II SA/Kr 437/17
WyrokWSA w Krakowie2017-06-30
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Paweł Darmoń, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak przymiotu strony) bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeśli okoliczności wskazują na potencjalny interes prawny podmiotu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeśli z okoliczności sprawy nie wynika w sposób oczywisty brak interesu prawnego podmiotu. Kwestia przyznania przymiotu strony powinna być badana w toku wznowionego postępowania, chyba że brak legitymacji jest ewidentny. Odmowa wznowienia postępowania bez takiego badania narusza zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący W.F. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że przysługuje mu status strony ze względu na oddziaływanie planowanej inwestycji na jego nieruchomość. Organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie jest stroną. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu oraz błędne ustalenie kręgu stron.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Paweł Darmoń (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 1 lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. F. kwotę 697 zł ( słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 roku, znak: [...] wydanym na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 147, art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2016, poz. 23 z późn. zmianami) oraz art. 28 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2016, poz. 290 z późn. zm.) Prezydent Miasta K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 08.01.2016 r. umarzającej postępowanie wznowione w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Nr [...] z 20.05.2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę na rzecz Z.K. oraz G.D. , działających przez pełnomocnika M.B. , dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, garażem podziemnym wraz z instalacjami wewnętrznymi wod.-kan, c.o., kan. opadową, gazową, wentylacji mechanicznej, elektryczną z oświetleniem terenu na działkach nr [...] ,[...] ,[...] obr. [...] przy ul. [...] w K. oraz budowa zjazdów działki drogowej nr [...] obr. [...] (ul. [...] ) oraz działki drogowej nr [...] obr. [...] (ul. [...] ) oraz rozbiórka istniejącego budynku na działce nr [...] i [...] obr. [...] i ul. [...] w K ".
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że W.F. nie jest stroną w sprawie.
Od powyższego postanowienia zażalenie do Wojewody [...] wniósł W.F. wskazując, że powinien być traktowany, jako strona w sprawie a organ popełnił liczne błędy w interpretacji przepisów dotyczących ustalenia tego statusu.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 roku, znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z 12 sierpnia 2016r. Prezydent Miasta K. odmówił skarżącemu, wznowienia postępowania w sprawie, gdyż jak wskazał wniosek o wznowienie postępowania, oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wniesiony został przez podmiot niebędący stroną postępowania. Na tę okoliczność została przeprowadzona szeroka analiza obszaru oddziaływania obiektu z powołaniem orzecznictwa (wyrok WSA w Poznaniu z 16.06.2011 r. II SA/Po 35/11, WSA we Wrocławiu z 25.04.2013 r. II SA/Wr 205/13, WSA w Krakowie z 02.10.2015 r. II SA/Kr 784/15, NSA z 09.10.2007 r. II OSK 1321/06, z 24.10.2012 r. II OSK 1158/11, z 26.06.2014 r. II OSK 171/13). Przytoczono szereg wyroków sądów administracyjnych, na poparcie stanowiska w kwestii wykładni prawnej art. 147 i 149, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (NSA z 30.04.2010 r. I OSK 938/09, WSA w Krakowie z 29.01.2010 r. II SA/Kr 1475/09, z 22.02.2010 r. II SA/Kr 1535/09, NSA z 06.05.2011 r. II OSK 761/10, NSA z 30.06.2011 r. II OSK 1158/10, NSA z 26.01.2012 r. II OSK 2146/10).
Nie zgadzając się z postanowieniem, które odmawia przymiotu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, skarżący wskazał na nie podjęcie przez Prezydenta Miasta K. działań z urzędu celem wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie na naruszenie przepisów postępowania (art. 6 kpa - zasady praworządności, art. 7 kpa - zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego, art. 8 kpa - zasady pogłębiania zaufania, art. 10 kpa - zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, art. 11 kpa - zasady przekonywania) oraz prawa materialnego (art. 4 oraz art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Skarżący zarzucił, że postanowienie nie odnosi się do całokształtu przedstawionych przeze niego wniosków oraz uzasadniających je okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Po analizie materiału dowodowego w sprawie organ II instancji wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu ustalenie, czy jakaś z wad postępowania wymienionych w art. 145 § 1 kpa nie wpłynęła na treść decyzji. Zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem sprawy z wniosku o wznowienie postępowania wniesionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, które odmawia wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania z przyczyny podmiotowej następuje tylko i wyłącznie wtedy, gdy podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania nie może być uznany za stronę postępowania. Odmowa wznowienia postępowania dotyczy tylko interesu prawnego podmiotu, występującego z wnioskiem o wznowienie i nie ma mowy o interesie prawnym innych podmiotów ( wyroki z 08.11.2007 r. I OSK 1489/06, z 05.10.2007 r. I OSK 1406/06, I OSK 1390/06, OSP 2009/11/118). W zwykłym postępowaniu wyjaśnienia, komu przyznać przymiot strony powinny nastąpić jeszcze przed zawiadomieniem odpowiednich osób o jego wszczęciu. Tym bardziej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnej kontroli nie istnieją przeszkody do dokonania takiego procesu już na etapie wstępnym oraz zasygnalizowania jego wyników przez wydanie aktów administracyjnych, o których mowa w art. 149 § 1 i 3 kpa.
W przedmiocie wskazanej w zażaleniu niezgodności planowanej inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "[...] " (tereny zieleni urządzonej ZP.ll z zakazem lokalizacji budynków) Wojewoda stwierdził, że plan ten (uchwała z 23.04.2014 r.) wszedł w życie 22.05.2014 r. a zatem później niż została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę (z 20.05.2014 r.) i brak jest podstaw do uwzględnienia jego ustaleń (podobnie jak dla budynku przy ul. [...] , w którym Skarżący posiada mieszkanie nr [...] ). Kwestia natomiast wygaszenia decyzji o warunkach zabudowy nie należy do właściwości organów administracji orzekających w niniejszej sprawie.
Wniosek W.F. dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania wznowionego, wydaną na wniosek [...] sp. z o.o., z przyczyny podmiotowej (brak przymiotu strony), która de facto odpowiada rozstrzygnięciu o odmowie wznowienia postępowania. Jak wskazano powyżej rozstrzygnięcie takie dotyczy tylko interesu prawnego podmiotu, występującego z wnioskiem o wznowienie ([...] sp. z o.o.) i nie ma mowy o interesie prawnym innych podmiotów ( W.F ). Rozstrzygnięcie, zatem o odmowie W.F wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej interesu prawnego jedynie [...] sp. z o.o. jest prawidłowe, gdyż nie może być uznany za stronę tego postępowania.
Postanowienie Wojewody [...] , zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez W.F. . Zarzucił mu naruszenie:
-art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 28 kpa i art. 10 kpa przez brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu skarżącemu,
-art. 10 § 1 kpa przez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie na etapie postępowania odwoławczego,
-art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,
-art. 126 w zw. z art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe wskazanie podstawy prawnej postanowienia,
-art. 126 w zw. z 107 § 3 kpa przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu,
-art. 81 kpa przez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności,
-art. 149 § 3 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie możliwości wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji, gdy podmiot wnoszący podanie powołuje się na treść art. 145 § 1 pkt 4 kpa,
-art. 28 kpa i 28 ust. 2 (Prawa budowlanego) poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje status strony postępowania.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowień organu I i II instancji, zasądzenie kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci obrazu graficznego przekroju budynku przy ul. [...] w K. i budynku planowanej inwestycji w jej sąsiedztwie na okoliczność wzajemnych geometrycznych relacji tych budynków, oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość skarżącego, ustalenia, że odległość między ścianami obydwu podziemnych garaży istniejącym przy budynku [...] w K. i planowanym wynosi około 80 cm.
W uzasadnieniu swojej skargi podniósł, że stanowisko organu I i II instancji jest nieprawidłowe, a postanowienia organów obu instancji powinny zostać uchylone w całości, albowiem organy nie dokonały prawidłowego ustaleniu stron postępowania. Każdy właściciel lokalu stanowiącego w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o własności lokali odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny podlegający ochronie nie tylko w oparciu o przepisy prawa cywilnego, ale także na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego, ( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2009 r. II OSK 233/08). Ponadto jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. II SA/Kr 168/16) realizacja zamierzenia inwestycyjnego, z uwagi na jego rozmiar, przeznaczenie przyszłych obiektów budowlanych oraz przewidywane immisje, obniży wartość lokalu mieszkalnego, a nawet spowoduje utratę możliwości wykorzystywania go zgodnie z jego dotychczasowym przeznaczeniem. Skoro, zatem przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne jest zamierzeniem o dużej uciążliwości, bowiem mają to być wielokondygnacyjne budynki wielorodzinny, to jego realizacja na taką skalę spowoduje pogorszenie komfortu życia właścicielki lokalu mieszkalnego nr [....] w bloku przy ul. [....] właśnie z uwagi na skalę przedsięwzięcia: znacząco wzrośnie liczba samochodów, pogorszeniu ulegnie jakość powietrza, wzrośnie emisja spalin, poziom hałasu związany z funkcjonowaniem nowego zamierzenia inwestycyjnego (większy ruch wjeżdżających i parkujących samochodów).
Identyczna sytuacja występuje zdaniem skarżącego na ul. [...] w K. , a zatem przysługuje mu prawo strony postępowania. Co więcej prawo to zostało przyznane skarżącemu już w toku postępowania, o którego wznowienie wnosił, albowiem otrzymał decyzję Wojewody [...] z dnia 3 grudnia 2015 r. W toku jednak postępowania administracyjnego organy obu instancji do okoliczności tej, podobnie jak innych wniosków i zarzutów zawartych zarówno we wniosku o wznowienie i zażaleniu, nie odniosły się poprzestając na apriorycznym założeniu, że nie przysługuje status strony. Tymczasem chociażby z treści załączonego przekroju wynika, iż odległość pomiędzy garażami istniejącym a planowanym wynosi około 80 cm, nie mówiąc już o dalszym oddziaływaniu inwestycji na nieruchomość.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym ( II OSK 551/15 - Wyrok NSA) wskazuje się, że nawet brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy nieruchomościami nie musi automatycznie oznaczać braku przymiotu strony, gdyż obszar oddziaływania obiektu może obejmować także tereny dalej położone, ale pozostające w zasięgu wpływów planowanej inwestycji. Oczywiście zazwyczaj to oddziaływanie wiąże się z bliskim usytuowaniem nieruchomości i jej bezpośrednim wpływem, to jednak nie można wykluczyć sytuacji, że obszar oddziaływania będzie obejmował również działki nie sąsiadujące bezpośrednio z terenem inwestycji, tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości od 4 do 6 kondygnacji naziemnych (do wysokości 18,20 m) . Skarżący zauważył, że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić m.in. z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą, zatem decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu. Chociażby z wymienionych gabarytów wynikała konieczność zbadania linijki słońca, a więc ustalenia w jaki sposób planowana inwestycja będzie zacieniać nieruchomość. Zaznaczyć przy tym należy, że przy ocenie, czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał (por. wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06). Skarżący podkreślił za cytowanym orzecznictwem, że jeżeli jakikolwiek przepis prawa podmiotowego wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, to wówczas właściciel tejże działki ma prawo żądać sprawdzenia przez organ, czy zamierzona inwestycja ograniczy jego prawo do zgodnego z prawem zagospodarowania działki będącej jego własnością, użytkowaniu wieczystym lub w stosunku do której przysługują mu uprawnienia zarządcy nieruchomości. Oznacza to nałożenie na organy administracji obowiązku ustalenia i oceny okoliczności związanych z tym, czy konkretny przepis prawa nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Ustalenie przez organ okoliczności, które - na gruncie konkretnej normy prawa materialnego - mogłyby stanowić ograniczenie w możliwości zagospodarowania jakiejkolwiek innej nieruchomości powinno skutkować objęciem właściciela, wieczystego użytkownika bądź zarządcy takiej nieruchomości zakresem podmiotowym postępowania (por. wyroki NSA: z 7 września 2012 r., II OSK 911/11; z 1 marca 2012 r., II OSK 282/12). Tymczasem w przedmiotowej sprawie pomimo zakresu, gabarytu i sąsiedztwa nowej inwestycji organ nie zbadał nawet czy przysługuje mu prawo strony. Organowi umknęło również, że na każdym etapie i w każdym postępowaniu na nowo powinien określić krąg stron postępowania.
Rozstrzygnięcie organów obu instancji jest zdaniem skarżącego również błędne z tej przyczyny, że ugruntowany jest w doktrynie i orzecznictwie pogląd, że gdy podmiot składający wniosek wskazał, że posiada przymiot strony postępowania administracyjnego , a więc wskazał, że sprawa dotyczy jego interesu prawnego - ustalenie podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania wymagało wydania postanowienia o wznowieniu, a po jego wydaniu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu sprawdzenie, czy strona skarżąca jest czy też nie jest stroną wnioskowanego do wznowienia postępowania. W kwestii tej wypowiedział się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Przykładowo w wyroku NSA z 07.01.2009 r. II OSK 1747/07, czytamy: "we wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a KPA, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 KPA. Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 KPA). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 KPA) i przeprowadzić je zarówno, co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 KPA). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo, że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 KPA nie został zachowany skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 KPA - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Wskazana wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego jest bezspornie przyjmowana w orzecznictwie i doktrynie. Należy tu wskazać - oprócz wyroków NSA powołanych w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji -wyroki NSA z 13 listopada 1987 r), I SA 1326/86, ONSA 1987, Nr 2, poz. 80) i z 20 czerwca 1991 r, (487/91, ONSA Nr 2, poz. 50). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził w pierwszym z tych wyroków, że "postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 §1 KPA) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Stwierdzenie czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 KPA), mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej wart. 151 KPA".
Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 21.12.2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1117/10, podzielił pogląd Wojewody [...] , iż w pierwszej kolejności należy wznowić postępowanie i dopiero w ramach wznowionego postępowania badać podstawy wznowienia, którymi w przedmiotowej sprawie są: brak udziału strony oraz jej niezawinienie. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby stwierdzić zaistnienie podstawy do wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Merytoryczne rozstrzyganie o spornym interesie prawnym osoby żądającej wszczęcia postępowania weryfikacyjnego nie może nastąpić w postanowieniu wskazanym w art. 149 § 3 kpa lecz po wznowieniu postanowieniem postępowania (zgodnie z art. 149 § 1 kpa), decyzją z art. 151 kpa.
Kolejnym rażącym uchybieniem organu było zdaniem skarżącego niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, a przed wydaniem postanowienia nieumożliwienie stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wskazuje się w doktrynie (Komentarz do art. 10 kpa w: Janowicz Zbigniew, Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Komentarz. Warszawa 1996 Wydawnictwa Prawnicze PWN ) "Niezależnie od szeroko zagwarantowanego prawa strony do wypowiedzenia się w poszczególnych fragmentach postępowania dowodowego, stronie przysługuje zgodnie z art. 10 § 1 prawo wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji tak co do całości postępowania dowodowego (koment. art. 81, poz. 2), jak i wszelkich "materiałów oraz zgłoszonych żądań". W. D. mówi dlatego trafnie o "prawie strony do wypowiedzenia «ostatniego słowa» w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego" dodając, że "Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym terminem) złożenia powyższego oświadczenia". Autor twierdzi przy tym, iż "Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie - uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1. Jeżeli wydana na podstawie takiego postępowania decyzja zostanie zaskarżona do sądu administracyjnego, sąd winien uchylić ją [...]". (Postępowanie administracyjne 1983, s. 94)" Tymczasem przyjmując jedynie twierdzenia samego wnioskodawcy organ naruszył nadto przepis art. 81 kpa.
Dodatkowo skarżący zarzucił, że podstawa prawna zarówno decyzji administracyjnej jak i postanowienia musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego wraz z powołaniem źródła jego publikacji. Należy również podawać zmiany aktu prawnego, które miały miejsce do daty wydania decyzji, ponieważ wskazuje to na stan prawny obowiązujący w czasie orzekania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie organu I instancji, jako wadliwe podlegają uchyleniu.
Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji jest dwuetapowe. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Z kolei § 3 art. 149 przewiduje formę postanowienia również dla rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia. Rozstrzygnięcie takie zapada wówczas, gdy podanie o wznowienie zostało złożone po terminie albo też nie opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Stanowisko takie jest ugruntowane w doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Na przykład M. Jaśkowska w komentarzu do art. 149 k.p.a. teza 3 i 4 (w Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2016) stwierdza: "W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie wszczyna się (...) postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W tej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 wydać decyzję (obecnie postanowienie) odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151".
Kwestia, na którym etapie należy badać przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (czy już na etapie wydawania postanowienia o wznowieniu bądź odmowie wznowienia, czy też dopiero we wznowionym postępowaniu) była oceniana na dwa sposoby. W cytowanym wyżej poglądzie przyjęto, że "W przypadku wskazania przesłanki wznowienia, jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2". Również Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje takie stanowisko w wyrokach: z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. I OSK 3226/14 (LEX nr 2100699) ("Konstrukcja art. 149 § 2 k.p.a. prowadzi do wniosku, że wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania poprzedza sprawdzenie warunków formalnych wniosku, tj. czy wniesiony został w terminie i czy oparty został na ustawowych podstawach. We wstępnej fazie postępowania nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia") i z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 191/12 (LEX nr 1219080) ("Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania. Oznacza to, że jeśli okoliczność, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), to może być ona badana już po wszczęcia postępowania wznowieniowego").
W innych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie prezentuje jednak stanowisko nieco bardziej liberalne, pozwalające na wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sytuacji, gdy z okoliczności podniesionych we wniosku o wznowienie w sposób oczywisty wynika brak przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na przykład w wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 933/14 (LEX nr 1989285) stwierdzono: "Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) może zakończyć postępowanie tylko w przypadkach gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest oczywisty, a zatem gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego jest po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego", a w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r. sygn. II OSK 821/11 (LEX nr 1219264): "Jeśli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a.".
Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, że postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r znak [...] Prezydent Miasta K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 20 maja 2014 r zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, garażem podziemnym wraz z instalacjami wewnętrznymi i innymi przy ul. [...] i ul. [...] w K . Następnie organ I instancji dwukrotnie umarzał postępowanie w sprawie decyzjami z dnia 6 maja 2015 r, znak : [...] oraz z dnia 13 października 2015 r znak: [...] . Obie te decyzje zostały uchylone przez Wojewodę [...] decyzjami z dnia 7 września 2015 r [...] oraz z dnia 3 grudnia 2015 r znak : [...] . W decyzji z dnia 3 grudnia 2015 r Wojewoda [...] wyjaśnił, że " zaskarżona decyzja została skierowana do 85 osób , podczas gdy informację o wznowieniu postępowania skierowano do 15 osób (postanowienie o wznowieniu z 08.04.2015 r.) . Jednocześnie organ I instancji stwierdza bezprzedmiotowość postępowania wznowieniowego z wniosku właściciela działki sąsiedniej , która nie była objęta obszarem oddziaływania projektowanego obiektu. Równocześnie wskazane wyżej osoby, do których skierowano skarżoną decyzję są aktualnymi współwłaścicielami tejże działki sąsiedniej ( nr [...] , ul. [...] ) a decyzja o pozwoleniu na budowę była skierowana do inwestora i ZiKiT. Powyższe oznacza brak udziału wszystkich stron w każdym jego stadium....Uzasadnione jest w związku z tym zawiadomienie w trybie art. 10 kpa stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji kończącej to postępowanie".
Argumenty, którymi kierował się Wojewoda [...] uchylając dotychczasowe decyzje organu I instancji były trafne i zasługują na pełna aprobatę. Organ I instancji wydając postanowienie z dnia 12 sierpnia 2016 r znak : [...] nie uzasadnił, dlaczego zignorował te poglądy organu odwoławczego. Ponownie wydana decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego z dnia 8 stycznia 2016 r , znak: [...] zawęziła krąg stron tego postępowania do [...] Sp.z.o.o. w K. , inwestora i ZIKIT. Tej decyzji nie doręczono pozostałym stronom wysyłając im wcześniej pisma z dnia 28 grudnia 2015 r informujące, że " przestali być stroną postępowania w sprawie". Taki sposób procedowania pozbawił współwłaścicieli działki nr [...] obr. [...] , którzy posiadają wyodrębnione lokale mieszkalne w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na tej działce prawa wniesienia odwołania od decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r. Jednocześnie Spółka [...] będąca początkowo jedynym właścicielem działki nr [...] obr. [...]] sukcesywnie wyzbywała się własności sprzedając mieszkania kolejnym osobom, które stawały się współwłaścicielami działki i właścicielami odrębnych lokali mieszkalnych w budynku położonym na tej nieruchomości - do grona których należy też skarżący W.F. . W decyzji kasatoryjnej z dnia 7 września 2015 r. Wojewoda [....] w świetle "Analizy obrazującej spełnienie wymogów art. 13 i art. 60 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( karty [...] projektu budowlanego) " stwierdził jednoznacznie , że " budynek na działce Skarżącej ( nr [...] ) będzie zacieniany od godziny 14.00 ( przez 3 godziny) w dniach równonocy wiosennej i jesiennej w godzinach 7.00 do 17.00" to wszystko sprawia że " Skarżącej winien przysługiwać przymiot strony postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie , gdyż inwestycja prowadzona na podstawie decyzji nr [...] z 20 maja 2014 r będzie oddziaływać na jej nieruchomość , która znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu" a " obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenia w zagospodarowaniu terenu".
W tej sytuacji zasadnie zarzuca skarżący W.F. że prawo strony zostało mu już przyznane w toku postępowania, o którego wznowienie wnosił, albowiem otrzymał stanowczą decyzję Wojewody [...] z dnia 3 grudnia 2015 r. w której stwierdzono, że przy wydaniu decyzji naruszono przepisy procedury polegające na braku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmującego wszystkie jego fazy, bowiem nie zawiadomiono wszystkich stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w trybie art. 10 kpa.
Sprawa, zatem po wznowieniu znalazła się już w drugim etapie postępowania wznowieniowego a organy obu instancji wydające postanowienie o odmowie wznowienia postępowania z dnia 12 sierpnia 2016 r, utrzymane w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r nie dostrzegły tej okoliczności. Decyzja o umorzeniu postępowania z dnia 8 stycznia 2016 r nie została doręczona wszystkim uczestnikom.
Wbrew temu stanowisku w toku prowadzonego postępowania na skutek wniosku W.F. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r umarzającej postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 20 maja 2014 r organy obu instancji poprzestały na arbitralnym stwierdzeniu, że skarżącemu nie przysługuje status strony. Tymczasem skarżący zasadnie powołuje się na oddziaływanie inwestycji składając przekrój graficzny budynku przy ul. [...] w K. i budynku planowanej inwestycji w jej sąsiedztwie, z którego wynika, iż odległość pomiędzy ścianami obydwu podziemnych garaży istniejącym przy budynku [...] w K. a planowanym wynosi około 80 cm – w ten sposób wywodząc swój indywidualny interes prawny do udziału w postępowaniu. Stosownie, bowiem do art 28 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r praw budowlane ( Dz. U. Nr 89 , poz. 414 ze zm.) stronami postepowania w sprawie pozwolenia na budowę są : inwestor oraz właściciele , użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zamierzenie inwestycyjne koliduje zatem z uzasadnionym interesem skarżącego jako współwłaściciela działki nr [...] ( przy ul [...] w K. ) i właścicielem odrębnego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym na tej nieruchomości.
Powołana w obu kwestionowanych postanowieniach podstawa prawna również nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Jak już wcześniej wskazano postanowienie o odmowie wznowienia postępowania art. 149 § 3 jest wydawane wówczas, gdy wniosek został złożony po terminie lub gdy brak ustawowej przesłanki wznowienia. W tej drugiej kwestii należy z całą mocą podkreślić, że w niniejszej sprawie nie zachodzi oczywista bezzasadność powołanej we wniosku podstawy wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a jej badanie wymaga wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero w postępowaniu wznowionym będzie możliwa skrupulatna ocena istnienia tej przesłanki, z dokładną analizą obowiązujących przepisów w zakresie legitymacji do udziału w postępowaniu oraz z odniesieniem się do argumentów, które wnioskodawca trafnie powołał we wniosku o wznowienie, mając na uwadze, że już na etapie postępowania odwoławczego w decyzji z 3 grudnia 2015 r przyznano skarżącemu W.F. przymiot strony.
W trakcie kontrolowanego postępowania organy nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wbrew art. 10 kpa nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu. Z uwzględnieniem zaprezentowanych poglądów organy obu instancji ponownie rozważą zasadność wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r o umorzeniu postepowania, której ostateczność została stwierdzona przez organ.
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 poz.1804 z dnia 2015.11.05)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło