I SA/Wa 1418/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-11
Skład orzekający: Joanna Skiba, Elżbieta Sobielarska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, wydzielona z działki nr [...], była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym, co uzasadniałoby stwierdzenie nabycia jej własności z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione. Działka nr [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną (droga powiatowa nr [...]), co potwierdza mapa z projektu podziału nieruchomości. Władztwo publicznoprawne nad nieruchomością wykazywały dokumenty dotyczące prac drogowych i napraw po powodziach. Działania właściciela, takie jak przycinanie drzew czy sadzenie roślinności na poboczu, nie wykluczają władztwa publicznoprawnego zarządcy drogi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Powiat prawa własności części nieruchomości (działka nr [...]) zajętej pod drogę powiatową nr [...]. Skarżący kwestionował spełnienie przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., twierdząc, że działka nie była zajęta pod drogę publiczną ani we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r. Sąd rozpoznał sprawę, oceniając zasadność tych zarzutów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Powiat [...] części nieruchomości położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę powiatową nr [...] ([...]) relacji [...][...] – [...][...] objętej księgą wieczystą nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Zarząd [...] w [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przez [...] [...] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę powiatową nr [...] ([...]) relacji [...][...]-[...][...].
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez [...][...] części nieruchomości położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę powiatową nr [...] ([...]) relacji [...][...]-[...][...], objętej księgą wieczystą nr [...].
Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia[...] grudnia 2014 r. wniósł R. B., kwestionując ustalenia dokonane przez organ I Instancji.
Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy
z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem,
Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 ustawy nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:
– nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,
– nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,
– nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.
Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władania nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek
w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.
Zatem prowadząc postępowanie w trybie art. 73 powołanej ustawy organ obowiązany był ustalić stan prawny i faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r.
Stronami postępowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. są osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości, Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości w obrębie [...], jedn. ewid. [...], oznaczonej jako działka nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) był R. B., na podstawie umowy darowizny z dnia 1 października 1992 r. (Rep. [...]), który do dnia dzisiejszego pozostaje właścicielem ww. działki (por. KW nr [...]).
Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika również, aby Skarb Państwa bądź jednostka samorządu terytorialnego przed dniem 31 grudnia 1998 r. nabyli własność przedmiotowej nieruchomości w oparciu o inne przepisy prawa.
Oznacza to, iż w rzeczonej dacie przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.
Kolejnymi przesłankami niezbędnymi do nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 jest fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na dzień 31 grudnia 1998 r.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (np. zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2013 r" sygn. akt I SA/Wa 363/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1843/12, publ. CBOSA). Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 1 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych, również w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. (DZ. U. z 1985 r., Nr 14, poz. 60 z późn. zm.), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.
Z przepisu tego bezspornie wynika, że nie każda droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. Aby droga zyskała taki status musi być zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej
z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 4 tej ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1360/08, z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn.. II FSK 822/09, z dnia 18 listopada 2011 r. , sygn. II FSK 1037/10, z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1124/10 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt / SA/Wa 383/08 i z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1732/07, publ. CBOSA).
Na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r.
w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bydgoskim, elbląskim gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179) droga relacji [...] ([...] – [...]) – [...] ([...]), oznaczona nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich.
Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nieumieszczone w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160 poz. 1701), stały się 1 stycznia 1999 r. drogami powiatowymi. Z uwagi na to, że w załącznikach nie widnieje przedmiotowa droga, należy stwierdzić, iż stała się ona drogą powiatową. Obecnie droga oznaczona jest nr [...].
Przestrzenny zasięg działania ww. art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu
i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, a więc spełniającego definicję pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych).
O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.
Analizując niniejszą sprawę pod kątem spełnienia przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ odwoławczy zgodził się z oceną organu
I instancji, iż pod drogę publiczną zajęta jest część działki nr [...]. Jak wynika
z dokumentów znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy, działka nr [...] (wydzielona z działki nr [...]) była w całości zajęta jod drogę publiczną, co potwierdza mapa z projektem podziału nieruchomości przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego pod numerem [...] [...], przedstawiająca granice nieruchomości według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r., sporządzona przez geodetę uprawnionego S. S. Z analizy mapy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., a więc została spełniona kolejna z przesłanek wskazanych w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1331/05 (publ. CBOSA) operat techniczny sporządzony przez upoważnionego funkcjonariusza publicznego - geodetę, korzysta - jako dokument urzędowy - z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i zapisów, w tym także oświadczeń woli o charakterze cywilnoprawnym. Natomiast w wyroku z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2/12 (opubl. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest podstaw, aby odmawiać mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu przez uprawnionego geodetę i włączonemu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Dokument ten ma charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 Kpa i wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu. Organ podkreślił, iż jako że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące (zob. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2011 r., sygn, akt II OSK 389/10, publ. CBOSA),
Odwołujący się nie przedstawił dowodów, które mogłyby podważać powyższe ustalenia geodety.
Odnosząc się do zarzutów odwołującego się odnośnie braku zajęcia przedmiotowej działki, oznaczonej nr [...] pod drogę publiczną, ze względu na rosnące na niej drzewa i zieleń, organ podkreślił, że pas zieleni, rów przydrożny, czy pobocze stanowią elementy pasa drogowego, W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna w postaci płyty CD, jednak nie wiadomo z jakiego okresu pochodzi.
Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy jest przesłanka władztwa publicznoprawnego. Władanie nieruchomością to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego, względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne (stationes fisci).
Do środków dowodowych stanowiących podstawę do wykazania spełnienia bądź nie przesłanki władztwa publicznego, zaliczyć można w szczególności :
• umowy obejmujące okres 31 grudnia 1998 r. dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi,
• dokumenty finansowe związane z wykonaniem ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi (np. rachunki i faktury),
• umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r.,
• dokumentacja powykonawcza,
• metryki drogi wskazujące na prowadzenie robót w okresie obejmującym 31 grudnia 1998 r.,
• umowy ubezpieczenia dróg publicznych obejmujące okres 31 grudnia 1998 r.,
• dowód z oświadczeń osób, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r.,
• dowód z oświadczeń właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.
Do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela.
Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających je potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12.
Władztwo publicznoprawne nad przedmiotową nieruchomością potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wykaz stanu drogi wojewódzkiej nr [...] [...][...] – [...][...]. Wskazano w nim, że na przedmiotowej drodze wykonywane były prace drogowe, a także, że ww. droga posiadała nawierzchnię bitumiczną. Świadczą o tym wpisy z lat 1986,1989,1990,1991,1992,1993,1994 oraz 1995.
Dodatkowo organ wskazał, iż w aktach sprawy znajdują się : sprawozdanie
z wykonania robót skutków powodzi na drogach wojewódzkich od [...] stycznia 1998 r. do [...] września 1998 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich obejmujące drogę [...] – [...] – [...], pismo Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich znak: [...] z dnia [...] marca 1997 r. w sprawie szkód powodziowych na drogach wojewódzkich w gminie [...], program odbudowy i modernizacji dróg wojewódzkich w aspekcie likwidacji skutków powodzi powstałych na terenie województwa [...] w lipcu [...] r. również obejmujące przedmiotową drogę, sprawozdanie z wykonania robót skutków powodzi na drogach wojewódzkich od [...] stycznia 1998 r. do [...] lipca 1998 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich pismo Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich znak: [...] z dnia [...] lipca 1996 r. w sprawie szkód powodziowych na drogach wojewódzkich w gminie [...], pismo Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich znak: [...] z dnia [...] maja 1996 r. w sprawie szkód powodziowych na drogach wojewódzkich.
Powyższe dokumenty jednoznacznie potwierdzają zdaniem organu władztwo publiczno-prawne.
Wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związanych z jej utrzymaniem odbywa się w formach określonych
w ustawie o drogach publicznych. W przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie) istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych (por. wyroki WSA
w Warszawie z 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 123/09, z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa163/13, z 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 400/13, z 27.09.2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/13). Nie można obalić tego domniemania poprzez wykonywanie na nieruchomości zajętej pod pas drogowy (w jej części obejmującej pas zieleni) przez właściciela gruntu prac porządkowych. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie pasa drogowego drogi publicznej nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przed podmioty publicznoprawne.
Dlatego też, w ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju, zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej, w pasie której znajduje się przedmiotowy grunt, w okresie przed dniem 1 stycznia 1999 r. Udowodniono też w wystarczającym stopniu przesłankę związaną z pozostawaniem działki nr [...] we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r.
Skoro zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., to organ odwoławczy obowiązany był utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r.
Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. B. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego:
– poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędne przyjęcie, że część działki stanowiącej jego własność oznaczoną numerem [...] położoną w [...] o pow. [...] ha wydzieloną z działki nr [...] o pow. [...] ha była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną ,
– błędne ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia,
– sprzeczność ustaleń organów administracji z treścią zebranego materiału dowodowego oraz błędną oceną dowodów,
wnosząc o jej uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności
z prawem.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. warunkiem przyjęcia nieruchomości było to, aby grunt przejmowany był zajęty pod drogę publiczną. W niniejszym przypadku ten warunek zdaniem skarżącego nie był spełniony na dzień 31 grudnia 1998 r. jego zdaniem pas gruntu stanowiący część działki nr [...] z której wydzielono pod drogę działkę nr [...] nie był w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęty pod drogę publiczną [...] – [...] [...][...] nr [...]. Pas ten był bowiem w jego posiadaniu i był oddzielony od pasa drogowego drzewami leszczyn /"był to żywopłot"/. Na powyższą okoliczność
w załączeniu skarżący przedłożył : płytę CD ze zdjęciem pochodzącym z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w [...] z sierpnia [...] r. na którym widać gęsty zarośnięty drzewami pas oraz zdjęcia na których uwidocznione są pozostałości po ściętych przez niego drzewach sukcesywnie od 2000 do 2008 roku. Wycięte przez skarżącego tych drzew było konieczne, gdyż ich konary zachodziły aż za oś jezdni, skarżący jako właściciel miał obowiązek je przyciąć. Natomiast za pasem leszczyn skarżący nasadził pas iglaków które są do dzisiaj, nieruchomość ta nie była zatem zdaniem skarżącego zajęta pod drogę publiczną i nie była we władaniu Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, o czym świadczą przedłożone przez niego dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko skarżącego wyrażone
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji stanowił m.in. art. 73 ust, t i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm., dalej: Pwurap). Zgodnie z tą regulacją nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, ; dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa
z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przesłanki te to władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne, niestanowiącymi ich własności. Powołany art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Przepis art. 2 tej ustawy dzieli natomiast drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i lokalne miejskie oraz zakładowe. Zatem, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zawarte w art. 73 ust. 1 Pwurap sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.
Zarzuty skargi zmierzają do wykazania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. pozwalające na stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego, prawa własności Nieruchomości.
W ocenie sądu, zarzuty te są niezasadne.
Okolicznością niesporną jest przysługiwanie prawa własności działki nr [...] (wydzielonej z działki [...]) osobie fizycznej czyli podmiotowi innemu niż Skarb Państwa czy też jednostka samorządu terytorialnego.
Istota sporu sprowadza się do oceny czy nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną a jeśli tak, to czy w dacie tej wykonywane było na niej władztwo publicznoprawne przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego.
Zdaniem sądu w toku postępowania organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy pozwalający na ustalenie, że powyższa nieruchomość znajdowała się wbrew zarzutom skargi w ciągu drogi publicznej – drogi powiatowej nr [...] ([...]) relacji [...][...] – [...][...] objętej księgą wieczystą nr [....]. Potwierdza powyższe mapa z projektem podziału nieruchomości przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...][...] przedstawiająca granice nieruchomości według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1988 r. sporządzona przez geodetę uprawnionego S. S. Dokument ten (jak słusznie podnosi organ)ma charakter dokumentu urzędowego o którym mowa w art. 76 k.p.a. Skarżący nie przedstawił dowodu przeciwnego, o podobnym charakterze.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, do których odnosi się art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, przesądza stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego
w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Pasem drogi jest natomiast zgodnie z tym przepisem wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z lezącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi
z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Pas terenu przeznaczony do ruchu
(w rozumieniu powyższego przepisu) to jezdnia ale także i pobocze.
Przedmiotowa działka stanowiła zadrzewione pobocze drogi. Natomiast władztwo publicznoprawne nad sporną nieruchomością potwierdza znajdujący się w aktach przedmiotowej drogi wykaz stanu drogi wojewódzkiej nr [...] [...][...] – [...][....]. Wynika z tego dokumentu, że na tej drodze wykonywane były prace, oraz, że jezdnia posiadała nawierzchnię bitumiczną ( zapisy za lat od 1986 do 1995). Również znajdujące się w aktach sprawy sprawozdania z wykonania prac naprawiających skutki powodzi na drogach wojewódzkich od [...] stycznia 1998 r. do[...] września 1998 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich obejmuje drogę [...][...] – [...][...]. Należy wyjaśnić, że dla przyjęcia spełnienia przesłanki sprawowania władztwa publicznego nad nieruchomością objęta zakresem zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie było konieczne wykazanie, że właśnie ta konkretna nieruchomość lub jej część była odśnieżana, sprzątana czy też konserwowana.
Działka skarżącego nr [...] nie była też ogrodzona, co rzeczywiście uniemożliwiałoby sprawowanie nad nią władztwa publicznoprawnego. Natomiast wycięcie części gałęzi czy posadzenie na poboczu drzew przez skarżącego nie można uznać za wykazanie, że nie spełniona została przesłanka władztwa publicznego.
Dlatego też sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło