II SA/Op 453/16
WyrokWSA w Opolu2017-03-02
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, wydana na podstawie przekroczenia limitu 24 punktów karnych, jest zgodna z prawem, jeśli część punktów została naliczona tymczasowo i dotyczy naruszeń popełnionych przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego?Ratio decidendi
Decyzja o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest zgodna z prawem, jeśli organ administracji publicznej otrzymał wniosek komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie kierowcy na egzamin z powodu przekroczenia limitu 24 punktów karnych. Organy te nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy, są związane danymi zawartymi w ewidencji Policji. Punkty karne ocenia się przez pryzmat daty popełnienia naruszenia, a nie daty wpisu do ewidencji czy uprawomocnienia wyroku.Stan faktyczny
Skarżący został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu z powodu przekroczenia limitu 24 punktów karnych. Skarżący kwestionował prawidłowość naliczenia punktów, argumentując, że część z nich została naliczona tymczasowo i dotyczy naruszeń popełnionych przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego, a także że odbył szkolenie redukujące punkty. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o skierowaniu na egzamin, wskazując, że punkty należy oceniać według daty popełnienia naruszenia, a szkolenie nie mogło zredukować punktów, gdyż limit został już przekroczony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. K. (dalej jako skarżący lub strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia 22 lipca 2015 r., nr [...], orzekającą o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii B prawa jazdy.
Zaskarżona decyzja została poprzedzona następującym postępowaniem.
Wnioskiem z dnia 4 marca 2015 r. Opolski Wojewódzki Komendant Policji, działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zwrócił się do Starosty Nyskiego o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Wskazał, że kierowca ten w okresie od 29 czerwca 2014 r. do 1 grudnia 2014 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i za to otrzymał 25 punktów.
Organ pierwszej instancji pismem z dnia 11 marca 2015 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem, w ramach posiadanych uprawnień. W reakcji na zawiadomienie - skarżący pismem z dnia 20 marca 2015 r., wystąpił z żądaniem zweryfikowania wniosku o sprawdzenie kwalifikacji, argumentując, że 15 grudnia 2014 r. uczestniczył w szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...], gdzie jak podawał "zostało mu wycofane 6 punktów" z ogólnej liczby otrzymanych wcześniej 15 punktów. Dodał, że dopiero po uprawomocnieniu się wyroku [...] na jego koncie pojawiło się 10 punktów, co znaczyło, iż ma 19 punktów.
Natomiast Opolski Wojewódzki Komendant Policji, któremu przekazano pismo skarżącego z dnia 20 marca 2015 r., wyjaśnił, że odbycie szkolenia w dniu 15 grudnia 2014 r. nie spowodowało zmniejszenia liczby otrzymanych punktów, gdyż kierowca ten przed rozpoczęciem szkolenia przekroczył limit 24 punktów.
Po otrzymaniu orzeczenia psychologicznego nr [...] z 25 czerwca 1015 r. o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania przez skarżącego pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, a, B1,B, B+E i T, Starosta Nyski decyzją z dnia 22 lipca 2015 r. wydaną na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierował stronę na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B prawa jazdy
W odwołaniu od ww. decyzji Starosty Nyskiego skarżący zarzucił, że jest ona oparta na błędnej interpretacji przepisów. Ponowił argumentację zawartą w piśmie z dnia 20 marca 2015 r., podnosząc, że 15 grudnia 2014 r. uczestniczył w szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu drogowego, gdzie zredukował punkty przypisane mu za wykroczenia drogowe z 15 na 9. Zaznaczył, że dopiero 3 marca 2015 r. uprawomocnił się wyrok [...], co spowodowało naliczenie kolejnych 10 punktów. Stąd uznał, że 19 punktów na dzień 3 marca 2015 r. nie mogło stanowić podstawy do kierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem, jak i na skierowanie na badanie psychologiczne. Nadmienił, że przepis rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego daje prawo do szkolenia w celu zmniejszenia uzyskanych punktów. Podkreślił, że odbył takie szkolenie na własny koszt.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia 21 października 2015 r. nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania, uznając, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Kolegium odnotowało, że materialnoprawną podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), przywołując treść art. 114 i art. 130 ust. 1, 2 i 3 tej regulacji oraz ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. z późn. zm.), która weszła w życie 19 stycznia 2013 r.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1.
Kolegium wyjaśniło, że organy ruchu drogowego stwierdziły, że skarżący w okresie od dnia 29 czerwca 2014 r. do dnia 1 grudnia 2014 r. otrzymał łącznie 25 punktów za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego, w tym 29 czerwca 2014 r. za przekroczenie dozwolonej prędkości (6 pkt); 22 września 2014 r. za przekroczenie dozwolonej prędkości (4 pkt); 14 października 2014 r. za popełnienie przestępstwa drogowego (10 pkt) oraz 1 grudnia 2014 r. za naruszenie zakazu korzystanie podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku (5pkt). Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność ta wynika wprost z wniosku wystawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podało, że punkty za przestępstwo drogowe popełnione 14 października 2014 r ., do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 17 lutego 2015 r. , sygn. akt [...], czyli do dnia 3 marca 2015 r. były przedmiotem wpisu tymczasowego. Nie oznacza to jednak, że kierowca mógł skorzystać z możliwości odbycia szkolenia w celu zmniejszenia liczby punków "prawomocnych". Powołując się na stanowisko orzecznictwa Kolegium przyjęło, że decydujące znaczenie ma data dopuszczenia się naruszenia, a nie to, kiedy w rzeczywistości wprowadzono dane do ewidencji, czy też kiedy ostatecznie zapadło przeczenia skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zaakcentowało, że punkty wpisane jako tymczasowe, które wskutek wydania przez uprawnione podmioty jednego z rozstrzygnięć wymienionych w § 4 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), na mocy których stały się one wpisami ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnionego naruszenia, a nie wydania katu je potwierdzającego, w określonej dacie przyszłej. W ocenie organu, rozstrzygnięcia takie mają charakter deklaratywny, a nie konstytucyjny, z tego powodu wyrok sądu karnego jedynie potwierdził zasadność przypisania skarżącemu punktów w dniu 14 października 2014 r., oraz że w dacie tej strona przekroczyła dopuszczalny limit punktów. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że decyzje przewidziane w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej zobligowany jest skierować na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji każdego kierowcę, który otrzymał w ciągu roku więcej niż 24 punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
We wniesionej skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2015 r., podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, art. 130 Prawa o ruchu drogowym oraz przepisów proceduralnych – art. 9 K.p.a. Przede wszystkim skarżący nie zgodził się z oceną organów, że w ciągu roku przekroczył limit 24 punktów za naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym. W tej kwestii powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto wywodził, że tymczasowe punkty karne naliczone stronie w dniu zdarzenia, a nie uprawomocnienia się wyroku naruszają konstytucyjną zasadę art. 42 ust. 3, zgodnie z którą każdego uważa się za niewinnego dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Dlatego uznał, że sumowanie przez organ punktów prawomocnych i tymczasowych kłóci się z zasadą odpowiedzialności za czyn karalny. W przekonaniu skarżącego, organy nie uwzględniły słusznego interesu obywatela i uznały za prawidłową sytuację, w której konsekwencje błędów Komendanta Policji przerzucono na niego, poprzez brak informacji o przypisaniu 10 punktów karnych za zdarzenie z dnia 14 października 2014 r. i wpisaniu tych punktów do ewidencji kierowców dopiero 9 grudnia 2014 r. Zdaniem skarżącego, oznacza to naruszenie przepisów rozporządzenia z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, wymagającymi, aby wpisu tego dokonać niezwłocznie po ujawnieniu się naruszenia. Jak zaznaczył, ten sposób doszło do pozbawienia skarżącego konstytucyjnego prawa do informacji wyrażonego w art. 51 pkt 3 Konstytucji RP. Dodatkowo podkreślił, że został wprowadzony w błąd przez pracownika Komendy Policji w [...], który nie poinformował go o punktach tymczasowych, które zostały wprowadzone do ewidencji po upływie 55 dni od zdarzenia, skutkującego przypisanie punktów karnych, co z kolei narusza zasadę zaufania publicznego obywateli oraz prawa do informacji. Nadmienił, że wyrok Sądu Rejonowego w [...] nie potwierdził zasadności nałożonych na skarżącego punktów karnych w liczbie 10. Zarzucił, że pozbawienie go prawa do zmniejszenia 6 punktów w ewidencji kierowcy narusza prawo w ten sposób, że dopóki decyzja o skierowaniu na egzamin sprawdzający nie zostanie doręczona, nie weszła do obrotu prawnego. Skarżącemu przysługiwało zatem prawo do zredukowania punktów poprzez odbycie szkolenia, bowiem Prawo o ruchu drogowym wyłącza taką możliwość jedynie w odniesieniu do kierowców posiadających prawo jazdy krócej niż jeden rok. Równocześnie podniósł, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego za przekroczenie limitu 24 punktów budzi wątpliwości co do jej konstytucyjności, albowiem zachodzi wówczas podwójne karanie za to samo przestępstwo, zarówno w trybie administracyjnym, jak i karnym W tym kontekście wskazując, że przecież został już ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo zwróciło uwagę, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaznaczył, że na tego rodzaju czynność przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wniosek Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji, który zainicjował postępowanie przed organem pierwszej instancji posiada cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 K.p.a., jego treść nie została przez stronę skutecznie podważona, a zatem organy obligowane były wydać decyzję o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wprawdzie art. 114 ust. 1 pkt 1lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, który był materialnoprawną podstawą orzekania, został uchylony przez art. 125 pkt 10 lit. g ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm.), lecz art. 139 pkt 3 tej ustawy stanowi, że przepis derogacyjny wejdzie w życie z dniem 4 stycznia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie - jak w niniejszym wypadku - w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej - w skrócie - P.p.s.a.), w tym również na decyzje samorządowych kolegiów odwoławczych.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanej decyzji, ale tylko w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Jeśli jednak do wskazanych tam naruszeń nie doszło, sąd administracyjny zobligowany jest do oddalenia skargi, wedle dyspozycji art. 151 P.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna, albowiem - w ocenie Sądu - kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października2015 r. nr [...], jest zgodna z prawem - oparta na prawidłowo ustalonej podstawie prawnej i prawidłowo przyjętych okolicznościach faktycznych.
Sprawa niniejsza wywołana została wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wskazującym na przekroczenie przez skarżącego limitu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w okresie od dnia 29 czerwca 2014 r. do dnia 1 grudnia 2014 r., przy czym wszystkie te punkty w dniu 4 marca 2015 r. były punktami ostatecznymi (pismo Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r.).
Zważyć więc trzeba, iż dla ustalenia reżimu prawnego mającego zastosowanie w sprawie, znaczenie miała reguła intertemporalna określona w art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm., zgodnie z którą w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2017 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm, dalej jako Prawo o ruchu drogowym).
W konsekwencji, zastosowanie w sprawie znajdował art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym (obowiązujący do dnia 4 stycznia 2017 r. – ww. przepis przejściowy zawarty w art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Ten ostatni przepis upoważnia organy policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisywana jest odpowiednia liczba punktów w skali od 0 do 10, która w razie wskazanego naruszenia wpisywana jest do tej ewidencji. Na mocy art. 130 ust. 4 wskazanej ustawy, ustawodawca upoważnił ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji.
Aktem wykonawczym regulującym wymieniony zakres, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), które w § 3 stanowi, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. W dalszych przepisach szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu do ewidencji (§ 4) oraz usuwaniem wpisu z tejże ewidencji (§ 5, § 6). W § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia.
Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu (w braku odmiennych postanowień), tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów.
Zatem, ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Organy te, stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, wiąże wniosek komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje, który to wniosek jest składany, gdy w ewidencji wykazane zostało, że kierowca ten przekroczył limit 24 punktów. Kwestie związane ze sposobem naliczania punktów, ich ilością, nie podlegają badaniu przez starostę, pozostawione są organowi prowadzącemu ewidencję, tj. komendantowi wojewódzkiemu Policji, a ewentualna kontrola prawidłowości dokonywanych wpisów, może być dokonana w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1808/13; z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13; z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i postanowienie z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych htpp://orzeczenia.nsa.gov.pl) ), wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi bowiem czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a zatem przysługuje od niego prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (oraz prawo wniesienia skargi na bezczynność tego organu w usunięciu punktów karnych - pkt 8 ww. przepisu). To też oznacza, że w przypadkach spornych, tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji.
Decyzja wydawana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym ma tym samym charakter związany, bo zobowiązujący starostę do wydania skierowania, na skutek wniosku komendanta wojewódzkiego Policji.
Z tych też przyczyn, w niniejszej sprawie, po otrzymaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 4 marca 2015 r. (wskazującego na otrzymanie przez skarżącego 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego), organ pierwszej instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy (prawo jazdy kategorii B nr [...] wydane 21 lipca 2004 r. przez Starostę Nyskiego). Tym samym, podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące prawidłowości wpisów dokonanych w ewidencji kierowców (czy też: braku poinformowania go o ilości zgromadzonych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co uniemożliwiło skarżącemu przystąpienie w odpowiednim terminie do kursu redukującego punkty karne) nie mogły w sprawie odnieść zamierzonego skutku. Nie były kierowane pod właściwym adresem, a nadto - co prawidłowo zostało rozważone w zaskarżonej decyzji (ze wskazaniem na przepisy rozporządzenia) - nie bazowały na prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących podstaw ujawniania i usuwania w ewidencji punktów karnych. Zważyć przy tym ponownie należy, a to za Naczelnym Sądem Administracyjnym ( wyrok z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 855/12, CBOSA), że "jeżeli jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności, to kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność". Dostrzec jednocześnie trzeba, iż Komendant Wojewódzki Policji, w odpowiedzi na zażalenie skarżącego poinformował, że odbycie szkolenia w dniu 15 grudnia 2014 r., o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, nie spowodowało zmniejszenia liczby otrzymanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, ponieważ przed rozpoczęciem tego szkolenia skarżący dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24.
W piśmie tym podkreślono, że skarżący w ciągu roku, tj. od 29 czerwca 2014 r. do dnia 1 grudnia 2014 r. przekroczył limit punktów, które zostały naliczone prawidłowo, zgodnie z rozporządzeniem z 2012 r., co skutkowało sporządzeniem wniosku o sprawdzenie kwalifikacji i wniosku o skierowanie na badanie psychologiczne. Nadto zaznaczono, że wniosek taki sporządza się na podstawie wpisów ostatecznych, tj. jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Wobec powyższego, Komendant Wojewódzki Policji nie znalazł podstaw do wykreślenia dokonanych wpisów, a tym samym - podtrzymał wcześniejsze stanowisko co do przekroczenia przez skarżącego w ciągu roku limitu 24 punktów karnych.
Z tych też przyczyn, skierowanie skarżącego w takich okolicznościach faktycznych i prawnych na egzamin sprawdzający kwalifikacje należało uznać za w pełni uprawnione i prawidłowe. W tym też kontekście Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.
Odnosząc się do zarzutu skargi o niekonstytucyjnym charakterze przepisów rozporządzenia z 2012 r., na którym oparły swoje rozstrzygnięcia organy obu instancji zauważyć przyjdzie, że art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria, jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 marca 2012 r. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Oznacza to w istocie, że z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za naruszenia zasad ruchu drogowego otrzymali mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że rozporządzenie nie jest sprzeczne z delegacją ustawową i unormowaniami Prawa o ruchu drogowym. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na sposób redakcji delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia wykonawczego, która odpowiada wymogom określonym w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucja wymaga, m.in., aby w upoważnieniu ustawowym określić "wytyczne dotyczące treści" przepisów wykonawczych. Takie wytyczne zawiera art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym - przepisy wykonawcze mają służyć dyscyplinowaniu i wdrażaniu kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganiu wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego.
W tym też kontekście, konstytucyjność § 6 ust. 1 pkt 4 i § 8 ust. 6 rozporządzenia oceniał NSA, który w swoim orzecznictwie wielokrotnie formułował tezę, iż przepis wykonawczy (chodzi o § 8) odpowiada nie tylko unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4. (tak NSA w wyrokach z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 15/2012 LEX nr 1328347, podobnie w wyrokach: z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 275/10; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1373/12; z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 63/12, z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1552/11 dostępne: CBOSA).
Odczytanie przepisów ustawy w sposób postulowany w skardze i nadanie im takiej treści, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość skierowania kierowcy na egzamin kontrolny a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Skoro w dniu 15 grudnia 2014 r. tj. w dniu odbycia przez skarżącego szkolenia, suma otrzymanych przez niego punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, przekroczyła 24, to odbyte szkolenie nie mogło wywołać skutku, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym.
Tym samym rozstrzygnięcia organów administracji publicznej o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego były prawidłowe, a zatem niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 82 ust. 1 i 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie § 8 ust. 6 rozporządzenia.
Dodatkowo, w kontekście zarzutów skargi powtórzyć przyjdzie, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 13 lipca 2006 r., I OSK 1087/05, z dnia 31 marca 2011 r., I OSK 1013/10). Natomiast niniejsza sprawa nie dotyczy skargi na tego rodzaju akt o charakterze ewidencyjnym lub bezczynność organu ewidencyjnego, ale innej pod względem przedmiotowym sprawy, bowiem skargi na skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. W konsekwencji, Sąd uznał, że wiążące dla starosty znaczenie miało to, że skarżący nie wystąpił do właściwego organu Policji o zmianę zapisów ewidencyjnych w związku z nieprawidłowym, w ocenie skarżącego, przypisaniu mu 10 punktów karnych za wykroczenie popełnione w dniu 14 października 2014 r., skoro sąd karny w tym zakresie nie orzekał.
Jak już wyżej wskazano, wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością materialno-techniczną podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Kwestia ta nie może natomiast być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy.
Skoro zatem materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonych decyzji był właśnie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym i wyznaczał on granice niniejszej sprawy, to Sąd nie mógł wyjść poza te granice i rozważać prawidłowości naliczenia i wpisania do prowadzonej prze Policję ewidencji 10 punktów karnych, mimo braku takiego wpisu, jak twierdził skarżący, na wystawionym mandacie karnym.
Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w wskazanym przepisie, oznacza jedynie to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Przedmiotem niniejszej sprawy było wyłącznie skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a nie prawidłowość przypisania mu kolejnych 10 punktów karnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działał zatem w tak wąsko wyznaczonych granicach sprawy. Nie jest i być nie może przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie ocena prawidłowości zakwalifikowania popełnionego przez skarżącego przestępstwa lub wykroczenia do odpowiedniego przepisu Kodeksu karnego czy Kodeksu wykroczeń.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło