II SA/Go 864/09

Dnia 9 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R.W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za korzystanie ze świadczeń przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Rady Miejskiej na rzecz skarżącego R.W. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie. R.W. wniósł skargę na Uchwałę Rady Miejskiej nr L/296/09 z dnia [...] sierpnia 2009r. w sprawie: odpłatności za korzystanie ze świadczeń przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego. Skarga wniesiona została na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (DZ.U. z 2001r. Nr 28 poz. 319 ze zm.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności następujących przepisów przedmiotowej uchwały: § 1 ust. 2 - stwierdzenie cyt. "za odpłatnością", § 2 ust. 1 oraz § 3 lub o odrzucenie uchwały w całości. W uzasadnieniu skargi, powołując się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt l OSK 1189/09, skarżący wskazał, iż określenie w uchwale, że za odpłatnością świadczone są usługi ponad podstawę programową i nazwanie ich rozszerzonymi świadczeniami, nie jest argumentem wystarczającym. Dodatkowo, zdaniem skarżącego, należałoby wskazać brak możliwości prowadzenia zajęć obejmujących podstawę programową w godzinach przekraczających pięć godzin dziennie i udowodnić, że w pozostałych godzinach czasu pracy przedszkola zajęcia podstawy programowej nie są realizowane. Skarżący zarzucił, że opłata jest bezzwrotna, ma charakter opłaty stałej oraz jest nieekwiwalentna. Ustalenie w § 2 uchwały, że opłata dzienna wynosi O, 72% (9,18 zł), w ocenie skarżącego, powoduje że opłata ma charakter abonamentu i nie podlega zwrotowi. Zdaniem skarżącego wyszczególnione w § 3 Uchwały zajęcia dydaktyczne nie spełniają kryteriów świadczeń rozszerzonych, albowiem większość z nich wchodzi w skład podstawy programowej, natomiast pozostałe - metody Montessori, Weroniki Sherborne, Freineta - praktycznie nie mogą być stosowanie w placówkach przedszkolnych objętych uchwałą. Wejście w życie uchwały w trakcie roku szkolnego spowodowało jednostronne wypowiedzenie umów o przyjęcie dzieci do przedszkola, albowiem mogło dojść do sytuacji, w której z powodu zmiany godzin pracy placówki przedszkolnej lub konieczności ponoszenia opłat za świadczenia, które dotąd nie były oferowane przez daną placówkę, dziecko z danego przedszkola nie będzie mogło korzystać. W uchwale nie wskazano jednoznacznie ilości i adresów placówek realizujących podstawę programową lub program rozszerzony. Nie określono czasu trwania poszczególnych zajęć ponadprogramowych i godzin w jakich będą się one odbywać, przez co załącznik do uchwały nie spełnia wymogu ekwiwalentności. Określenie zajęć i podanie procentowej stawki odpłatności ich udziału w stawce dziennej, w ocenie skarżącego nie jest wystarczające. Wysokość stawki dziennej ustalona została na poziomie 0, 72 % najniższego wynagrodzenia brutto. W skład tej stawki wchodzi 10 świadczeń, których realizacja w ciągu trzech godzin, zdaniem skarżącego, nie jest możliwa. Nadto wszystkie zajęcia powinny odbywać się codziennie, we wszystkich grupach wiekowych. Zapisy uchwały dotyczące formy pobierania opłaty za zajęcia ponadprogramowe, powodują zagrożenie, iż wysokość stawek opłaty za poszczególne zajęcia będą dowolnie kształtowane, co z kolei może doprowadzić do nadmiernego wzrostu cen za zajęcia. Naruszona została dobrowolność świadczeń ponadprogramowych, gdyż uchwała pozostawia prawo wyboru jedynie rodzaju przedszkola, pomiędzy przedszkolem bezpłatnym, a płatnym realizującym pakiet świadczeń. Uchwała nie stwarza możliwości wyboru poszczególnego - ekwiwalentnie opłacanego świadczenia. Opłata ma być pobierana za gotowość przyjęcia dziecka do przedszkola. W uchwale nie uwzględniono okoliczności, że poszczególne dzieci pozostają w przedszkolu na różną ilość godzin. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, a w sytuacji gdyby Sąd tegoż wniosku nie uwzględnił - o jej oddalenie. Wnioskując o odrzucenie skargi pełnomocnik organu wskazał, że zaskarżona uchwała ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 101 z dnia [...] września 2009 r., natomiast weszła w życie w dniu 3 października 2009 r. Pismem z dnia [...] września 2009 r. skarżący wezwał Radę Miejską do usunięcia naruszenia prawa. Na sesji w dniu [...] września 2009 r. organ zapoznał się z treścią wezwania do usunięcia naruszenia prawa i nie zajął stanowiska w tej sprawie. Zaskarżona uchwała jest prawem miejscowym, zatem weszła do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne od dnia 3 października 2009 r., czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Skarżący wniósł skargę w dniu 1 października 2009 r., zatem przed wejściem w życie zaskarżonej uchwały. Po jej wejściu w życie skarżący nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa, uczynił to - ale przed wejściem w życie uchwały. Z powyższego względu, zdaniem pełnomocnika organu, skarżący nie wyczerpał trybu przewidzianego w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym oraz w art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną w skrócie p.p.s.a., dlatego skarga jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Na poparcie powyższej argumentacji pełnomocnik organu powołał się na treść postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 213/08. Odnosząc się do meritum skargi, pełnomocnik organu wskazał, iż obowiązkiem gminy jest prowadzenie bezpłatnych przedszkoli świadczących usługi w zakresie podstawy programowej, określonej w załączniku Nr 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (DZ.U. Nr 4 poz. 17). Obowiązek ten Gmina spełnia przez prowadzenie bezpłatnego przedszkola, co wynika z § 1 uchwały. Gmina zapewnia rodzicom lub opiekunom dzieci w wieku przedszkolnym prawo wyboru przedszkola świadczącego usługi w ramach podstawy programowej lub realizującego rozszerzone świadczenia przedszkolne. Takie uprawnienie wynika z treści § 1 ust. 3 uchwały. Skarżący ma zagwarantowane prawo do bezpłatnego przedszkola świadczącego usługi w ramach podstawy programowej, jednak dokonał wyboru przedszkola świadczącego usługi wykraczające poza podstawy programowe. Za bezzasadny uznał pełnomocnik organu zarzut skargi, iż wprowadzona w § 2 ust. 1 opłata dzienna w wysokości 0, 72 % minimalnego wynagrodzenia brutto za świadczenia oferowane przez przedszkole w ramach programu rozszerzonego, ma charakter stałej opłaty abonamentowej. Pełnomocnik podkreślił, że opłata ta pobierana jest wyłącznie za dzień, w którym dziecko korzysta z rozszerzonych świadczeń przedszkolnych, jeśli natomiast dziecko nie korzysta w danym dniu z przedszkola świadczącego rozszerzone usługi, obowiązek uiszczenia opłaty nie istnieje. Argumentację skarżącego dotyczącą okoliczności, iż dziecko pozostaje w przedszkolu różną ilość godzin, pełnomocnik uznał za nieadekwatną do treści uchwały. Uchwała bowiem wyraźnie wskazuje, że Gmina prowadzi przedszkola, które świadczą usługi w zakresie podstawy programowej i w zakresie rozszerzonym, przy czym w przedszkolu podstawami programowymi dziecko przebywa pięć godzin, natomiast w przedszkolu świadczącym usługi rozszerzone dziecko może przebywać osiem lub więcej godzin dziennie. Może przebywać również krócej niż osiem godzin, ale ponieść należy opłatę dzienną, a nie godzinową. Jeżeli rodzić nie wyraża woli, aby dziecko przebywało w przedszkolu osiem godzin lub więcej, ma zagwarantowane prawo wyboru przedszkola bezpłatnego pięciogodzinnego, świadczącego usługi w zakresie podstaw programowych. W ocenie pełnomocnika organu niesłuszny jest zarzut skargi, w myśl którego zajęcia określone w uchwale jako przekraczające podstawy programowe pokrywają się z określonymi w załączniku jako podstawy programowe. W załączniku brak jest zapisu o świadczeniu przez przedszkola zajęć rozwijających plastyczne, muzyczne i teatralne uzdolnienia dzieci. W podstawach programowych brak jest też świadczeń w postaci gier i zabaw tematycznych wspomagających rozwój emocjonalny i społeczny dziecka, brak jest zajęć relaksacyjnych, brak nauczania metodą "Montesori", Weroniki Sherborne, Freineta. Odnośnie zarzutu skargi, iż w ciągu ośmiu godzin przedszkole nie jest w stanie zrealizować wszystkich świadczeń ponadprogramowych, pełnomocnik stwierdził, iż program uwzględnia tygodniowy rozkład zajęć programu przedszkolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje W pierwszej kolejności należało rozważyć zasadność wniosku pełnomocnika organu o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Uchwała będąca przedmiotem badania Sądu w rozpatrywanej sprawie, została podjęta na sesji Rady w dniu [...] sierpnia 2009r, natomiast weszła w życie w dniu 3 października 2009r. Skarżący pismem z dnia [...] września 2009r. ( doręczonym w tym samym dniu) wezwał Radę Miasta do usunięcia naruszenia prawa Uchwałą Nr L/296/09 z dnia [...] sierpnia 2009r. Pismem z dnia [...] sierpnia (powinno być - września) 2009r. Przewodniczący Rady Miejskiej poinformował skarżącego, że Rada nie zajęła stanowiska w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa wskazaną powyżej uchwałą. W dniu [...] października 2009r. skarżący wniósł skargę na powyższą uchwałę. Okoliczności powyższe pozostają w sprawie poza sporem. W ocenie pełnomocnika organu skarżący nie wyczerpał wymaganego trybu zaskarżenia uchwały, albowiem w dacie wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wniesienia skargi, uchwała jeszcze nie obowiązywała, a zatem nie mogła naruszać jego interesu prawnego. Stąd też skarga jako niedopuszczalna powinna być odrzucona. Stanowisko powyższe jest błędne. W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Tryb wniesienia skargi na akt prawa miejscowego do sądu administracyjnego regulują przepisy art. 52 § 4 i 53 § 2 p.p.s.a. Badając zasadność zgłoszonego w tym zakresie wniosku należało rozważyć, czy akt prawny mający charakter prawa miejscowego, podjęty, ale jeszcze nie opublikowany, a zatem taki, który jeszcze nie wszedł w życie, może naruszać interes prawny jednostki, upoważniając ją do skutecznego wniesienia skargi. Przeprowadzona wykładnia językowa, systemowa oraz celowościowa przemawiają za przyjęciem dopuszczalności skargi na uchwałę podjętą, lecz jeszcze nie opublikowaną. Należy zwrócić uwagę, że w przytoczonym powyżej przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest mowa o uchwale lub zarządzeniu - podjętych. Przepis ten, będący prawnomaterialną podstawą wniesienia skargi na akt prawa miejscowego, stawia przed stroną następujące warunki w celu skutecznego wniesienia skargi, są to: naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, istnienie uchwały lub zarządzenia organu gminy podjętych w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pomiędzy wymienionymi elementami musi istnieć związek przyczynowy. Norma prawna wynikająca ze wskazanego powyżej przepisu nie wymaga, aby akt będący przedmiotem zaskarżenia wszedł w życie. Strona ma jednak obowiązek wykazania, że dany akt prawny narusza jej interes prawny lub uprawnienie. Sam fakt podjęcia uchwały przez organ gminy, jeszcze przed jej opublikowaniem, rodzi określoną sytuację prawną, którą można określić jako stan subiektywnego przekonania strony, że względu na postanowienia zawarte w uchwale jej interes prawny został naruszony. Skoro w ocenie strony dana uchwała narusza jej prawa, zbytnim formalizmem byłoby stawianie wymogu wstrzymania się z procedurą zaskarżenia uchwały do czasu jej wejścia w życie. Należy też przypomnieć cel instytucji skargi opartej na art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten ma umożliwić kontrolę legalności określonych aktów podjętych przez organy samorządu terytorialnego. W pierwszej kolejności akt niezgodny z prawem, na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa, może zostać wyeliminowany poprzez autokontrolę, następnie w wyniku skutecznego wniesienia skargi i jej uwzględnienia - przez sąd administracyjny. Porządek prawny wymaga, aby akt prawny w sposób istotny naruszający przepisy prawa nie funkcjonował w obrocie prawnym, a sytuacją pożądaną jest, aby nie wszedł do obrotu prawnego i nie rodził skutków prawnych. Powyższe stanowisko ma oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się na proobywatelskie rozumienie przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g., nadto na aktualne standardy ochrony praw jednostki (por. postanowienie NSA z 27 czerwca 2007r. II OSK 1738/06, postanowienie NSA z 28 sierpnia 2008r. II OSK 1132/08 - uchylające postanowienie WSA II SA/Kr 213/08, wyrok WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 642/09). Tym samym wskazany powyżej przepis określający procedurę zaskarżenia aktów organów jednostek samorządu terytorialnego należy rozumieć w ten sposób, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego winno być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, jednakże wezwanie to może być skierowane po podjęciu uchwały lecz przez jej wejściem w życie (w orzecznictwie reprezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym wezwanie może być skierowane - przed jej opublikowaniem). Przechodząc do rozważań merytorycznych Sąd stwierdził co następuje. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DZ. U. z 2004r. Nr 256 poz. 2572) - zwana dalej ustawą w art. 6 ust. 2 stanowi, że publiczna forma wychowania przedszkolnego zapewnia bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, prowadzone przez nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach. Ustawa nakłada na przedszkola publiczne obowiązek realizacji podstawy programowej (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 6). O tym co stanowi podstawę programową wychowania przedszkolnego jest mowa w załączniku nr 1 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 2008r. Ministra Edukacji Narodowej (DZ.U. z 2009r. Nr 4 poz. 17). Zakres podstawy programowej określony został poprzez wyznaczenie celów wychowawczych jakie powinny być osiągnięte poprzez realizację podstawy programowej. We wspomnianym załączniku do rozporządzenia mówi się o tym, że podstawa programowa wychowania przedszkolnego opisuje proces wspomagania rozwoju i edukacji dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Powyższe uwagi mają znaczenie dla określenia zakresu programu rozszerzonego wychowania przedszkolnego, albowiem tak jak podstawa programowa jest bezpłatna, tak świadczenia w ramach programu rozszerzonego, w myśl art. 14 ust. 5 ustawy - są świadczone za odpłatnością. W oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 14 ust. 5 ustawy Rada Miejska podjęła uchwałę nr L/296/09 w sprawie odpłatności za korzystanie ze świadczeń przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego. Analiza poszczególnych przepisów przedmiotowej uchwały prowadzi do wniosku iż, w sposób istotny narusza ona przepis art. 14 ust. 5 ustawy w związku z załącznikiem nr 1 do wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. Jak wyżej wywiedziono, wychowanie i nauczanie w ramach podstawy programowej jest bezpłatne, a zatem niezbędne jest dokładne określenie świadczeń, które są odpłatne. Samo ogólne wskazanie w uchwale, iż w ramach zajęć rozszerzonych realizowane będą poszczególne rodzaje zajęć, jak np. rozwijające plastyczne, muzyczne i teatralne uzdolnienia dzieci (§ 3 ust. pkt 1 uchwały), jest niewystarczające. Z takiego określenia nie wynika bowiem jakie konkretnie zajęcia mają być prowadzone, które podstawy programowe przekraczają. Nadto z zapisu uchwały, iż przedszkole realizuje program rozszerzony w wymiarze trzech godzin dziennie nie wynika jeszcze, że w tym czasie nie będzie realizowana podstawa programowa, która jest bezpłatna. Czas realizacji zajęć ponadprogramowych winien być również określony, albowiem rodzic lub opiekun dziecka, w zależności od swoich możliwości finansowych i innych uwarunkowań, winien mieć możliwość wyboru poszczególnych świadczeń. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, iż dziecku jest np. zapewnione określone świadczenie ponadprogramowe, poza placówką przedszkolną bądź że dziecko w poszczególnych dniach tygodnia przebywa w przedszkolu zróżnicowaną ilość godzin. Słuszny okazał się również zarzut skargi, iż przedmiotowa uchwała wprowadziła faktycznie opłatę stałą. Regulacja, na podstawie której wprowadzona została dzienna stawka opłaty za świadczenia w ramach programu rozszerzonego, bez określenia jakie konkretnie świadczenia będą w danym dniu realizowane, ma znamiona wprowadzenia opłaty stałej. Nadto uchwała nie przewiduje możliwości rezygnacji przez świadczeniobiorcę z poszczególnych świadczeń oferowanych w ramach programu rozszerzonego oraz - co za tym idzie - możliwości ponoszenia opłaty dziennej w niższej wysokości, adekwatnej do zrealizowanego świadczenia. Istotne jest również to, że stawka dzienna wynosząca 0, 72% minimalnego wynagrodzenia miesięcznego za pracę obejmuje trzy godziny dziennie realizacji programu rozszerzonego, bez względu na planowany lub faktyczny pobyt dziecka w przedszkolu. Ustawa o systemie oświaty nie przewiduje pojęcia "opłaty stałej". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że uchwalona na mocy art. 14 ust. 5 ustawy opłata nie może mieć charakteru stałego, wynika z niej bowiem wówczas obowiązek jej ponoszenia w każdym przypadku uczęszczania przez dziecko do przedszkola, bez uwzględnienia przy tym rodzaju świadczeń, ich jakości czy czasu trwania (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2008r. sygn. akt III SA/Wr 622/07). W wyroku z dnia 3 marca 2009r. sygn. l OSK 1189/08 NSA stwierdził, że ponoszenie opłaty na sztywnym poziomie zobowiązującej do jej ponoszenia niezależnie od czasu korzystania i charakteru dodatkowych świadczeń opiekuńczo - wychowawczych oferowanych przez dane przedszkole, stanowi istotne naruszenie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Podobny pogląd wyrażony został w wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2008r. IV SA/Wr 150/08, z dnia 5 lutego 2008 III SA/Wr 622/07, z dnia 30 maja 2007 r. IV SA/Wr 122/07, z dnia 24 września 2008r. III SA/Wr 358/08, z dnia 8 sierpnia 2006 r. IV SA/Wr 94/06, z dnia 18 lipca 2007r. IV SA/Wr 213/07, wyroku WSA w Lublinie z dnia 29 maja 2008 r. III SA/Lu 167/08 i wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r. III SA/Gd 476/08. Argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, iż na tle analizowanej uchwały prawo rodzica lub opiekuna dziecka do wyboru świadczeń w ramach programu rozszerzonego polega na możliwości dokonania wyboru pomiędzy przedszkolem realizującym jedynie podstawy programowe w wymiarze pięciu godzin, a przedszkolem z programem rozszerzonym, nie jest do przyjęcia. Należy bowiem pamiętać, że - w myśl art. 14 ust. 5 ustawy - świadczenie usług w ramach programu rozszerzonego powinno mieć miejsce na zasadzie ekwiwalentności. A zatem nie chodzi tu o wybór rodzaju przedszkola, lecz o wybór konkretnego świadczenia w przedszkolu realizującym program rozszerzony. Kierując się zasadą ekwiwalentności świadczeń opłatę za świadczenia przedszkoli publicznych wnosi się za konkretne świadczenia, przekraczające podstawę programową (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 94/06). Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę uchwała nie przewiduje możliwości zwrotu opłaty za świadczenia ponadprogramowe w wypadku nieobecności dziecka w przedszkolu, co oznacza, że opłata ponoszona jest przez rodziców/ opiekunów dziecka za samą gotowość do spełnienia świadczeń. Powyższe również stanowi naruszenie zasady ekwiwalentności świadczeń. Obowiązkiem organu samorządu terytorialnego uchwalającego opłatę za usługi przedszkolne jest wykazanie, iż wysokość obowiązku pieniężnego nałożonego na rodzica dziecka korzystającego z usług przedszkola publicznego pozostaje w związku przyczynowym z oferowaną mu usługą Skoro ustawodawca upoważnia organ samorządu terytorialnego do ustalenia opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych, przeto przy wykonywaniu tej kompetencji organ stanowiący nie może poprzestać na określeniu opłaty według kryterium czasu przebywania dziecka w przedszkolu (pięć lub osiem godzin dziennie), bez skonkretyzowania poszczególnych świadczeń i odpowiadających im usług oraz przedstawienia kalkulacji ekonomicznej. Brak czytelności co do zakresu dodatkowych świadczeń opiekuńczo wychowawczych i odpowiadającej im opłaty, pozbawia rodziców lub opiekunów dzieci , przy podejmowaniu decyzji w kwestii korzystania z usług przedszkola, możliwości dokonania rzetelnej oceny w tym zakresie. Za przedstawienie przekonywującej kalkulacji ekonomicznej nie może być uznane odniesienie poszczególnych, tematycznie opisanych rodzajów świadczeń ponadprogramowych, w stosunku procentowym do najniższego wynagrodzenia miesięcznego. Nie wynika bowiem z niego, na jakich przesłankach oparto wskazane wyliczenie oraz czy ustalona w ten sposób opłata jest adekwatna do oferowanego świadczenia. Powyższe, stwierdzone w zaskarżonej uchwale, uchybienia mają charakter istotnych naruszeń prawa i skutkują stwierdzeniem jej nieważności. Sąd stwierdził, że eliminacja z obrotu prawnego przepisów uchwały o zasadniczym dla jej bytu znaczeniu, powoduje konieczność eliminacji zaskarżonej uchwały w całości. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 152, w punkcie drugim, stwierdzono że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono w punkcie trzecim sentencji wyroku, w oparciu o przepisy art. 200 i 205 p.p.s.a.