II FZ 2033/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "M." sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1025/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi "M." sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek "M." sp. z o.o. z siedzibą w L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 lipca 2014 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Wniosek uzasadniony był tym, że w dniu, w którym upływał termin do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej doznała wynikających z ciąży niedyspozycji zdrowotnych uniemożliwiających skompletowanie skargi i przygotowanie jej do wysyłki oraz wysłanie w tym dniu. Pełnomocnik skarżącej jest radcą prawnym, prowadzi jednoosobową kancelarię, nie zatrudnia pracowników i w związku z tym wszystkie sprawy prowadzi samodzielnie. Uzasadniając oddalenie wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu było niezawinione w rozumieniu art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), bowiem w dniu, w którym upływał termin do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej była w stanie ją reprezentować, skoro o godz. 17:07 nadała w Urzędzie Pocztowym [...] w L. (osobiście bądź posługując się osobą trzecią) list polecony priorytetowy zawierający odwołanie od decyzji Burmistrza Z. z dnia 17 lipca 2014 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, iż w przedstawionym stanie faktycznym nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika skarżącej, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia, powołując się na postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r. (II GZ 203/14), podniesiono, że instytucja uprawdopodobnienia jest mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności, a zatem samo wykazanie zdarzenia lub faktu, które wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Nadanie w placówce pocztowej odwołania w innej sprawie było ostatnią czynnością podjętą przez pełnomocnika skarżącej w dniu 4 sierpnia 2014 r., przy czym pismo to zostało nadane przez partnera pełnomocnika, nieposiadającego wiedzy merytorycznej z zakresu prawa i nie będącego w stanie wykonać czynności polegających na przygotowaniu i skompletowaniu do wysłania dokumentu, jakim jest skarga do sądu administracyjnego. Dlatego też nadanie innej posyłki pocztowej nie może być podstawą do odmowy przywrócenia terminu skoro stan zdrowia pełnomocnika skarżącej uniemożliwiał przygotowanie – ukończenie i skompletowanie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r., II FZ 1399/14, z dnia 29 czerwca 2011 r., II OZ 525/11, z dnia 26 listopada 2007 r., I FZ 509/07, z dnia 18 października 2007 r., I FZ 421/07). Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie, która winna wykazać, iż mimo dochowania należytej staranności nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wskazanych przez skarżącą okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi – była prawidłowa. Przede wszystkim wskazać należy, że na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (zob. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013 r., I FZ 397/13, z dnia 3 października 2013 r., I FZ 410/13, z dnia 4 kwietnia 2012 r., II OZ 245/12). Tymczasem pełnomocnik spółki przedstawiła jedynie dokumenty potwierdzające, że była w ciąży. Nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów lekarskich wskazujących na wystąpienie u niej opisywanych we wniosku problemów zdrowotnych, które uniemożliwiłyby dokonanie czynności w terminie, czy też skorzystanie z pomocy innych osób. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. postanowienie NSA z dnia 31 października 2014 r., I GZ 479/14, z dnia 13 stycznia 2011 r., II GZ 439/10). Występujący w imieniu spółki radca prawny obowiązany był do dołożenia należytej staranności w wywiązaniu się z obowiązku terminowego złożenia skargi do sądu administracyjnego. Przytoczona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja dotycząca niedyspozycji zdrowotnych i wynikająca z niej dezorganizacja w miejscu pracy nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wbrew twierdzeniom spółki, słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji, że fakt nadania w placówce pocztowej odwołania od decyzji w innej sprawie po godzinie 17 przez partnera pełnomocnika wskazuje, że mogła ona liczyć na pomoc innych osób. Do podważenia prawidłowości stanowiska Sądu w tym względzie nie może prowadzić argumentacja o braku merytorycznego przygotowania osoby do dokonania czynności w niniejszej sprawie. Na radcy prawnym ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014 r., II OZ 412/14). W świetle powyższych rozważań należy uznać, że orzeczenie Sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.