III SA/Wr 143/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia NSA Anna Moskała, , sędzia WSA Maciej Guziński, , , Protokolant: sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie bezprzedmiotowości wniesionych zarzutów oddala skargę w całości. Na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...], od nr [...] od nr [...] oraz o nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., będący w niniejszej sprawie reprezentantem wierzyciela i organem egzekucyjnym, prowadzi wobec M. P. (dalej jako "skarżąca", "strona") postępowanie egzekucyjne. Odpisy tytułów wykonawczych zostały wysłane na adres: [...],[...] W. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniu [...] marca 2016 r. oraz [...] marca 2016 r. korespondencja nie została podjęta przez stronę. Wobec powyższego organ egzekucyjny na podstawie art. 44 k.p.a. uznał, iż zaistniała przesłanka domniemania doręczenia z dniem [...] kwietnia 2016 r. Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniosła naruszenie art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o podstępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: u.p.e.a.) poprzez niedoręczenie odpisów tytułów wykonawczych, ani też zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Podniosła także zarzut dochodzenia przedawnionych należności a także zarzut naruszenia art. 27a § 3 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne wskazanie należności w tytule wykonawczym. Strona wskazała również brak doręczenia upomnienia. Wobec powyższego wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS we W. działając na podstawie art. 34 § 4 i art. 33 u.p.e.a., w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako k.p.a.) stwierdził bezprzedmiotowość wniesionych zarzutów z uwagi na uchybienie siedmiodniowego terminu do ich wniesienia i umorzył w tym zakresie postępowanie. W zażaleniu z dnia [...] listopada 2017 r. na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia, - zarządzenie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych na właściwy adres, - przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z kopii pisma z dnia [...] września 2009 r. ZUS skierowanego do strony. Powołując przepis art. 42 § 1 k.p.a., strona stwierdziła, że korespondencja z odpisami tytułów wykonawczych została skierowana na adres [...] we W., zamiast na adres jej zamieszkania. Podniosła, że wskazany w zaskarżonym postanowieniu adres, tj. ul. [...] we W. nie jest adresem zamieszkania ani też miejscem jej pracy. Wskazała, że miejsce jej zamieszkania to [...] i że adres ten był znany organowi egzekucyjnemu. Na dowód tego załączyła kserokopie pisma ZUS z roku 2009. Zdaniem skarżącej organ nie podjął żadnych działań w celu ustalenia czy przebywa ona pod adresem, na który kieruje korespondencję zawierającą tytuł wykonawczy. Strona podniosła również zarzut nieprawidłowego postępowania operatora pocztowego tj. "A", który nawet nie ustalił, czy pod wskazanym adresem, tj. w lokalu nr [...] przy [...] dana osoba w ogóle przebywa tylko pozostawił awizo, a powinien był zwrócić korespondencję z adnotacją, że pod wskazanym adresem adresat nie przebywa. Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym zażaleniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS we W. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że postanowienie organu I instancji powinno opierać się na przepisie art. 61 a k.p.a., który stanowi, że w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy postanowił jednak utrzymać je w mocy, gdyż wada nie jest na tyle istotna by stanowiła podstawę do jego uchylenia. W sprawie najistotniejsze znaczenie miał bowiem fakt wniesienia zarzutów po terminie, a w związku z tym brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia zarzutów. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie, ale właśnie z uwagi na przekroczenie terminu do ich wniesienia a wydane w tej sprawie postanowienie uzasadnił prawidłowo faktem uchybienia siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów. Podanie w tej sytuacji za podstawę orzekania art. 105 k.p.a. i art. 34 u.p.e.a. zamiast art. 61a k.p.a. organ II Instancji uznał za uchybienie proceduralne, które nie skutkuje uchyleniem postanowienia, zwłaszcza, że w przypadku uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w sprawie i tak zarzuty nie mogłyby zostać merytorycznie rozpatrzone. Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżąca bezsprzecznie nie zachowała terminu do wniesienia zarzutu. Jak wynika z akt sprawy, doręczenie przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami z [...] marca 2016 r. o zajęciu wierzytelności oraz odpis tytułów wykonawczych, nastąpiło zgodnie z dołączonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] kwietnia 2016 r. w trybie art. 44 k.p.a. Przesyłka została doręczona na adres wskazany przez stronę jako adres prowadzenia działalności gospodarczej ([...] we W.). Organ podniósł, że w sprawie decydujące znaczenie ma ustalenie, czy w dniu doręczania tytułów wykonawczych miejscem prowadzenia działalności skarżącej był adres: [...] we W. oraz czy dopuszczalne było doręczenie odpisów tytułów wykonawczych na ten adres a nie na adres miejsca zamieszkania. Powołując w tym zakresie orzeczenia sądów administracyjnych oraz analizując treść art. 44 k.p.a. wskazał, że organ egzekucyjny miał prawo doręczyć skarżącej pisma pod adres wykonywania działalności gospodarczej. Z analizy akt sprawy wynika, że korespondencja została skierowana na adres siedziby płatnika składek tj. [...] we W. wskazaną na druku zgłoszeniowym ZUS ZFA (Zgłoszenie/zmiana danych podatnika składek - osoby fizycznej) przez stronę w dniu [...] stycznia 2008 r. Natomiast wskazany przez skarżącą adres ul. [...] we W. został zgłoszony do ZUS (Formularz ZUS ZFA) dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r., czyli po domniemanej dacie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Ponadto, przedmiotowy adres wskazany jest również rejestrze publicznym Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – CEIDG [...]) jako adres głównego miejsca wykonywania działalności skarżącej do czerwca 2016 r. Z rejestru tego wynika również, że dopiero wnioskiem nr [...] strona dokonała zmian dotyczących m.in. adresu prowadzenia działalności gospodarczej. Jako datę zaistnienia zmiany rejestr CEIDG wskazuje [...] czerwca 2016 r. Dodatkowo adres ul. [...] wskazywany jest w Internecie jako adres, pod którym prowadziła działalność gospodarczą w marcu 2016 r. Wobec powyższego argumenty podniesione w zażaleniu organ uznał za nietrafione. Adres przy ul. [...] we W. był w momencie doręczania przesyłki z zajęciami i odpisami tytułów wykonawczych adresem prowadzenia przez stronę działalności i wobec tego organ egzekucyjny miał prawo doręczyć pod ten adres korespondencję. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego postępowania operatora pocztowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że nie jest właściwym organem do oceniania sposobu postępowania pracownika "A". W tym przypadku strona powinna wnieść skargę do odpowiedniej placówki pocztowej. Organ II instancji może jedynie ocenić sposób awizowania przesyłki z zajęciami i odpisami tytułów wykonawczych i według niego przesyłka została prawidłowo opisana i dokonano prawidłowo awizowań. W skardze na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczenie dowodu z pisma z dnia [...] sierpnia 2015 r. na okoliczność daty zakończenia podnajmu lokalu we W. przy ul. [...] oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 42 § 1 k.p.a., art. 43 k.p.a., art. 44 § 1 - § 4 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że prawidłowo doręczono jej przesyłkę zawierającą tytuły wykonawcze na adres jej miejsca pracy. W uzasadnieniu skargi strona podniosła podobną argumentację jak w zażaleniu. Wywodziła, że z uwagi na to, iż w marcu 2016 r. nie miała miejsca pracy (nie prowadziła działalności gospodarczej) we W. przy ul. [...] i pisma w ogóle nie dotarły do rąk adresata, wobec czego skarżąca skutecznie obaliła domniemanie skutecznego doręczenia. Dodatkowo podniosła, że nie ma żadnego dowodu, iż listonosz zostawił "awiza". Nie mógł tego zrobić, gdyż lokal [...] przy ul. [...] we W. jest oznaczony poprzez tabliczkę zawierająca informację o podmiotach gospodarczych (nazwa firmy i inne dane kontaktowe) prowadzących w tym miejscu swoją działalność i wśród nich nie ma tabliczki z danymi skarżącej. Dla wykazania, że w marcu 2016 r. nie prowadziła już działalności pod adresem we W. przedłożyła pismo z datą [...] sierpnia 2015 r. zawierające oświadczenie złożone najemcy lokalu J. S. o zaprzestaniu podnajmu 1/3 lokalu z dniem [...] września 2015 r. Strona nie podzieliła argumentów organu, że sama winna wnieść reklamację co do sposobu pracy pracownika poczty polskiej, albowiem nie posiada danych identyfikujących przesyłkę (numeru nadania), by móc skutecznie ją reklamować. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Sprawa dotyczy zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z uchybieniem siedmiodniowego terminu do ich wniesienia. Jednak przedmiotem sporu jest w istocie kwestia dopuszczalności skierowania do zobowiązanej korespondencji zawierającej odpis tytułu wykonawczego na adres prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem strony korespondencja powinna być kierowana do niej na adres zamieszkania a nie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Poglądu tego nie podziela organ odwoławczy. W całości należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o dopuszczalności skierowania do zobowiązanej korespondencji zawierającej odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego na adres prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, siedziba prowadzonego przez osobę fizyczną przedsiębiorstwa jest również miejscem pracy tej osoby w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 14 listopada 2005 r. o sygn. VI SA/Wa 1378/05, wyroku z dnia 11 stycznia 2006 r. o sygn. VI SA/Wa 641/05, wyroku z dnia 6 października 2008 r. o sygn. VI SA/Wa 1603/08; Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 października 2008 r. o sygn. I OSK 1168/08; poglądu tego NSA nie zakwestionował również w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie II GSK 1956/13, publ. http://www.orzeczenia-nsa.pl ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę skarżącej podziela przy tym stanowisko wyrażone w (powołanym także przez organ drugiej instancji) wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] sierpnia 2017 r., w sprawie III SA/Wr 322/17, według którego "określając w art. 42 § 1 k.p.a. miejsca doręczania pism osobom fizycznym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub", a tym samym nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić. W tej sytuacji uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy, co do zasady, do organu administracji, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta (...) doznaje ograniczenia jedynie wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń." Akceptując wykładnię przepisów art. 42 k.p.a. i art. 44 k.p.a. dokonaną przez organ drugiej instancji, warto dodać, że z treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą wypełnienie dyspozycji art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. ma miejsce także wtedy, gdy w tytule wykonawczym wystawionym przeciwko osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą jej adres jest określony jako miejsce wykonywania działalności. W stosunku do osoby fizycznej należy w tytule wykonawczym wskazywać miejsce zamieszkania, jednak ta teza nie może być odnoszona do osób, które prowadzą działalność gospodarczą, bo nie są to osoby fizyczne w rozumieniu przepisów, ale przedsiębiorcy, chociaż prowadzą działalność jako osoby fizyczne. W takim przypadku miejsce prowadzenia działalności jest ich adresem w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zauważyć należy, że ten przepis jest regulacją, która nie wskazuje jaki adres ma wskazywać tytuł egzekucyjny, a treść przepisu potwierdza, że może to być zarówno adres prowadzonej działalności jak i zamieszkania, wszystko zależy od tego jaki jest status prawny osoby fizycznej, czyli od tego czy prowadzi ona jednoosobowo działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą, czy też jest tylko osobą fizyczną (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie II GSK 628/13, publ. http://www.orzeczenia-nsa.pl/ ). Pomimo podniesienia w petitum skargi zarzutu naruszenia w zaskarżonym postanowieniem szeregu przepisów postępowania administracyjnego, jej treść wskazuje na to, że skarżąca kwestionuje w istocie nie tyle dopuszczalność (i prawną skuteczność) skierowania korespondencji zawierającej odpis tytułu wykonawczego na adres, pod którym prowadzona jest przez osobę fizyczną działalność gospodarcza, co raczej zarzuca organom błędne ustalenie, że w danym przypadku prowadziła ona w krytycznym czasie działalność gospodarczą pod konkretnym adresem – we W. przy ul. [...]. Tymczasem organ drugiej instancji przekonująco wyjaśnił, dlaczego adres ten przyjęto za miejsce prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w chwili wysłania do niej przedmiotowej korespondencji. Adres ten został wskazany przez skarżącą jako adres siedziby płatnika składek w zgłoszeniu płatnika składek, dokonanym przy wykorzystaniu urzędowego druku (ZUS ZFA) w dniu [...] stycznia 2008 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącą. Zauważyć należy, że obowiązek złożenia druku – zgłoszenia płatnika składek ciąży na płatniku składek na podstawie art. 43 ustawy z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W dacie dokonania zgłoszenia przez stronę (w styczniu 2008 r.) obowiązek ten, na zasadach określonych w art. 43 u.s.u.s., obejmował również przedsiębiorców. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 1 tejże ustawy o zmianach danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 43, płatnik składek zawiadamia wskazaną przez Zakład jednostkę organizacyjną Zakładu, w terminie 7 dni od zaistnienia zmian, stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład. Organ drugiej instancji ustalił, że skarżąca zgłosiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zmianę adresu siedziby płatnika składek (przy wykorzystaniu formularza ZUS ZFA) dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r. Skarżąca nie podważyła także tej okoliczności faktycznej. W relacjach skarżącej, jako płatnika składek, z ZUS obowiązywało zatem zgłoszenie ZUS ZFA i to dane z tego zgłoszenia stanowiły podstawę do działania w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Ol 734/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zaznaczyć trzeba, że dokonane przez skarżącą w 2008 roku zgłoszenie nie wskazywało adresu do korespondencji, którego wskazanie uzasadniałoby oczekiwanie, że korespondencja skarżącej nie będzie adresowana na widniejący w zgłoszeniu adres siedziby płatnika. Co więcej miejsce prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej pod adresem, na który wysłano skarżącej odpisy tytułów wykonawczych, wynikało również z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Skarżąca zgłosiła inny adres prowadzenia działalności gospodarczej w CEIDG również dopiero w czerwcu 2016 roku, czyli kilka miesięcy po wysłaniu jej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odpisu tytułów wykonawczych. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że doręczenie skarżącej korespondencji zawierającej odpisy tytułów wykonawczych nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania. W konsekwencji termin do wniesienia zarzutów przez skarżącą co do prowadzonej przeciwko niej egzekucji administracyjnej upływał w dniu [...] kwietnia 2016 r., czyli 7 dni od uznania adresowanej do niej przesyłki za doręczoną w dniu [...] kwietnia 2016 r. w trybie art. 44 k.p.a. Tym samym uznać należy, że skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uchybieniem terminu. W odniesieniu do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie prawidłowości sformułowania sentencji postanowienia organu pierwszej instancji, to trzeba zwrócić uwagę, że sądownictwo administracyjne nie wypracowało jednolitego poglądu odnośnie formy rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przypadku zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15.01.2009 r., sygn. akt I SA/Bk 361/08) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9.07.2008 r., sygn. akt I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z dnia 24.10.2000 r., sygn. akt I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z dnia 8.02.1994 r., sygn. akt SA/Wr 1463/93), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1.10.1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24.04.2008 r., sygn. akt III SA/Łd 19/08). Z drugiej strony sądy administracyjne akceptują rozstrzygnięcie w postaci odmowy wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27.11.2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1017/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24.11.2010 r., sygn. akt I SA/Bk 451/10). We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co zasadniczo prowadzi do zamknięcia drogi dalszego procedowania (tak również wskazuje się w literaturze, przykładowo: B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także R. Hauser, Z. Leoński Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 63). W sumie więc nie sposób za uchybienie, a tym bardziej uchybienie istotne, uznać sformułowania postanowienia organu egzekucyjnego wyrażającego ocenę bezskuteczności zgłoszenia zarzutów ze względu na uchybienie terminowi do ich wniesienia skoro sformułowanie to wyraża rzeczywisty skutek takiego stanu rzeczy (bezskuteczność czynności strony). Takie stanowisko przyjął tutejszy Sąd w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie I SA/Wr 677/15, a Sąd rozpoznający skargę stanowisko to podziela. Dodatkowo należy wskazać, iż prawidłowo przyjął organ odwoławczy, że odnośnie zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów właściwym organem do jego rozpatrzenia jest organ egzekucyjny. Wobec przedstawionych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.