można abstrahować od faktu, że odnosi się ono też bezpośrednio do przepisu art. 3 pkt 17a ustawy W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma wyłącznie charakter kontroli legalnościowej rozumianej jako badanie zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej: p.p.s.a . Przy czym stosownie do art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskami oraz powołaną w niej podstawą prawną. Spór między stronami nie dotyczy faktów. W badanej sprawie pozostaje bowiem poza sporem fakt, że skarżąca jest matką I. P. i N. P., na których otrzymywała dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zaś ojciec tych dzieci nie żyje. Niesporna w analizowanej sprawie jest również okoliczność, że skarżąca urodziła w dniu 1 października 2016 r. kolejne dziecko – W. W., które wychowuje wspólnie z jego ojcem w nieformalnym związku . Osią sporu między stronami jest interpretacja przepisu, stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji, a to art. 3 pkt. 17a u.ś.r Przechodząc zatem do oceny kwestii spornej w niniejszej sprawie w punkcie wyjścia przywołać należy treść przepisu art.11a ust.1 ustawy, w myśl którego dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Przy czym dodatek ten przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją ( art.11a ust. 2 ustawy). Jak wynika z treści cytowanego przepisu dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, zaś wymóg samotnego wychowywania dziecka odnosi się do wszystkich tych podmiotów. Pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko ustawa o świadczeniach rodzinnych rozumie pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17 a ustawy). A zatem legalna definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, określona na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych, poza wskazaniem stanu cywilnego takiej osoby, kładzie również nacisk na fakt wychowywania przez taką osobę dziecka bez równoczesnego uczestnictwa w tym procesie jednego z jego rodziców, odpowiednio matki lub ojca tego dziecka. Oznacza to, że aby danej osobie można było przypisać status osoby samotnie wychowującej dziecko musi ona spełnić łącznie dwa warunki, a mianowicie: po pierwsze, powinna ona posiadać stan wolny, o którym mowa w art. 3 pkt 17a ustawy, a po drugie, musi ona samotnie tj. bez udziału drugiego rodzica wychowywać dziecko. Przy wykładni analizowanego przepisu nie można - wbrew stanowisku Kolegium- pominąć stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonego w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06 (Dz. U. nr 119, poz. 770), w którym orzeczono, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się , że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. wprawdzie odnosi się wprost do sprawy uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, ale nie można go pominąć przy interpretacji pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, a w konsekwencji ma on zastosowanie do ustawy o świadczeniach rodzinnych i do orzekania w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 191/11, LEX nr 957296). Zauważyć w tym miejscu należy, że przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyroku zakresowego, w którym niezgodność z Konstytucją została stwierdzona w zakresie, w jakim badany przepis pomija określoną treść normatywną /../. W literaturze przedmiotu wskazuje się na brak jednolitego poglądu, co do skutków orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie, w jakim pomija on określone treści. Powstaje, bowiem pytanie, czy rodzi on skutki rozporządzające tj. rozszerzające zakres stosowania przepisu na sfery pominięte, czy jedynie skutki zobowiązujące tj. nakładające na ustawodawcę obowiązek wydania brakującej regulacji prawnej. Jak jednak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny - orzekając o niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w wyroku z dnia 23 października 2007r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106): "Uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Niepodobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną właściwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To jest przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP, ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania. Nie jest natomiast wykluczone - zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia, że sądy orzekając w sprawach innych zasiłków dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji." Przepis ten stanowi natomiast, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Mimo więc, że omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio odniósł skutek jedynie w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych, nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Bezspornym bowiem jest, że zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych winna zostać tak samo zinterpretowana. Innymi słowy, definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana odmiennie. Art. 2 ust. 5 lit. a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy. Cechą tego rodzaju przepisów jest to, że przewidując powstanie określonych skutków prawnych, łączą ich zaistnienie z okolicznościami określonymi w innych przepisach. Przepisy blankietowe nie rozstrzygają zatem samodzielnie pewnych kwestii, lecz wydawane rozstrzygnięcia uzależniają od postanowień innych przepisów. Z tego względu przepis, do którego ustawodawca odsyła powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie można zatem uznać za trafny pogląd sprowadzający się do tego ,że pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie inaczej interpretowane niż na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Podobne stanowisko w tym zakresie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/12, z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 180/13 oraz z dnia 21 lipca 2014r. sygn. akt IV SA/Wr 225/14, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wraz z zasadniczym tokiem rozważań zawartych w tych orzeczeniach. W związku z tym osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art.3 pkt 17a ustawy jest każdy rodzic, który wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego rodzica tego dziecka, albowiem zawarty w tym przepisie warunek "wychowuje co najmniej jedno dziecka z jego rodzicem" należy odnosić nie do każdej osoby związanej z jednym rodziców dziecka, ale do rodzica dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku. Wobec tego fakt ,że matka wychowuje jedno dziecko wspólnie z konkubentem (będącym jego ojcem) pozostaje bez znaczenia dla ustalenia, czy w stosunku do dzieci pochodzących z jej wcześniejszego związku (małżeństwa) jest ona osobą samotnie wychowującą dziecko. Pojęcie wychowywanie dziecka musi być bowiem ujmowane w sposób, w jaki nadaje temu pojęciu prawo rodzinne, a konkubent matki dziecka, który nie jest ojcem tego dziecka, nie ma wobec niego obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to, że rodzic może być uznany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a w stosunku do dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowująca dziecko w rodzinie. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, wedle, którego fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też uznaje się, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, że matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Łodzi z 3 czerwca 2014r. sygn. akt II SA/Łd 316/14 LEX 1479538, w Gdańsku z 4 kwietnia 2014r. sygn. akt III SA/Gd 108/14 LEX 1471503, w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 191/11 LEX nr 957296, w Lublinie z 30 września 2010r. sygn. akt II SA/Lu 353/10 LEX 895916). W tym miejscu wymaga podkreślenia, że "prawidłowe tworzenie i odwoływanie się do linii orzeczniczej ma pierwszorzędne znaczenie dla jednolitości rozstrzygania spraw przez organy administracji, a w konsekwencji – z punktu widzenia pewności prawa, równości wobec niego oraz poczucia bezpieczeństwa jednostek" (A. Jakubowski, S. Gajewski, Argument z linii orzeczniczej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2015, s.10). Mając zatem na uwadze nie tylko subsydiarne zastosowanie argumentacji z ugruntowanego orzecznictwa, ale przede wszystkim wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 , jak również przepisy art. 32 ust.1, 71 ust.1 Konstytucji RP, Sąd uznał, że oba organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego , a to art. 3 pkt 17a ustawy , albowiem dokonały niekonstytucyjnej wykładni tego przepisu . Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), Rozpoznając ponownie sprawę organ, stosownie do art. 153 powołanej wyżej ustawy uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu art. 3 pkt 17a ustawy i w związku z tym uzna, że zawarty w tym przepisie warunek: "wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem" należy odnosić nie do każdej osoby związanej z jednym z rodziców dziecka, ale do rodzica dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że matka, której przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka pozostaje w nowym związku pozamałżeńskim, z którego również posiada inne dziecko, które wychowuje się wspólnie z dzieckiem, na które otrzymuje dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka. W takiej sytuacji - o czym była już mowa wyżej - rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie.