II SA/Po 752/13

Dnia 13 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi "X" Wielkopolskie Kopalnie Spółka z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej: PPIS w P.) na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) stwierdził u J. K. (dalej: J. K. lub pracownik) chorobę zawodową – [...] trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej [...] dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1, 2 i 3 kHz, wymieniony w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869). Organ I instancji wskazał, że w orzeczeniu lekarskim Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w [...] (dalej: WCMP w Poznaniu lub WCMP w Poznaniu – Ośrodek w [...]) z dnia [...] stycznia 2010 r. rozpoznano u pracownika chorobę zawodową. W toku postępowania ustalono, że był on zatrudniony w okresie od [...] maja 1997 r. do [...] października 2009 r. w spółce A (dalej: spółka A) na stanowisku operatora spycharki i długoletnia praca w narażeniu na hałas ponadnormatywny, pomimo wyposażenia przez pracodawcę w ochronniki słuchu, spowodowała trwałe uszkodzenie słuchu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka A, wnosząc o jej zmianę i uznanie, że uszkodzenie słuchu u pracownika nie ma charakteru zawodowego albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżąca spółka zarzuciła organowi, że nie przekazał on jej orzeczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2010 r., a ponadto w treści rozstrzygnięcia nie stwierdzono, aby nieznaczne przekroczenie norm hałasu, których skutek niwelowało używanie przez pracownika ochronników słuchu, w istocie było przyczyną powstania zawodowego uszkodzenia słuchu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: WPWIS) na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do rozstrzygnięcia sprawy. Z dokumentacji, bowiem znajdującej się w aktach sprawy wynika, że pracownik był zatrudniony także w innych jednostkach niż tylko spółka A, w których również był narażony na ponadnormatywny hałas. Jednostki te nie brały udziału w postępowaniu, gdyż nie zostały o nim zawiadomione, co stanowiło nie tylko naruszenie zasad postępowania administracyjnego, ale uniemożliwiło także wyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2010 r. WCMP w Poznaniu nie spełnia cech opinii biegłego, bowiem ogranicza się jedynie do lakonicznych stwierdzeń i nie zawiera wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości i dostatecznego uzasadnienia. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pracownik, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie norm proceduralnych poprzez przyznanie spółce A przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, jak również naruszenie art. 80 oraz art. 84 kpa poprzez przyjęcie, że organ I instancji nienależycie zebrał materiał dowodowy w sprawie i wadliwie uznał, że orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2010 r. nie spełnia cech opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 października 2010 r., II SA/Po 422/10, uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd, wskazując na treść art. 28 kpa, stwierdził, że zakład pracy nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej osoby u niego zatrudnionej. W konsekwencji uznał, że spółka A, wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji, nie legitymowało się własnym interesem prawnym do wniesienia powyższego środka zaskarżenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka A, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 28 kpa w zw. z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie jest stroną w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej pracownika, albowiem były pracodawca, jakim jest skarżąca spółka, nie ma interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r., II OSK 11/11 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jak podkreślił Sąd II instancji, w świetle przepisów Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować m.in. przyczyny chorób zawodowych związanych z warunkami środowiska pracy i podejmować właściwe środki zapobiegawcze, jak również przepis art. 235 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę określone obowiązki związane z przypadkami wystąpienia choroby zawodowej. We wskazanym wyżej zakresie, prócz wymogu zgłoszenia choroby zawodowej, pozostałe obowiązki będą odnosić się również do byłego pracodawcy. Powołując się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (§ 6 ust. 4 i 5 pkt 1, § 7 ust. 1, § 8 ust. 3 pkt 2), Sąd Kasacyjny stwierdził, że powołane okoliczności, przy uwzględnieniu obowiązków pracodawcy do stosowania właściwych środków zapobiegawczych, wskazują na to, iż pracodawca nie może być pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w warunkach pracy. W powyższym zakresie konieczne jest jednakże, zdaniem Sądu II instancji, dokonanie oceny, czy były pracodawca istotnie ma interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. W dalszej kolejności Sąd Kasacyjny podkreślił, że interes prawny autora skargi kasacyjnej należało powiązać z treścią art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, gdyż stwierdzenie choroby zawodowej stanowi okoliczność wskazującą na możliwość poniesienia przez pracodawcę dodatkowych kosztów z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, wobec czego słusznie spółka wywiodła swój interes prawny do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu z możliwości zwiększenia swojego ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Wyrokiem z dnia 27 października 2011 r., II SA/Po 550/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę pracownika na decyzję WPWIS z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd, powołując się na związanie wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., II OSK 452/10, stwierdził, że analiza zakwestionowanej decyzji organu I instancji wskazuje, iż zaniechano dokonania oceny, czy były pracodawca istotnie ma w konkretnym przypadku interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec czego niezbędne staje się ustalenia przez PPIS w P., czy J. K., podejmując pracę w innych zakładach pracy niż spółka A, również w tym zakładzie narażony był na ponadnormatywny hałas, a podjęcie powyższych ustaleń jest nie tylko istotne dla stwierdzenia, czy spełnione zostały przesłanki uznania choroby zawodowej u pracownika, ale zarazem umożliwi prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko WPWIS, że postępowanie prowadzone przed organem I instancji obarczone było wadami uzasadniającymi ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ, gdyż nie ulega bowiem wątpliwości, że orzeczenie lekarskie nr [...] nie spełniało wymogów opinii biegłego, gdyż ograniczało się ono wyłącznie do lakonicznych stwierdzeń, nie zawierając wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, jak i dostatecznego uzasadnienia. Uznał, że ani z treści powyższego orzeczenia lekarskiego, ani z decyzji PPIS w P. nie wynika, że dokonana została wyczerpująca analiza okoliczności faktycznych w sprawie, umożliwiająca stwierdzenie, iż dokonana przez organ ocena warunków pracy pozwoliła na stwierdzenie w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że przedmiotowa choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Sąd wytknął, że kwestionowana decyzja nie zawiera dostatecznego uzasadnienia, iż przekroczenia norm hałasu, na które narażony był J. K. podczas wykonywania pracy w spółce A, mogły skutkować utratą przez niego słuchu, wobec czego wymaga wyjaśnienia przez organ prowadzący postępowanie, czy skarżący był narażony na czynniki szkodzące zdrowiu w poprzednich miejscach pracy (czy narażony był na ponadnormatywny hałas). Poczynienie ustaleń w tym zakresie jest, w ocenie Sądu, nie tylko istotne dla stwierdzenia, czy spełnione zostały przesłanki uznania choroby zawodowej u pracownika, ale umożliwi prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego. Przy tak sformułowanym stanowisku Sąd uznał, że decyzja PPIS w P. z dnia [...] 2010 r. stwierdzająca u pracownika chorobę zawodową została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, co też uzasadniało jej uchylenie, wobec czego decyzja WPWIS w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. odpowiadała prawu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy PPIS w P. wydał decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...] o stwierdzeniu u J. K. choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21 wykazu chorób zawodowych), od której odwołał się zakład A, w wyniku czego WPWIS decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, uznając, że organ I instancji nie podjął wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i nie przedstawił uzasadnienia prawnego decyzji. WPWIS w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że organ I instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził z jednostką orzeczniczą I stopnia "dodatkową konsultację telefoniczną", podczas gdy powinien był wystąpić pisemnie do WCMP w Poznaniu – Ośrodek w [...] z wnioskiem o wyjaśnienie istotnych kwestii w przedmiocie narażenia zawodowego J. K., by uzyskać stosowną lekarską opinię uzupełniającą w przedmiotowym postępowaniu. W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy PPIS w P. decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa oraz art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, stwierdził u J. K. chorobę zawodową – [...] trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej [...] dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1, 2 i 3 kHz, wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ Kodeksu pracy. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. WCMP w Poznaniu, uzupełnione opiniami z dnia [...] maja 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2013 r. Od decyzji PPIS w P. z dnia [...] 2013 r. odwołał się zakład A, zarzucając tej decyzji niewyjaśnienie wszelkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 77 kpa) oraz brak przeprowadzenia dowodu na żądanie strony (art. 78 i art. 84 kpa). WPWIS decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 235¹ Kodeksu pracy w zw. z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, 1) uchylił w całości zaskarżoną decyzję PPIS w P. z dnia [...] 2012 r. i 2) stwierdził u J. K. chorobę – [...] trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej [...] dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1, 2 i 3 kHz, wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji, stosując się do zaleceń WSA w Poznaniu, zawiadomił wszystkich byłych pracodawców J. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej oraz zwrócił się do właściwych Państwowych Powiatowych Inspektorów Sanitarnych sprawujących nadzór nad zakładami pracy, w których zatrudniony był ten pracownik, o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w tych zakładach. W wyniku uzupełnionego postępowania wyjaśniającego PPIS w P. uzyskał informacje w przedmiocie narażenia zawodowego pracownika w całym jego okresie zatrudnienia; w dalszej kolejności organ I instancji wystąpił do WCMP w Poznaniu z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w wyniku czego uzyskał opinię uzupełniającą z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] stycznia 2013 r. Organ II instancji zwrócił uwagę na naruszenie przez organ I instancji art. 32 i art. 40 § 2 kpa i stwierdził zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bowiem J. K. w dniu 16 kwietnia 2010 r. ustanowił pełnomocnika, któremu zgodnie z art. 40 § 2 kpa powinny być doręczane pisma; z akt postępowania nie wynika, iżby pełnomocnictwo zostało wypowiedziane, tymczasem zaskarżona decyzja została doręczona samemu pracownikowi. Ponadto stwierdził braki w zakresie uzasadnienia decyzji organu I instancji, tj. naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa w zakresie uzasadnienia prawnego. Zarazem WPWIS stwierdził, że nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w związku z tym miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, nie zaś uchylać decyzję organowi I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia (w tym zakresie powołał się na tezę 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1981 r., II SA 400/81). Uzasadniając merytoryczne rozstrzygnięcie, organ II instancji powołał się na ustalony stan faktyczny i wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż J. K.: - w okresie od [...] 1978 r. do [...] 1978 r. zatrudniony był w spółce B ([...]) na stanowisku "niekwalifikowany pod ziemią"; z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że z przeważającym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż warunki pracy nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu (k. 42, k.114-115, k. 125-127, k.142 akt adm.); - w okresie od [...] 1979 r. do [...] 1982 r. zatrudniony był w Zakładzie C ([...]) na stanowisku ślusarza – brak danych o narażeniu zawodowym (k. 41, k. 118-119, k. 129, k. 142 akt adm.); - w okresie od [...] 1982 r. do [...] 1991 r. zatrudniony był w spółce D ([...]) na stanowisku operatora, w narażeniu zawodowym (k. 5-11, k. 40, k.116-117, k. 131-137, k. 142 akt adm.); - w okresie od [...] 1991 r. do [...] 1992 r. zatrudniony był w spółce E ([...]) na stanowisku brygadzisty – brak danych o narażeniu, zakład zlikwidowany (k. 39, k. 112-113, k. 142 akt adm.); - w okresie od [...] 1995 r. do [...] 1995 r. oraz w okresie od [...] 1996 r. do [...] 1996 r. zatrudniony był w zakładzie F ([...]) na stanowisku operatora spycharki gąsienicowej – brak danych o narażeniu, zakład wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...] marca 2001 r. (k. 36-37, k. 110-111, k. 121-122, k.142 akt adm.); - w okresie od [...] 1997 r. do [...] 2009 r. zatrudniony był w spółce A na stanowisku maszynisty spycharki w narażeniu zawodowym (k. 12-15, k. 17, k. 35, k. 142 akt adm.). Powołując się na przepisy art. 235¹ i art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych WPWIS stwierdził, że z przytoczonych przepisów wynika, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma zatem w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 kpa, obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron i organów nieposiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie WCMP w Poznaniu – Ośrodek w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] maja 2012 r. oraz opinią uzupełniającą z dnia [...] stycznia 2013 r., a w przywołanym, uzupełnionym orzeczeniu, sformułowano jednoznaczny wniosek o rozpoznaniu choroby zawodowej u pracownika. Przywołując art. 235¹ Kodeksu pracy, organ stwierdził, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest, gdy zajdą następujące przesłanki: w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia; rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych; ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Przy tak sformułowanym poglądzie prawnym organ stwierdził, że z treści wydanego przez WCMP w Poznaniu – Ośrodek w [...] orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., uzupełnionego dwiema opiniami z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] stycznia 2013 r., wynika, iż stwierdzono u pracownika ubytek słuchu potwierdzający [...] trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej [...] dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz. W konsekwencji organ uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej, tj. z treści powyższego orzeczenia wynika, że rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zaś choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§ 5 przywołanego wyżej rozporządzenia), udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowo-skutkowego między wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanym ubytkiem słuchu. W skardze spółka A podtrzymała zarzuty przedstawione w odwołaniu, a dotyczące naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 78 i art. 84 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności skarżąca zarzuciła organowi II instancji niepowołanie biegłego z zakresu laryngologii i audiometrii celem ustalenia kiedy i z jakiego powodu nastąpił ubytek słuchu u pracownika oraz czy mógł on wystąpić w przypadku stałego używania ochron osobistych (nauszników) przez skarżącego w określonych warunkach pracy ([...]), w sytuacji, gdy regularne badania profilaktyczne nie wskazywały na ubytek słuchu. Podniósł, że opinia z dnia [...] stycznia 2013 r. nie jest wystarczająca do wydania decyzji, a przy tym określa skarżąca jako pracodawcę odpowiedzialnego za powstanie choroby zawodowej u J. K., podczas gdy organ II instancji stwierdził, że [w decyzji] nie wskazuje zakładu, w którym doszło do powstania choroby zawodowej u pracownika. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej spółki oraz pełnomocnik organu podtrzymali dotychczasowe wnioski i argumentację. Natomiast uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie dalszych rozważań należy podkreślić, że Sąd rozstrzygnął sprawę mając na uwadze, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest związany wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., II OSK 452/10, jak i zgodnie z art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tutejszego Sądu z dnia 27 października 2011 r., II SA/Po 550/11. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia WPWIS z dnia [...] maja 2013 r., który wskazaną decyzją uchylił decyzję PPIS w P. z dnia [...] 2012 r. i orzekł w przedmiocie stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej – [...] trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem. W ramach kontroli przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd miał na uwadze wytyczne, które zostały sformułowane w wydanym wcześniej w tej sprawie wyroku z dnia 27 października 2011 r. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustalenia przez organy obydwu instancji stanu faktycznego dotyczącego narażenia zawodowego w całym przebiegu aktywności J. K. na rynku pracy. Organy na podstawie powołanych dowodów i okoliczności oceniły prawdopodobieństwo wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy pracą w narażeniu na ponadnormatywny hałas a stwierdzonym niedosłuchem o etiologii zawodowej. U pracownika w sposób niewątpliwy stwierdzono [...] trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej [...] dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz. Schorzenie to zostało wymienione pod poz. 21 wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z przepisem art. 235¹ Kodeksu pracy, dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. nr 99, poz. 825), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o ile w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zatem łącznego zaistnienia trzech przesłanek: 1) zachorowanie na jedną z chorób, wymienionych w urzędowym wykazie, 2) przyczyna tej choroby znajduje się w warunkach środowiska pracy i 3) pomiędzy zachorowaniem a przyczyną zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. Szczegółowy tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej został uregulowany w przywołanym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Wedle § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a szczególnie kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazuje, że właściwy lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników wykonanych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jak wynika natomiast z § 8 ust. 1 i 2 opisanego rozporządzenia, decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się w oparciu o materiał dowodowy, a zwłaszcza w oparciu o dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika bądź też byłego pracownika. Jeżeli natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uzna, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego, to może on wystąpić o uzupełnienie wydanych już orzeczeń. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone dwukrotnie, licząc od wydania wyroku w sprawie 27 października 2011 r., II SA/Po 550/11, w wyniku czego zostały przez organ I instancji uwzględnione zastrzeżenia WPWIS co do sposobu uzupełnienia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Organ II instancji stwierdził, że w wyniku uzupełnionego postępowania wyjaśniającego PPIS w P. uzyskał informacje w przedmiocie narażenia zawodowego pracownika w całym jego okresie zatrudnienia, po czym wystąpił do WCMP w Poznaniu z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w wyniku czego uzyskał opinię uzupełniającą z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] stycznia 2013 r. Przedmiotowa opinia, w wyniku jej dwukrotnego uzupełnienia, wskazuje na daty i rodzaj badań, które były podstawą ustaleń poczynionych przez jednostkę orzeczniczą, określa rodzaj i skalę schorzenia, jakie wystąpiło u skarżącego, okresy udokumentowanego wieloletniego narażenia na ponadnormatywny hałas w zakładach: w spółce D w okresie od [...] 1982 r. do [...] 1991 r. oraz w spółce A w okresie od [...] 1997 r. do [...] 2009 r. oraz okoliczności świadczące w ocenie jednostki o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy pracą w ostatnim zakładzie a stwierdzonym niedosłuchem. W orzeczeniu lekarskim wskazano, że przy przyjęciu, iż w całym czasie wykonywania pracy w zakładzie A nie wykonywano badań audiometrycznych (brak badania wstępnego i monitorowania niedosłuchu podczas zatrudnienia), ale nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy podczas całego zatrudnienia, zaś głęboki [...] niedosłuch czuciowo-nerwowy został stwierdzony podczas pierwszych badań audiometrycznych w dniu [...] sierpnia 2009 r., a zatem podczas zatrudnienia w zakładzie skarżącej spółki. Przedmiotowe orzeczenie lekarskie ma dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie. W orzeczeniu tym sformułowano jednoznaczny wniosek o rozpoznaniu choroby zawodowej u pracownika. W ocenie Sądu organy administracyjne zasadnie uznały wydane w sprawie orzeczenie lekarskie WCMP w Poznaniu – Ośrodek w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., które następnie dwukrotnie uzupełnione w toku postępowania (pisma z dnia [...] maja 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2013 r.), za sporządzone w sposób prawidłowy (rozpatrywane w swoim całokształcie) i mogło stanowić podstawę do poczynienia przez organy inspekcji sanitarnej ustaleń faktycznych w sprawie. Z uzupełnionego orzeczenia lekarskiego jednoznacznie wynika rozpoznanie u pracownika choroby zawodowej wymienionej pod poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W świetle przedmiotowej opinii pracownik (uczestnik postępowania) jest osobą, u której stwierdzono określone schorzenie narządu słuchu o etiologii zawodowej, narażenie na ponadnormatywny hałas w ostatnim miejscu pracy, tj. zakładzie A, oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy narażeniem zawodowym w miejscu pracy a zachorowaniem. W odniesieniu do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu szkodliwych czynników w środowisku pracy na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego, a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób i tryb badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia. Innymi słowy, organy nie maja prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Organy te mają natomiast obowiązek kontrolować, czy wydana przez jednostkę służby zdrowia opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująco uzasadniona, a jeśli odpowiada tym warunkom, to stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., VII SA/Wa 2857/11, LEX nr 1139861). Organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (tak NSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r., II OSK 800/11, LEX nr 1069070). Organy nie mają też obowiązku poszukiwania dowodów wskazywanych przez stronę i ich ewentualnego przeprowadzenia, powinny w takim przypadku wskazać konkretne motywy takiego stanowiska procesowego (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 17 maja 2011 r., II SA/Po 85/11, LEX nr 795693). W niniejszej sprawie WPWIS, uzupełniając niedostatki uzasadnienia organu I instancji, wyjaśnił, że nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Ponadto, odnosząc się do zarzutu odwołania co do wniosku strony o powołanie [w trybie art. 78 § 1 i art. 84 kpa] biegłego z zakresu laryngologii i audiometrii celem ustalenia kiedy i z jakiego powodu nastąpił ubytek słuchu u pracownika, organ II instancji wyjaśnił, że jednostka orzecznicza I stopnia w sposób wyczerpujący uzasadniła rozpoznanie choroby zawodowej u J. K., jak i podkreślił, że nie ma wpływu na treść wniosków formułowanych w pismach jednostki orzeczniczej – WCMP w Poznaniu. W tym miejscu warto przypomnieć, że "odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi (...) i uchylenia zaskarżonej decyzji" (tak NSA w wyroku z dnia 17 marca 1986 r., III SA 1160/85, ONSA 1986/1/19 przywołanym za B. Adamiak [w:] B.Adamiak/J.Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 78, Nb 3, str. 346). Ponadto z zasady szybkości postępowania zawartej w art. 12 ust. 1 kpa, wynika, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających zasadność twierdzeń skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10 – dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec wyżej przywołanych poglądów stwierdzić również należy, że okoliczność, iż opinie uzupełniające orzeczenie lekarskie podpisał inny lekarz niż kierownik jednostki, który podpisał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nie ma dla sprawy istotnego znaczenia, skoro osoba podpisana określona jest jako specjalista medycyny przemysłowej WCMP w Poznaniu, a specjalizacja ta została określona w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz.U. nr 110, poz. 736), wydanego na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r. nr 125, poz. 1317 ze zm.), a zatem lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W tym miejscu jeszcze raz trzeba podkreślić, że organ administracyjny orzekający na podstawie orzeczenia lekarskiego, które stanowi dowód o walorze opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa, winien zwrócić uwagę na jej właściwe uzasadnienie i spełnienie przesłanek formalnych, a jeżeli – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie –opinia lekarska jest prawidłowa pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Sąd nie uznał też za trafny zarzutu, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii (uzupełniającej) z dnia [...] stycznia 2013 r., która wskazywała na skarżącą jako pracodawcę odpowiedzialnego za powstanie choroby zawodowej u pracownika, mimo że sam organ wyjaśnił, iż "decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały". Po pierwsze przedmiotowa opinia, jak już wspomniano, jednoznacznie wskazywała na etiologię zawodową schorzenia narządu słuchu u J. K., tj. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy chorobą a narażeniem na ponadnormatywny hałas w miejscu pracy. To że przy tym wskazuje na zakład pracy, z którego warunkami pracy wiąże wystąpienie choroby zawodowej u pracownika, w żaden sposób nie dyskwalifikuje tej opinii (patrz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2011 r., III SA/Gd 125/11 – dostępny jw.). Po drugie, przedmiotem prowadzonej przez organ sprawy jest stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika, a nie ustalanie, w którym z zakładów pracy to nastąpiło. Pogląd taki jest rozlegle prezentowany w orzecznictwie, a znajduje swoje oparcie w utrwalonym poglądzie judykatury, aktualnym również w obecnym stanie prawnym, zgodnie z którym decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą odstąpić od badania środowiska pracy, gdyż choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy, nie mogą więc odstąpić od wskazania zakładu pracy, gdyż środowisko pracy nie istnieje bez zakładu pracy. "Wskazanie to należy to jednak odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika" (patrz wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001 r., I SA 1780/00 LEX nr 77662 oraz wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., II OSK 2502/11 – dostępny jw.). Materiał dowodowy zebrany w sprawie, zwłaszcza łącznie czytane orzeczenie lekarskie oraz dwie opinie uzupełniające i dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego, pozwala na we pełni uprawnioną ocenę wystąpienia u J. K. choroby zawodowej oraz w bardzo wysokim stopniu uprawdopodobnia, że przyczyną wystąpienia choroby zawodowej były warunki środowiska pracy (sposób wykonywania pracy). Tym samym został wykazany związek przyczynowy pomiędzy sposobem wykonywania pracy a zdiagnozowaną u pracownika chorobą, znajdującą się w wykazie chorób zawodowych. W tym miejscu trzeba podkreślić, że w przypadku stwierdzenia przesłanek ustawowych choroby zawodowej istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Domniemanie takie może być obalone w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest jednakże wykazanie jakie konkretne przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984 r., II PRN 9/84 (OSNCP 1985/4/53) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 1996 r., I SA 1540/95 (Prawo Pracy 1997/3/37). Na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, że powyższe domniemanie zostało obalone (por. wyroki NSA: z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA z 1982/1/33 i z dnia 8 kwietnia 2004 r., II SA/Łd 376/00 – orzeczenia przywołane za WSA w Gdańsku – patrz wyrok w sprawie o sygn. III SA/Gd 125/11). Na zakończenie rozważań stwierdzić również należy, że organ II instancji zasadnie zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, skoro dostrzegł naruszenie przez organ I instancji art. 32 i art. 40 § 2 kpa oraz braki w zakresie uzasadnienia decyzji tego organu, tj. naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa w zakresie uzasadnienia prawnego, a zarazem nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Reasumując dotychczasowe rozważania, wskazać należy, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej. Jednocześnie udział w postępowaniu administracyjnym zakładu A, jak i jego legitymacja skargowa w niniejszym postępowaniu nie budziły zastrzeżeń Sądu, skoro narażenie zawodowe (ponadnormatywny hałas) występowało w tym zakładzie i to podczas zatrudnienia w zakładzie skarżącej spółki został u pracownika stwierdzony [...] niedosłuch o etiologii zawodowej. Decyzja WPWIS z dnia [...] maja 2013 r. stwierdzającą u J. K. chorobę zawodową została wydana bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym powołanych w skardze: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 78 i art. 84 oraz art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.