I SA/Bd 348/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Sędziowie Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 maja 2014r. sprawy ze skargi O. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz O. P. S.A w W. kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy B. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] r., określającej T. S.A. w W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł. W złożonym zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") poprzez zaniechanie poinformowania spółki, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 O.p. wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy B. nie zostanie wykonane przed terminem przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 239b § 1 pkt 4 O.p. oraz okoliczność, iż okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2008 r. jest krótszy niż 3 miesiące, co zdaniem organu uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej z dnia [...] r. nie zostanie wykonane. Organ stwierdził, że Wójt Gminy B. wprawdzie niewystarczająco uprawdopodobnił, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane, jednak zdaniem organu odwoławczego, przesłanka ta występuje w przedmiotowej sprawie. W tym zakresie organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż spółka w dniu 26 listopada 2013 r. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] r. Wójta Gminy B. Świadczy to o tym, że skarżąca nie miała zamiaru dobrowolnie zapłacić zobowiązania wynikającego z tej decyzji, że z tą decyzja się nie zgadza i ją kwestionuje, a to pozwala na wysnucie logicznego i jednoznacznego wniosku, że zobowiązanie z decyzji nie zostanie wykonane. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zaniechania poinformowania spółki, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej Wójta Gminy B. rygoru natychmiastowej wykonalności, organ stwierdził, że są one bezzasadne. Wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają na organy obowiązku informowania podatników o wszczęciu postępowania o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 O.p. poprzez zaniechanie poinformowania spółki, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 O.p. wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy B. nie zostanie wykonane przed terminem przedawnienia. W uzasadnieniu spółka odnosząc się do pierwszego zarzutu podniosła, że nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Zaznaczyła, że wprawdzie na mocy art. 165 § 5 i art. 200 § 2 pkt 1 O.p. ustawodawca wyłączył obowiązek doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz obowiązek wyznaczenia jej terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, jednakże nie wyłączył obowiązków wynikających z art. 121 O.p. W tym zakresie spółka podniosła, że sprzeczne z powołaną zasadą jest zachowanie organu, który nie informuje podatnika o prowadzonym wobec niego postępowaniu, lecz doręcza mu jedynie końcowe rozstrzygnięcie. Brak wiedzy o toczącym się postępowaniu uniemożliwia uczestnictwo w nim, w tym przedstawienie swoich racji. Jeśli fakt prowadzenia postępowania jest ukrywany przed podatnikiem, to żadną miarą nie może on zawierzyć organowi, który rozstrzyga bez niego. W związku z tym organ odwoławczy, jak również organ pierwszej instancji, dopuścił się naruszenia wskazanego art. 121 § 1 O.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 O.p. skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie przywołał żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania. Zdaniem spółki, taką okolicznością nie jest fakt, że skarżąca nie wykonała uprzednio doręczonej decyzji organu pierwszej instancji z powodu złożenia odwołania, tym bardziej, że spółka w znacznej mierze dokonała wpłat. Strona podała również, że miała prawo oczekiwać z zapłatą podatku na decyzję ostateczną organu podatkowego. Uwzględniając wynikające z Ordynacji podatkowej terminy na rozpatrzenie odwołania, spółka miała prawo poczekać na rozstrzygnięcie ostateczne i - o ile potwierdziłoby ono prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej - zapłacić podatek dopiero na podstawie tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Spór w przedmiotowej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wójt Gminy B. zasadnie nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] r. określającej skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł. Zdaniem samorządowych organów podatkowych rygor natychmiastowej wykonalności mógł być nadany, ponieważ została spełniona przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 O.p. Termin przedawnienia zobowiązań był krótszy niż 3 miesiące, zaś krótki okres pomiędzy wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji a upływem terminu przedawnienia zobowiązań uzasadniał obawę, iż zobowiązania te nie zostaną wykonane. Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego świadczy o tym wniesienie odwołania przez spółkę. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Językowa wykładnia przytoczonych przepisów wskazuje, że organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, gdy wystąpi przynajmniej jedna z wymienionych w § 1 przesłanek, a ponadto organ podatkowy uprawdopodobni okoliczność wskazaną w § 2 cytowanego artykułu, tj. że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Chodzi więc o sytuację, gdy z pewnych faktów można wyprowadzić wnioski co do prawdopodobieństwa zaistnienia innego faktu. Uprawdopodobnienie przez organ istnienia przesłanki określonej w art. 239b § 2 O.p. musi wynikać wprost z uzasadnienia postanowienia o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Obowiązek ten spoczywa na organie podatkowym i nie może go w tym obowiązku zastąpić sąd administracyjny, wskazując dodatkowe argumenty, które przez organ nie zostały podniesione. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obydwóch instancji uznały, że okoliczność upływu terminu przedawnienia zobowiązania krótszego niż trzy miesiące, daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Dodatkowo organ odwoławczy poparł powyższą tezę stwierdzeniem, że skoro spółka wniosła odwołanie, to nie ma zamiaru dobrowolnie wykonać zobowiązania. Przedstawiona argumentacja organów podatkowych, nie zasługuje na aprobatę. Okoliczność upływu terminu przedawnienia nie może sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Krótki okres pozostały do zakończenia biegu terminu przedawnienia nie oznacza, że zobowiązany na pewno nie wykonana dobrowolnie zobowiązania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2011 r., I FSK 1210/10; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., II FSK 2333/10,). Oparcie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wyłącznie na tej okoliczności faktycznej, iż okres przedawnienia tego zobowiązania jest krótszy niż trzy miesiące, czyniłoby zbędnym drugą przesłankę zastosowania tego rygoru, jaką jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa niewykonania zobowiązania. (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., I FSK 1210/10; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., II FSK 1281/13; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., II FSK 1194/13; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., II FSK 1102/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2012 r., III SA/Wa 1458/12). Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia może uprawdopodobnić obawę niewykonania zobowiązania dopiero łącznie z innymi okolicznościami faktycznymi danej sprawy, na podstawie których można wnioskować, że zobowiązanie nie zostanie jednak wykonane. Dotyczy to przede wszystkim okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, działaniami podjętymi przez podatnika w stosunku do jego majątku, itd. (por. wyroki NSA: z 10 lipca 2012 r., II FSK 2659/10, z 29 czerwca 2012 r., I FSK 1382/11, z 30 maja 2012 r., II FSK 2333/10, z 25 kwietnia 2012 r., II FSK 1975/10, z 21 października 2011 r., I FSK 1650/10, a także wyrok WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2010 r., I SA/Bk 143/10, wyrok WSA w Gliwicach z 27 lipca 2010 r., I SA/Gl 368/10, wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2012r., III SA/Wa 493/12). Wymóg uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane oznacza konieczność poczynienia przez organ ustaleń dotyczących możliwości wykonania zobowiązania podatkowego, w szczególności przez odniesienie się do sytuacji majątkowej podatnika. W niniejszej sprawie takich ustaleń wobec skarżącej nie poczyniono. Trudno bowiem uznać, że samo skorzystanie przez spółkę z prawa do wniesienia odwołania, uprawdopodobnia niewykonanie zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie narusza art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 O.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy wobec przedwczesnego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, bez uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane. Sąd nie podziela natomiast zarzutów podatnika dotyczących zaniechania poinformowania spółki o tym, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej z dnia [...] r. wydanej przez Wójta Gminy B., rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają na organy obowiązku informowania podatników o wszczęciu postępowania o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 165 § 5 pkt 3 O.p. w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie wydaje się postanowienia o wszczęciu postępowania. Przepis ten stanowi odstępstwo od realizacji zasady ogólnej udziału strony w postępowaniu, poprzez zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie. Brak jest podstaw, aby ten obowiązek wywodzić z art. 121§ 1 O.p. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien zbadać, czy istnieje ryzyko niewykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku w podatku od nieruchomości za 2008 r., kierując się przedstawioną wyżej oceną prawną. Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O zwrocie kosztach sądowych postanowiono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. T. Liwacz E. Kruppik-Świetlicka L. Kleczkowski