I OSK 4370/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 404/18 w sprawie ze skargi A. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 404/18 (dalej wyrok z 29 sierpnia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę A.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] kwietnia 2018 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] utrzymało w mocy postanowienie z [...] stycznia 2018 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] stycznia 2018 r.), którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] (dalej Kolegium) odmówiło A.O. (dalej skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] marca 2016 r. dotyczącego ustalenia numeru porządkowego dla budynków jednorodzinnych [...] zlokalizowanych na działce nr [...] w [...]. Kolegium ustaliło, że wniosek skarżącego dotyczył pisma Burmistrza [z [...] marca 2016 r.], informującego że wniosek z 4 lutego 2015 r. o nadanie numeru porządkowego dla nieruchomości zabudowanej dwoma budynkami gospodarczymi, został rozpatrzony odmownie. Pismo to nie było decyzją administracyjną i nie załatwiało sprawy wymagającej wydania decyzji, gdyż ustalenie numeru porządkowego nieruchomości stanowi czynność materialno-techniczną. Według przytoczonych ocen, żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy postanowień lub decyzji (art. 126 i art. 156 § 1 kpa), a wyjątkowo formy milczącego załatwienia sprawy (art. 122g kpa). Inne, co do zasady niewładcze, formy działania administracji jak pisma, oświadczenia, zaświadczenia, czynności materialno-techniczne, nie mogą być objęte omawianym środkiem prawnym (wyrok II GSK 386/13). Nadanie numeru porządkowego następuje w wykonaniu przez organ gminy zadania wskazanego w art. 47a ust. 1 pkt 1 i ust. 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z "2017 r. poz. 2101" [winno być "2015 r. poz. 520"] ze zm., dalej pgk). Odmowa nadania nie wymaga wydania decyzji (wyroki: I OSK 6/07; SA/Bk 1074/01; IV SA/Wa 853/08; III SA/Lu 441/09; III SA/Łd 141/06 i 592/06; III SA/Kr 416/13 i II SA/Wr 8/14). Informacja pisemna udzielona skarżącemu nie stanowiła w szczególności postanowienia w przedmiocie odmowy [wydania] zaświadczenia, jak twierdził we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odmowa nadania numeru porządkowego stanowi bowiem czynność materialnotechniczną. Dlatego kwestionowane pismo nie podlegało zaskarżeniu żądaniem stwierdzenia nieważności. Trafnie organ postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma, które stanowiło przejaw czynności materialnotechnicznej, stosując prawidłowo art. 61a § 1 kpa. W skardze do Sądu administracyjnego skarżący twierdził, że Burmistrz wydał w dniu [...] marca 2016 r. zaświadczenie, wykonując w ten sposób wyrok II SAB/Wr 34/15. Odmowa ustalenia numeru porządkowego uniemożliwia skarżącemu zameldowanie i w konsekwencji uzyskanie wpisu na listę wyborców, a przez to narusza przysługujące mu prawa wyborcze (bierne prawo wyborcze), prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (brak adresu, ograniczenia w wychowaniu szkolnym małoletniego syna), wolność prowadzenia działalności gospodarczej (niemożność zakupu gruntów rolnych na powiększenie gospodarstwa, dokonania rejestracji fundacji "[...]"), prawo własności (ograniczenia w zawieraniu umów, przykładowo o dostawę mediów). Naruszone zostało prawo do dobrej administracji; art. 6, 7, 8, 12 i art. 217-219 kpa, a także Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ dokonał wadliwej wykładni charakteru prawnego pisma Burmistrza. Wywołało to naruszenie art. 156 § 1 w zw. z art. 126 kpa, art. 2 Konstytucji i Kodeksu wyborczego (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 112, dalej kw). W uzasadnieniu skarżący podał, że w 2009 r. po długoletniej emigracji powrócił z zagranicy. Zamieszkał na wsi, na nieruchomości zabudowanej budynkami gospodarczymi, które zostały przekształcone na jednorodzinne. Od szeregu lat Burmistrz odmawia ustalenia numeru porządkowego. Wyrok II SAB/Wr 25/16 w którym uznano, że pismo Burmistrza z [...] marca 2016 r. stanowi wywiązanie się z obowiązku orzeczonego wyrokiem II SAB/Wr 34/15, rażąco narusza prawo. Ustalenie numeru porządkowego następuje w formie zaświadczenia. Organ winien stwierdzić nieważność postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] wniosło o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał miejsce zamieszkania we [...]; poinformował, że wobec domów gospodarczych (określonych w skardze jako jednorodzinne) orzeczono nakaz rozbiórki (k. 57 akt sądowych), jak też dołączył kilka decyzji i pism zawierających ustalenia o niezamieszkiwaniu skarżącego na wsi (k. 24 akt sądowych). Po wydaniu wyroku skarżący złożył dalsze wnioski procesowe [k. 79-82 akt sądowych]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem II SA/Wr 404/18 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. Pozostając w granicach sprawy (art. 134 § 1 ppsa, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd badał charakter prawny kwestionowanego pisma Burmistrza i oceniał zgodność z prawem postanowień organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego pisma (art. 61a § 1 w zw. z art. 157 kpa). Nie podlegała zatem badaniu zasadność czynności lub aktów podejmowanych przez Burmistrza na skutek wniosków skarżącego o nadanie numeru porządkowego. Niewątpliwie art. 61a kpa stosuje się do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Istotne znaczenie miało przede wszystkim stwierdzenie, czy wskazane pismo stanowiło odmowę wydania zaświadczenia (art. 219 kpa). Stosując art. 61a kpa organ niewątpliwie miał na uwadze "inną uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania". Organ trafnie zaliczył do oczywistych przeszkód dla wszczęcia postępowania w sprawie nieważności okoliczność, że żądanie skierowane było wobec takiej formy działania administracji, która nie podlega stwierdzeniu nieważności. Trafnie także wskazał, że są to wszelkie formy inne niż wymienione w art. 122g, art. 126 i art. 156 kpa, w tym przykładowo tzw. czynności materialno-techniczne (M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, [Wolters Kluwer 2018, s. 1040, uw. II.3] do art. 156 kpa z powołaniem postanowienia II OSK 799/09 i glosy W. Chróścielewskiego OSP 2003/11/138; T. Kiełkowski w komentarzu do art. 157 kpa z powołaniem wyroków I OSK 1579/10; III SA/Gd 587/10 i I SA 701/98). Podzielając trafne oceny organu na temat odmowy nadania numeru porządkowego jako czynności materialno-technicznej, powołać można dodatkowo trafne wywody zawarte w dołączonym do akt administracyjnych wyroku I OSK 493/17. Wyrok ten wydany został po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku II SAB/Wr 25/16, którym oddalono jego skargę na bezczynność Burmistrza polegającą na niewykonaniu wyroku II SAB/Wr 34/15. Tym ostatnim wyrokiem zobowiązano Burmistrza do rozpatrzenia wniosku skarżącego o nadanie numeru porządkowego, zaś w kolejnym Sąd stwierdził wykonanie tego zobowiązania przez skierowanie do skarżącego pisma z [...] marca 2016 r. WSA stwierdził wyraźnie, że odmowa nadania numeru nastąpiła w formie czynności organu. NSA tego poglądu nie zakwestionował, uznając przy tym kwestię formy za obojętną dla rozstrzygnięcia w sprawie bezczynności. Znajdujące się w aktach administracyjnych pismo Burmistrza z [...] marca 2016 r. niewątpliwie nie stanowi zaświadczenia, a jedynie informację o odmownym załatwieniu wniosku skarżącego i zawiera omówienie stanu prawnego nieruchomości, położonej na terenie objętej ustanowionym w planie miejscowym zakazem zabudowy oraz zabudowanej budynkami nieprzeznaczonymi do przebywania ludzi. Skoro kwestionowane pismo w szczególności nie było postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia, zaś żądanie stwierdzenia nieważności dotyczyło pisma nienależącego do jednej z form działania administracji podlegającej badaniu nieważności, to kontrolowane postanowienie nie naruszało prawa (k. 75, 88-91 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiódł A.O., reprezentowany z urzędu przez adw. L.O. Skarżący kasacyjnie zaskarżył w całości wyrok II SAB/Wr 404/18, zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 ppsa): art. 47a ust. 1 pkt 1 ust. 5 Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego i art. 47b ust. 5 pgk w zw. z § 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9.1.2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2012 r. poz. 125) przez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ administracji wyższego stopnia i sąd administracyjny nie są kompetentne do zbadania czy Burmistrz Miasta i Gminy [...] wykonał swoje ustawowe obowiązki i w sposób zgodny z prawem odmówił nadania numeru porządkowego nieruchomości skarżącego położonej w miejscowości [...] Gm. [...], co w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie kontroli działalności organu administracji publicznej (Burmistrza Miasta i Gminy [...]) opisanej w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 ppsa; 2. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa): art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 104 w zw. z art. 107 kpa polegające na błędnym uznaniu, że nadanie numeru porządkowego budynku jest czynnością materialno-techniczną, gdy tymczasem oznaczone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie elementy swoiste dla decyzji administracyjnej opisane w art. 107 kpa i wpływa bezpośrednio na możliwość realizacji podstawowych prawa obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji RP (m.in. art. 2 i 7), stąd też, ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego oznaczonego rozstrzygnięcia należało zbadać i rozstrzygnąć w trybie art. 156, 157 i 158 kpa. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (k. 97-103 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Niezasadne okazały się zarzuty sformułowane w pkt 1 skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia Prawa geodezyjnego i kartograficznego został sformułowany niestarannie. Wskazanie "art. 47a ust. 1 pkt 1 ust 5" nie daje jasnej odpowiedzi, naruszenia jakich przepisów zarzuca Sądowi I instancji skarżący kasacyjnie. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że chodzi o zarzut naruszenia art. 47a ust. 1 pkt 1 pgk i art. 47a ust. 5 pgk (s. 4). W takim też zakresie skarga kasacyjna została rozpoznana (I OPS 10/09). Stosownie do art. 47a ust. 1 pkt 1 i art. 47a ust. 5 pgk (w brzmieniu obowiązującym z dniu [...] marca 2016 r. - wydania kwestionowanego przez skarżącego pisma Burmistrza) zadaniem gminy jest ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe, o których mowa w ust. 4 pkt 5 lit. a [numery porządkowe budynków mieszkalnych oraz innych budynków przeznaczonych do stałego lub czasowego przebywania ludzi, w tym w szczególności budynków: biurowych, ogólnodostępnych wykorzystywanych na cele kultury i kultury fizycznej, o charakterze edukacyjnym, szpitali i opieki medycznej oraz przeznaczonych do działalności gospodarczej, wybudowanych, w trakcie budowy i prognozowanych do wybudowania], z urzędu lub na wniosek zainteresowanych i zawiadamia o tych ustaleniach właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają. W orzecznictwie oraz w doktrynie słusznie podnosi się, że wójt ustala numery porządkowe w drodze czynności materialnotechnicznej. Brak przepisu w pgk, któryby przewidywał dokonanie tego ustalenia w drodze decyzji administracyjnej albo postanowienia. Nadanie numeru porządkowego dokonywane jest w formie czynności z zakresu administracji publicznej i jest to czynność o charakterze technicznym, dlatego też postępowanie w tym przedmiocie jest uproszczone i ma w założeniu jedynie sprowadzać się do odpowiedniego oznaczenia nieruchomości w oparciu m. in. o aktualny stan faktyczny i prawny nieruchomości, wynikający z odrębnych dokumentów (wyrok NSA z 1.2.2008 r. I OSK 6/07, cbosa). Ustalając numer budynku organ nie rozstrzyga sporu o prawo, nie stwierdza określonego stanu rzeczy, ani nie decyduje o sytuacji prawnej żadnego podmiotu. Przypisuje jedynie dany numer do wskazanego budynku, co jest czynnością faktyczną, o charakterze technicznym. Przypisanie numeru ma oczywiście znaczenie w obrocie prawnym, lecz jedynie porządkujące a nie ustrojowe (materialne) czy procesowe. Ustalenie numeru w trybie art. 47a ust. 5 pgk (względnie odmowa ustalenia) może być zaskarżone do sądu administracyjnego, ponieważ czynność ta mieści się w zakresie kontroli działalności administracji publicznej dokonywanej przez sądy administracyjne (art. 3 § 2 pkt 4 ppsa). Uznanie, że omawiana czynność może być zaskarżona do sądu administracyjnego, nie implikuje, że może być przedmiotem postępowania nieważnościowego. Stoją ku temu na przeszkodzie - jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, a powtórzył WSA - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 122g, 126 i 156 kpa; M. Jaśkowska - op. cit., s. 1040-1043, uw. II.4-9 do art. 156). Sąd I instancji prawidłowo ocenił rozstrzygnięcie SKO, skoro organ postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. z uzasadnionych przyczyn (brak podstawy prawnej) wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 kpa). Nierelewantny był zarzut naruszenia art. 47b ust. 5 pgk w zw. z § 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Wskazany przepis ustawowy obliguje ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do wydania rozporządzenia wykonawczego. Norma ta w żaden sposób nie wpływa na normatywny charakter ustalenia numeru w myśl art. 47a ust. 5 pgk. Tym bardziej nie czyni tego § 5 pkt 1 rozporządzenia. Rozporządzenie określa jedynie techniczne wymogi w zakresie informacji gromadzonych w bazach, organizację i tryb tworzenia, aktualizacji i udostępniania tych baz oraz wzór wniosku o ustalenie numeru porządkowego budynku pgk (§ 1 rozporządzenia). Regulacje te nie wpływają na zakres kontroli ustalenia numeru. Nierelewantny był również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa. Organ prawidłowo zebrał cały materiał dowodowy, czego skarżący kasacyjnie nie może skutecznie podważyć. Osią sporu nie jest jednak postępowanie dowodowe, lecz końcowa kwalifikacja prawna postępowania. Jej dokonanie nie odbywa się na podstawie powyższych przepisów. Nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 104 w zw. z art. 107 kpa. Zasadnie podnosi się w doktrynie, że sam tylko art. 104 § 1 kpa "uprawnień do wydania decyzji administracyjnej nie daje, bowiem załatwienie sprawy w takiej formie musi wynikać z przepisów prawa materialnego", stanowiącego podstawę do prowadzenia postępowania przez właściwy organ (wyrok NSA z 7.12.2011 r. I OSK 30/11, cbosa). Przepisy materialne, normujące kwestię oznaczania nieruchomości numerami porządkowymi, podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie dotąd nie dawały (wyrok WSA w Warszawie z 5.8.2008 r. IV SA/Wa 629/08; wyrok I OSK 30/11, cbosa). Także w świetle orzeczenia WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4.4.2012 r. II SA/Go 17/12 cbosa: "[...] czynność właściwego organu gminy, polegająca na nadaniu lub zmianie numeru porządkowego nieruchomości, nie następuje w drodze decyzji czy postanowienia, ale ma właśnie charakter czynności materialno-technicznej. Postępowanie [...] jest uproszczone i ma w założeniu jedynie sprowadzać się do odpowiedniego oznaczenia nieruchomości m.in. w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny wynikający z odpowiednich dokumentów [...]" (G. Szpor w: G. Szpor, M. Durzyńska, A. Gryszczyńska, I. Kamińska, K. Mączewski, W. Radzio, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, LexisNexis 2013, s. 494-495, uw. 10, do art. 47a). Art. 104 § 1 kpa znajduje zastosowanie na gruncie ustawy, w której jest zawarty (Kodeks postępowania administracyjnego) oraz w innych przypadkach, jeśli wynika to z woli ustawodawcy (np. art. 29 ust. 1 ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Nie każda czynność podjęta przez organ administracji przybiera formę decyzji. Kluczowe w tej materii pozostają uregulowania prawa materialnego, które wyznaczają zakres i sposób działania organu. Art. 47a pgk nie przewiduje expressis verbis wydania decyzji w sprawie ustalenia (odmowy ustalenia) numeru budynku. Nie można takiej formy rozstrzygnięcia wywieść również w drodze wykładni prawa. Interpretacja art. 47a ust. 5 pgk - w kontekście całego rozdziału 8a Ewidencja miejscowości, ulic i adresów, prowadzi do wniosku, że przedmiotowe działanie jest czynnością materialnotechniczną, wobec czego organ nie może zastosować przepisów odnoszących się do decyzji (art. 107 kpa). Nietrafne jest oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia art. 1 § 1 i 2 ppsa. Przepisy te bowiem mają charakter regulacji ustrojowych i nie mogą stanowić samodzielnych podstaw skargi kasacyjnej (art. 174 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 1 § 1 i 2 ppsa nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jako przepis ustrojowy normuje zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlegała rozpoznaniu przez sąd administracyjny, przepis ten mógłby stanowić podstawę kasacyjną (wyrok NSA z 13.12.2016 r. II GSK 1264/15, Lex 2205686). Sąd prawidłowo skargę oddalił, nie doszło zatem do naruszenia art. 3 § pkt 1 i 4 ppsa. Twierdzenia skarżącego kasacyjnie, jakoby przez brak ustalenia numeru budynku ograniczone były jego konstytucyjne prawa i wolności, jest chybiony. W orzecznictwie pojawił się pogląd dopuszczający możliwość wydania decyzji administracyjnej, ale wyłącznie w przypadku odmowy ustalenia lub zmiany numeru porządkowego nieruchomości, a więc nieuwzględnienia wniosku strony (uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z 6.10.2010 r. III SA/Kr 201/10, Lex 756905). Opierał się on na ogólnym założeniu, że strona powinna mieć zagwarantowaną w Konstytucji możliwość dochodzenia swoich racji i ochrony prawnej. Jednakże pogląd ten nie uwzględnia faktu, że ustalenie numeru porządkowego nieruchomości, jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 5.8.2008 r. IV SA/Wa 629/08, Lex 526525) (E. Stefańska red. w: J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, E. Stefańska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s.467-468, uw. 31 do art. 47a. Akcentowane przez skarżącego kasacyjnie rzekome ograniczenie praw wyborczych mija się z prawdą. Jak bowiem sam skarżący kasacyjnie wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jego miejscem zamieszkania jest ul. [...] m. [...], [...] (k. 13 akt sądowych). Istnieją zatem wszystkie przesłanki (w zakresie adresu), by został wpisany do rejestru wyborców (art. 18 § 1 i 7 oraz art. 19 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego, prawa wpisu do rejestru nie są pozbawieni również wyborcy nigdzie niezamieszkali, przebywający stale na obszarze danej gminy - art. 19 § 2 Kodeksu wyborczego). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie na podstawie odrębngo wniosku i stosownego oświadczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).