I GSK 2468/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 337/18 w sprawie ze skargi Gminy M. na uchwałę Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od negatywnej oceny formalnej projektu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 337/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pozostawił bez rozpatrzenia skargę Gminy M. na uchwałę Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od negatywnej oceny formalnej projektu oraz zwrócił uiszczony wpis od skargi. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że zrządzeniami Przewodniczącego Wydziału III z dnia 23 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany m.in. do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez złożenie kompletnej dokumentacji w oryginale, bądź w postaci jej uwierzytelnionej kopii, stosownie do treści art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 217 ze zm., dalej ustawa wdrożeniowa), w zw. z art. 48 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. Odpis powyższych zarządzeń został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 30 kwietnia 2018 r., jednakże strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi poprzez złożenie kompletnej dokumentacji w oryginale bądź też jej uwierzytelnionej kopii zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a. Z nadesłanych uwierzytelnionych kopii dokumentacji wynikało, że zostały one poświadczone za zgodność z oryginałem przez Wójta Gminy M. – M. P., a więc niezgodnie z treścią art. 48 § 3 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Sąd I instancji na podstawie art. 61 ust. 6 pkt 2 ustawy wdrożeniowej pozostawił skargę bez rozpatrzenia. W skardze kasacyjnej Gmina M. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wniosła o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 61 ust. 7 ustawy wdrożeniowej poprzez niepełne, nieprecyzyjne i wprowadzające w błąd sformułowanie treści wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2018 r. do usunięcia braków formalnych skargi skarżącej z dnia 20 kwietnia 2018 r., w szczególności niewskazanie uzupełnienia jakich konkretnie braków żąda Sąd, wskutek czego skarżąca mogła mieć mylne przekonanie co do zakresu przedstawienia żądanej dokumentacji, co doprowadziło do pozostawienia skargi bez rozpatrzenia; 2) art. 61 ust. 6 pkt 2 ustawy wdrożeniowej poprzez przyjęcie, iż złożona dokumentacja jest niekompletna, w sytuacji gdy Sąd nie wskazał, jakie szczegółowo dokumenty w rozumieniu art. 61 ust. 3 należało złożyć, co doprowadziło do pozostawienia skargi bez rozpatrzenia; 3) art. 61 ust. 4 w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 48 § 2 i § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż przedstawiona przez skarżącą kompletna dokumentacja uwierzytelniona przez organ ją reprezentujący, tj. wójta gminy, nie spełnia wymogu autentyczności, w sytuacji gdy tak przedstawiona dokumentacja spełnia warunki wiarygodności, w wyniku czego skargę pozostawiono bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca powołała orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazując, iż odpowiednie stosowanie art. 48 § 3 p.p.s.a. nie wyklucza przyjęcia, że wydruk pisma z adnotacją skarżącego "za zgodność z oryginałem" w istocie odpowiada oryginałowi tego dokumentu. Zdaniem skarżącej złożona przez nią, a potwierdzona "za zgodność z oryginałem" przez wójta gminy dokumentacja może zostać uznana za dokumentację uwierzytelnioną w sposób określony w art. 48 § 3 p.p.s.a. Zarzuciła też, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi było nieprecyzyjne i niekompletne, gdyż nie wskazano w nim jakie dokumenty składają się na "kompletną dokumentację". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w art. 61 ust. 1 przewiduje, że w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, skarga, o której mowa w ust. 1, jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji wraz z kompletną dokumentacją w sprawie bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z ust. 3 art. 61 kompletna dokumentacja obejmuje wniosek o dofinansowanie projektu, informację o wynikach oceny projektu, o której mowa w art. 46 ust. 3, wniesiony protest, informację, o której mowa w art. 58 ust. 1 albo ust. 4 pkt 2, art. 59 albo art. 66 ust. 2 pkt 1 wraz z ewentualnymi załącznikami. Kompletna dokumentacja jest wnoszona przez wnioskodawcę w oryginale lub w uwierzytelnionej kopii (art. 61 ust. 4). Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. W związku z tym w sprawach sądowoadministracyjnych z zakresu prowadzenia polityki spójności nie ma zastosowania art. 54 § 2 p.p.s.a., w tym w części dotyczącej przekazywania akt sprawy sądowi przez organ administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt lub dokonał zaskarżonej czynności. Dokumenty dołączane przez stronę do skargi w zakresie określonym w art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, nie tyle stanowią dokumenty, o których mowa w art. 48 § 1 p.p.s.a. (nie są przedkładane na żądanie sądu), co zastępują akta administracyjne. Obowiązek ich przedkładania służy przede wszystkim temu, by sąd administracyjny miał zachowaną możność dokonania badania zgodności z prawem działania właściwych instytucji dokonujących oceny projektów w postępowaniu, które cechuje dążność do szybkiego rozpoznania sprawy. Cel ten zostaje osiągnięty zarówno wtedy, gdy strona przedłoży oryginał dokumentu, jak i wtedy, gdy dołączy do skargi jego uwierzytelnioną kopię. Wynika to wyraźnie z art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, który przewiduje te dwa sposoby przedłożenia wraz ze skargą kompletnej dokumentacji. Oryginał, to niebędący kopią dokument autentyczny, czyli inaczej pierwowzór (por. Słownik Języka Polskiego pod red. Szymczaka, Wyd. PWN W-wa 1982, t. I, s. 544). Natomiast kopia (odbitka, reprodukcja fotograficzna), to dokładne odtworzenie oryginału dokumentu (por. Słownik... op. cit. t. I, s. 1008-1009). Ustawa wdrożeniowa nie definiuje użytego w art. 61 ust. 4 pojęcia "uwierzytelniona kopia". Dodać należy, że według art. 64 ustawy wdrożeniowej, ustawa ta nie wyłącza odpowiedniego stosowania art. 48 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Generalnie przyjmuje się, że odpisem jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści oryginalnego dokumentu, poświadczone za zgodność z oryginałem dokumentu. Poświadczenie zgodności odpisu dokumentu z oryginałem oznacza, że osoba poświadczająca potwierdza, iż treść odpisu odzwierciedla treść oryginału. Osoba taka przed złożeniem poświadczenia miała zatem możliwość obejrzenia oryginału i porównania go z odpisem. Pełnomocnik wymieniony w art. 48 § 3 p.p.s.a., składając na odpisie dokumentu adnotację, że jest on zgodny z oryginałem, wraz z innymi danymi wymaganymi przez ustawę, de facto zaświadcza, że zapoznał się z oryginalnym dokumentem, a następnie skopiował go w celu wykorzystania w danym postępowaniu. Powyższe oznacza, że dokument oryginalny musi istnieć, a co więcej – powinien być w zasięgu danego pełnomocnika (M. Grego "Uwierzytelnianie dokumentów przez pełnomocników", ATDP 2010/2, s. 96-100). W piśmiennictwie zwraca się też uwagę, że celem czynności polegającej na poświadczeniu zgodności z oryginałem odpisu, wyciągu lub kopii każdego dokumentu, jest stwierdzenie, że dokumenty te są ze sobą zgodne pod względem treściowym oraz zamieszczenie odpowiedniej klauzuli legalizacyjnej (por. J. Biernat "Poświadczenie przez notariusza zgodności z oryginałem odpisu, wyciągu lub kopii dokumentu sporządzonego w języku obcym" Rejent 2002/10/28). Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że dokumenty dołączone przez wnioskodawcę do skargi w zakresie określonym w art. 61 ust. 2 i ust. 3 ustawy wdrożeniowej nie stanowią dokumentów, o jakich mowa w art. 48 § 1 p.p.s.a. (nie są przedkładane na żądanie sądu) lecz faktycznie stanowią akta administracyjne, czyli akta sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. Nie wszystkie dokumenty, które składają się na kompletną dokumentację w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej będą miały charakter oryginałów. Charakter oryginałów będą zasadniczo miały doręczone wnioskodawcy w formie pisemnej i objęte zaskarżeniem rozstrzygnięcia. Wnioskodawca nie będzie posiadał oryginału wniosku o dofinansowanie czy też jego załączników oraz protestu i pism bądź oświadczeń załączonych do wniosku, gdyż te będą w dyspozycji organu. Zatem możliwość złożenia w oryginale może dotyczyć jedynie tych dokumentów, które mając taki charakter pozostają w dyspozycji wnioskodawcy na moment złożenia skargi. W konsekwencji logiczny jest wniosek, że w przypadku braku posiadania przez wnioskodawcę oryginałów dokumentów składających się na kompletną dokumentację w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, podmioty wymienione w art. 48 § 3 p.p.s.a. nie będą miały możliwości poświadczenia za zgodność z oryginałem odpisów tych dokumentów Dokonanie czynności poświadczenia przez notariusza czy też pełnomocnika strony występującego w tej sprawie, będącego adwokatem lub radcą prawnym, jest bowiem możliwe wyłącznie, gdy podmioty te miały rzeczywistą możliwość zapoznania się z oryginałem dokumentu. Z powyższych wywodów wynika więc, że odpowiednie stosowanie art. 48 § 3 p.p.s.a. przez jego bezpośrednie zastosowanie wręcz uniemożliwiałoby wnioskodawcy dopełnienie obowiązku określonego w art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. W ten sposób naruszone zostałoby prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Odesłanie do odpowiedniego stosowania określonych przepisów prawa może polegać na ich zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie ich stosowania ze względu na określone różnice, wynikające np. z konieczności uwzględnienia innych rozwiązań sprzecznych lub bezprzedmiotowych (J.ٞNowacki "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa" PiP 1964, z. 3, s. 370-376; L. Morawski "Zasady wykładni prawa", Toruń 2010, s. 244). Zatem użytego w art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej zwrotu "uwierzytelniona kopia" nie można na gruncie tej ustawy utożsamiać wyłącznie z czynnością poświadczenia zgodności z okazanym oryginałem odpisu lub kopii dokumentu przez podmioty, o których mowa w art. 48 § 3 p.p.s.a. Uwierzytelnieniem jest umieszczenie na odpisie lub kserokopii dokumentu oświadczenia zaopatrzonego podpisem zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem (por. wyrok NSA z dnia 9.08.2006 r., sygn. akt I OSK 1112/05, lex 275435). Niewątpliwie podmiotem uprawnionym do uwierzytelnienia dokumentów urzędowych jest organ, który dokumenty te wytworzył. Uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem lub jej pełnomocnik (por. post. NSA z dnia 29.12.2011 r., sygn. akt I OSK 2351/11, lex 1149364). Natomiast podmiotem uprawnionym do potwierdzenia za zgodność z oryginałem odpisu, wyciągu lub kopii każdego okazanego dokumentu jest notariusz działający jako osoba zaufania publicznego (por. wyrok NSA z dnia 6.10.2010 r., sygn. akt II OSK 1508/09, lex 746596). Dla porządku zauważyć też należy, że z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz.U. Nr 216, poz. 1676), której celem było odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowoadministracyjnego oraz podatkowego, poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych. Zmiana polega na szerszym niż dotychczas umożliwieniu uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, reprezentujących zawody zaufania publicznego (uzasadnienie do projektu zmiany ustawy w zakresie uwierzytelniania dokumentów, Druk nr 2064, Warszawa 19.05.2009 r., s. 1). Podkreślić przy tym należy, że na gruncie art. 30c ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.; dalej: u.z.p.p.r.) – przed jego nowelizacją wprowadzoną z dniem 28 czerwca 2013 r. – Naczelny Sąd Administracyjny przyjmował, iż uwierzytelnienia kopii dokumentów pochodzących od strony, jak również pism organu kierowanych do strony może dokonać sama strona, ze wszystkimi prawnymi konsekwencjami rzetelności takiego oświadczenia (por. post. NSA z dnia 7 luty 2012 r., sygn. akt II GSK 2401/11; post. NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1452/10; z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 1051/10 baza orzeczeń nsa.gov.pl). Jednakże w niektórych judykatach wydanych na podstawie art. 30c ust. 2b u.s.p.p.r. (identyczny w treści z przepisem art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej) NSA przyjmował, że uwierzytelnienia przedkładanych odpisów lub kopii może dokonać jedynie osoba uprawniona, zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 19/14; post. NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2301/13 baza orzeczeń nsa.gov.pl). Ten ostatnio powołany pogląd nie został zaakceptowany w doktrynie. Podkreślono, że jest to stanowisko zbyt daleko idące. Odpowiednie zastosowanie przepisu art. 48 § 3 p.p.s.a. w zakresie objętym art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, tj. w odniesieniu do kompletnej dokumentacji sprawy w rozumieniu art. 61 ust. 2 i 3, powinno polegać na wyłączeniu stosowania art. 48 § 3 p.p.s.a. Argumentowano, że obowiązek przedłożenia przez skarżącego dokumentów składających się na akta sprawy jest odwróceniem standardowej reguły wynikającej z art. 54 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą akta sprawy powinien przekazać sądowi organ administracji. Jest to istotne obciążenie dla skarżącego i nie powinny mu towarzyszyć inne dodatkowe wymogi, a takimi jest niewątpliwie konieczność poniesienia kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika w celu uwierzytelniania dokumentacji. Przedkładana przez wnioskodawcę dokumentacja podlega niejako automatycznie weryfikacji przez organ, którego dotyczy złożona skarga. Wszelkie zastrzeżenia odnośnie wiarygodności odpisów czy kopii, przedłożonych jako "kompletna dokumentacja" sprawy mogą być łatwo weryfikowane przez ich konfrontację z oryginałami pozostającymi w dyspozycji organu (por. J. Ostałowski w: M. Dołowiec, D.E. Harasimiuk, M. Metlerska-Drabik, J. Ostałowski, R. Poździk, A. Wołyniec-Ostrowska "Komentarz do ustawy o zasadach realizacji programów Wyd. Sej. W-wa 2016, s. 351-355). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić powyższą argumentację. Nie bez znaczenia jest przy tym specyfika trybu, w jakim wnoszona jest skarga, o której stanowi art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (bezpośrednio do sądu administracyjnego), a także i to, że sądy administracyjne orzekają w tych sprawach z uwagi na regulację zawartą w art. 3 § 3 p.p.s.a. Na gruncie art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że zastosowanie w sposób odpowiedni art. 48 § 3 p.p.s.a. nie wyklucza przyjęcia, iż wydruk pisma z adnotacją skarżącego "za zgodność z oryginałem" w istocie odpowiada oryginałowi tego dokumentu. Taką adnotację należy bowiem uznać za oświadczenie, że strona otrzymała w wersji elektronicznej pismo o treści takiej, jak załączony do skargi wydruk. Domniemywać należy zgodność takiego oświadczenia z rzeczywistym stanem rzeczy, jeżeli rzetelność kopii nie jest kwestionowana przez instytucję będącą stroną w sprawie sądowoadministracyjnej (por. post. NSA z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2413/17 baza orzeczeń nsa.gov.pl). Dodać należy, że termin: "uwierzytelnienie" oznacza: "stwierdzić autentyczność dokumentu lub podpisu", inaczej uwierzytelnienie to stwierdzenie czegoś wiarygodnym (por. Słownik Języka ... op. cit. t. III, s. 637-638). Reasumując powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób uznać, że "uwierzytelniona kopia" w rozumieniu art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej odnosi się jedynie do poświadczenia za zgodność z oryginałem odpisów lub kopii dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników albo notariusza. Oczywiście ten sposób uwierzytelniania kompletnej dokumentacji, o której stanowi art. 61 ust. 3 ww. ustawy, załączonej do skargi jest dopuszczalny. Jednakże w świetle art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej przyjąć należy, że wymóg ten zostanie także spełniony, gdy strona dołączy do skargi kopię tej dokumentacji, której zgodność z oryginałem zostanie potwierdzona w sposób wiarygodny. Nastąpić to może poprzez umieszczenie na odpisie lub kserokopii dokumentu oświadczenia zaopatrzonego podpisem, zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem. Oczywiście złożenie tego rodzaju oświadczenia zaopatrzonego podpisem może być dokonane przez podmiot uprawniony do działania w imieniu skarżącego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż załączenie do skargi kserokopii dokumentacji, o której mowa w art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, poświadczonej za zgodność przez Wójta Gminy M. nie spełnia wymogu, o jakim mowa w art. 61 ust. 4 tej ustawy. Tym samym zarzut naruszenia art. 61 ust. 6 pkt 2 oraz art. 61 ust. 4 w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. należało uznać za trafny. Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarżąca nie uzupełniła braku skargi z tej przyczyny, iż załączoną kompletną dokumentację złożyła w uwierzytelnionej kopii w ten sposób, iż zgodność z oryginałem poświadczył Wójt Gminy M. Zauważyć należy, że Sąd I instancji nie zakwestionował tego, aby złożona dokumentacja nie była kompletna. Tym samym nie jest zasadny zarzut, iż w wezwaniu do złożenia kompletnej dokumentacji w oryginale lub uwierzytelnionej kopii Sąd I instancji był zobligowany szczegółowo określić jakie dokumenty strona powinna złożyć. Skarżąca była przed Sądem I instancji już na etapie wnoszenia skargi reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem Sąd nie był zobligowany pouczać go o treści art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej. Oczywiście wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, by u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Jak jednak wynika z okoliczności sprawy skarżąca złożyła dokumentację kompletną. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i 182 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 opubl. ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42).