I FZ 66/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 2/19 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Z. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 26 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 2/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. w Z. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 26 października 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2016 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA przedstawił stan sprawy, przypominając, że pełnomocnik spółki zawarł w skardze na ww. decyzję wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając wniosek podkreślono, że wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie to 197.118 zł. Wykonanie przedmiotowej decyzji może doprowadzić do wyrządzenia skarżącej spółce znacznej szkody majątkowej oraz spowodować trudne do odwrócenia skutki, może bowiem doprowadzić do zajęcia rachunków bankowych spółki oraz zajęcia jej majątku ruchomego, co równoważne będzie z brakiem możliwości funkcjonowania jako przedsiębiorcy. W konsekwencji może to doprowadzić do utraty płynności finansowej spółki, a następnie do ogłoszenia jej upadłości. W wyniku zajęcia kont bankowych spółka nie będzie posiadała środków na wypłatę pensji dla pracowników oraz regulowanie bieżących zobowiązań. Zdaniem sądu, spółka nie wykazała okoliczności pozwalających na zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do wymienienia ogólnikowych, hipotetycznych następstw wykonania zaskarżonego aktu, tymczasem zweryfikowanie tego, czy wykonanie decyzji spowoduje tak daleko idące skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej strony, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, składnikach majątku, a także dodatkowo ponoszonych wydatkach. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Nawet jeśli stwierdzić, że przedstawione przez spółkę następstwa spełniałyby przesłankę "niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", to we wniosku nie wskazano na żadne konkretne okoliczności czy dowody, które miałyby stanowić o ich wystąpieniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: – art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że w odniesieniu do skarżącej brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie spowoduje wyrządzenia jej znacznej szkody i nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględniania słusznego interesu strony oraz słusznego interesu społecznego. Uzasadniając zarzuty zażalenia spółka powtórzyła, że brak wstrzymania wykonania decyzji będzie realnym zagrożeniem dla bytu gospodarczego skarżącej i wiąże się ze znaczną szkodą oraz trudnymi do odwrócenia skutkami; spółka nie będzie mogła wypłacić wynagrodzenia pracownikom, które stanowi główne źródło utrzymania wielu rodzin, co może doprowadzić do zredukowania liczby pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. to podmiot skarżący, w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, orzeczenia dostępne w CBOSA). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08, CBOSA). Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został zgromadzony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10, z 19 lipca 2017 r., I FZ 139/17). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zawsze na skarżącym. W świetle powyższych uwag należało uznać, że skarżąca spółka we wniosku zawartym w skardze nie wykazała - w sposób pozwalający na uwzględnienie tego wniosku - istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Bezspornie bowiem wniosek ten nie zawiera konkretnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej spółki. Słusznie przyjął sąd I instancji, że brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślenia wymaga, że wbrew zawartemu w zażaleniu stwierdzeniu, że WSA uznał, że brak wstrzymania wykonania decyzji nie spowoduje wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, sąd I instancji przyjął, że "brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę". Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji wymaga wykazania w sposób konkretny realnej możliwości ziszczenia się takiego zagrożenia w indywidualnej sprawie. Tymczasem spółka nie wskazała stanu swoich zasobów, majątku, struktury zobowiązań, wierzytelności i innych zmiennych kształtujących jej sytuację finansową, brak było zatem możliwości realnej oceny przez sąd ziszczenia się w tym konkretnym przypadku zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wobec powyższego stwierdzić należy, że WSA w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 P.p.s.a. odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.