I GZ 225/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 3340/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 27 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 3340/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. Sp. z o.o. w W.przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi. Sąd I instancji stwierdził, że pismem z [...] lutego 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Jednocześnie dopełniła czynności, o które była wzywana przez Sąd. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął w okresie tymczasowego aresztowania prezesa zarządu skarżącej Spółki, tj. z dniem [...] stycznia 2018 r. Do wniosku skarżąca załączyła świadectwo zwolnienia z aresztu śledczego z [...] stycznia 2018 r. W ocenie Sądu I instancji okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. Sąd podkreślił, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej zostały wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącą w postępowaniu kasacyjnym, który pokwitował odbiór korespondencji. Zaznaczył, że profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do zachowania podwyższonej staranności, zaś konsekwencje procesowe jego błędów i zaniechań ponosi strona. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Podkreśliła, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej przypadał na okres tymczasowego aresztowania prezesa Spółki. W ocenie skarżącej sytuacja spowodowana brakiem wiedzy o wezwaniach w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, jak również brak innych pracowników nie może pociągać dla strony negatywnych konsekwencji. Jednocześnie Spółka podniosła, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie mógł samodzielnie uzupełnić braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci uiszczenia wpisu sądowego lub złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa) sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hausera (red.), M. Wierzbowskiego (red.), C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; a także postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (m.in. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (v. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę postępowania do dokonania czynności (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda - op. cit., s. 445). Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (v. orzeczenie SN z 27 września 1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150 akceptowane przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; a także: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18 września 1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75 akceptowanej przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Tym samym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (postanowienie NSA z: 11 marca 2009 r. I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., I OZ 155/09 oraz z 9 maja 2006 r. II OZ 468/06). W sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu I instancji, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dostarczały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. Jako okoliczność wyłączającą brak swojej winy w uchybieniu terminowi skarżąca wskazuje aresztowanie prezesa Spółki oraz brak wiedzy o stosownych wezwaniach do uzupełnienia braków formalnych. Przedstawiona argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku chociażby z tego względu, że za uchybienie profesjonalnego pełnomocnika polegające na nieuzupełnieniu braków formalnych odpowiada na zasadzie ryzyka jego mocodawca. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu to, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie mógł samodzielnie uzupełnić braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci uiszczenia wpisu sądowego lub złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty sądowej. Aby wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik skarżącego był skuteczny, należało zawrzeć w nim uprawdopodobnienie braku winy również po stronie tego pełnomocnika (v. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015, sygn. akt II OZ 14/15). Skarżąca zaś ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani zażaleniu nie podjęła się wykazania braku winy swojego pełnomocnika w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Tym samym uznać należy, że postanowienie WSA w Warszawie z 27 lutego 2018 r., odmawiające skarżącej Spółce przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.