I OSK 4340/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 września 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 797/18 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w B[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K[...] z dnia 16 stycznia 2018 r. nr SKO[...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w B[...], wyrokiem z dnia 12 września 2018 r., II SA/Rz 797/18, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K[...] z dnia 16 stycznia 2018 r. nr SKO[...], uchylającą w całości decyzję Starosty Powiatu B[...] z dnia 11 grudnia 2017 r. o odmowie zwrotu L[...] zatrzymanego prawa jazdy i zobowiązującą Starostę B[...] do wydania L[...] prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E, D+E. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K[...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2017.978 ze zm.), dalej jako "u.k.p.", przez przyjęcie, że użyty w art. 12 ust. 1 u.k.p. zwrot "prawo jazdy nie może być wydane" dotyczy zarówno fizycznej czynności "wręczenia" komuś dokumentu potwierdzającego posiadanie określonych uprawnień (potocznie zwanego prawem jazdy), jak i opisanej w art. 10 u.k.p. czynności prawnej polegającej na wydaniu decyzji administracyjnej przyznającej określone uprawnienie w zakresie prowadzenia pojazdów, podczas gdy treść przepisu art. 10 u.k.p. wyraźnie wskazuje, że odnosi się on wyłącznie do czynności wydania decyzji administracyjnej. W skardze kasacyjnej za chybiony uznano argument Sądu I instancji odnoszący się do "pojemności" użytego w art. 12 ust. 2 u.k.p. słowa "wyda", wskazując, iż w art. 10 u.k.p. wyraźnie określono co rozumieć należy pod pojęciem wydania prawa jazdy, tj. czynność prawną w postaci decyzji administracyjnej przyznającej określone uprawnienie; brak jest zatem powodów by "wydanie" utożsamiać z czynnością faktyczną polegającą na fizycznym wręczeniu komuś dokumentu potwierdzającego posiadanie określonych uprawnień. Skarżący kasatoryjnie wskazał także, że błąd w zrekonstruowaniu normy art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. daje podstawę do postawienia zarzutu błędnego uznania, iż stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej, w rezultacie zaś prowadzi do zrównania sytuacji prawnej osób, które posiadają uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami, z osobami, które o uprawnienia do kierowaniu pojazdami dopiero się ubiegają nie mając ich wcześniej. Skoro wydanie prawa jazdy w rozumieniu art. 10 u.k.p. to akt prawny w postaci decyzji administracyjnej, to czego miałby ów akt dotyczyć w odniesieniu do osoby, która uprawnienia, o których mowa w art. 12 ust. 2 u.k.p. już wcześniej nabyła i nadal je posiada, nie będąc ich w sposób prawny pozbawiona. Mając na uwadze powyższe okoliczności, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Regulacja ta nie przewiduje konieczności uzyskania zgody strony na rozpoznanie sprawy w powyższym trybie. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Problem podniesiony w skardze kasacyjnej nie ma cechy nowości. Był on analizowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, i to zarówno na gruncie aktualnego brzmienia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.g.n., jak i w jego brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej art. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.970 ze zm.), zmieniającej ów przepis z dniem 25 października 2014 r. Aktualna treść niniejszego przepisu, będąca wynikiem uwzględnienia przez ustawodawcę kontrowersji powstałych na gruncie stosowania poprzedniego jego brzmienia, jest jasna. Trafnie wskazał Sąd I instancji, iż rezultaty interpretacji art. 12 ust. 2 u.k.p. dokonane przy użyciu reguł wykładni gramatycznej i celowościowej są zbieżne i prowadzą do wyraźnego stanowiska, iż osobie, która ubiega się o wydanie lub o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, albo o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D, C1+E, C+E, D1+E lub D+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, nie może zostać wydane lub zwrócone prawo jazdy lub przywrócone uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie powyższych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r., I OSK 1172/20; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r., I OSK 2092/19; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., I OSK 3811/18; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2020 r., I OSK 1882/18; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2020 r., I OSK 1891/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., I OSK 1985/17; wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., I OSK 2711/17; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r. I OSK 226/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni art. 12 ust. 2 u.k.p. dokonanej w zaskarżonym wyroku. Sposób rozumienia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. zaproponowany w skardze kasacyjnej, zdaje się nie uwzględniać jego nowelizacji dokonanej ww. ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Znowelizowany przepis wyraźnie natomiast wskazuje, iż art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B – zarówno w sytuacji ubiegania się o wydanie prawa jazdy, jak i w razie żądania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, lub przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonych kategorii. Stąd zawężanie normy prawnej wynikającej z treści tego przepisu do kwestii wydania prawa jady, w znaczeniu uzyskania uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.k.p., byłoby pominięciem w procesie wykładni tegoż przepisu jego znacznej części. Taki zabieg interpretacyjny nie pozwala prawidłowo zdekodować normy prawnej. Ponadto pogląd autora skargi kasacyjnej pomija zupełnie stanowisko sądów administracyjnych wypracowane na gruncie poprzedniego brzmienia owego przepisu. Wskazywało ono, że norma prawna wyprowadzona z treści niniejszego przepisu statuowała negatywną przesłankę wydania dokumentu prawa jazdy, w tym także zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (vide: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14; wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając z kolei na uwadze, iż z niezakwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika prawomocne orzeczenie wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres czterech lat, liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia 23 lipca 2016 r., to nie może być wątpliwości co do poprawności dokonania subsumpcji stanu sprawy do treści art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Ziszczenie się przesłanki negatywnej opisanej w owym przepisie zasadnie prowadziło do odmowy wydania skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie pozostałych posiadanych kategorii. Tym samym nie jest także zasadny zarzut niewłaściwego zastosowania art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.