I SA/Gl 1142/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-06-19
Skład orzekający: Bożena Pindel, Wojciech Gapiński, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe (dotyczące kwoty wolnej od zajęcia) może stanowić podstawę do zgłoszenia zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe nie może stanowić podstawy do zgłoszenia zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Regulacja ta jest skierowana do banku, a ewentualne naruszenie jej przez bank stanowi kwestię cywilnoprawną, a nie podstawę do kwestionowania dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania, czy na rachunku bankowym znajdują się środki wolne od zajęcia, a bank jest zobowiązany jedynie do poinformowania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.Stan faktyczny
Skarżąca B.B. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zarzuty obejmowały brak uprzedniego doręczenia upomnienia, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, zaniechanie pouczenia o możliwości odroczenia lub umorzenia składek oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku bankowego). Organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Adam Nita, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, DIAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm - dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez B.B. (dalej – strona, skarżąca, zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej - organ egzekucyjny) z dnia [...]r. nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. o nr [...] wystawionego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej dnia [...] r. wraz z zawiadomieniami z dnia [...]r. o nr od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Pismem z dnia 13 lipca 2018 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji.
Pismem z dnia 21 maja 2018 r. skarżąca powołując się na art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz wskazując nr tytułu wykonawczego [...], podniosła zarzuty:
– braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
– niedopuszczalności egzekucji administracyjnej;
– zaniechania pouczenia o uprawnieniach, np. o możliwości złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek;
– zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Motywując zasadność wniesionego środka zaskarżenia zobowiązana wskazała, że egzekucja administracyjna w sprawie jest niedopuszczalna z racji na to, że organ nie wykazał w sposób wymagany prawem wysokości zobowiązania, a ponadto nie doręczył jej upomnienia. Ponadto skarżąca zauważyła, iż zgodnie z art. 54. ust 1 ustawy Prawo bankowe, środki pieniężne zgromadzone na rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych jednej osoby niezależnie od liczby zawartych umów - są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez Prezesa GUS-u. Tymczasem, jak twierdzi skarżąca, organ egzekucyjny dokonał zajęć w kwotach znacznie wyższych, czym naruszył wspomniany przepis i naraził się na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne.
Ponieważ, co było sygnalizowane wcześniej, w sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Wobec tego organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...]r. uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.
W zażaleniu z dnia 26 czerwca 2018 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. skarżąca zarzuciła, że zostało ono wydane bez podstawy prawnej i faktycznej. W jej ocenie, dokonano również błędnej wykładni przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że argumentacja zaskarżonego postanowienia nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Ponadto powtórzyła zarzut zawarty w piśmie z dnia 21 maja 2018 r., tj. że egzekucja administracyjna w sprawie jest niedopuszczalna z racji na to, że organ nie wykazał w sposób wymagany prawem wysokości zobowiązania, a ponadto nie doręczył jej upomnienia. Dodatkowo w tym zakresie podniosła, że doręczenia upomnienia dokonano w sposób wadliwy, a tym samym nie może być uznane za skuteczne.
Organ odwoławczy nie przychylił się do stanowiska skarżącej, wobec czego postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono przebieg postępowania, a także przytoczono uregulowania art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Podkreślono, że z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.).
Następnie DIAS uznał za niezasadny zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Wskazał bowiem, że zgodnie z informacją organu egzekucyjnego, pismem z dnia [...]r. nr [...] skierowano do zobowiązanej upomnienie, które zostało odebrane przez nią osobiście w dniu [...]r. Ponadto stwierdził, że z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia nie wynika, aby doręczenie tego dokumentu było nieprawidłowe. Zauważono także, iż strona własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki.
Zajmując się zarzutem niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ odwoławczy stwierdził, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny, np. z powodu braku możliwości egzekwowania danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 461/2010). Z kolei niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, może przejawiać się, np. niedopuszczalnością stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153 - art. 153a § 1, niedopuszczalnością stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa).
W ocenie DIAS, skarżącą zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wywodzi z naruszenia art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Powołując się na pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. o sygn. akt II GSK 1364/10 oraz wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 120/17, organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie jest umocowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do tego, czy aby egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Jeżeli zatem doszło do naruszenia wspomnianego uregulowania, to należy to rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna.
Zdaniem organu odwoławczego, nie zasługuje także na aprobatę zarzut niewskazania wysokości zobowiązania, bowiem informacja taka znajduje się w tytule wykonawczym oraz w zawiadomieniach z dnia [...]r. o nr [...] otrzymanych przez zobowiązaną dnia 14 maja 2018 r.
W zaskarżonym postanowieniu wyrażono również pogląd, że zajęcie rachunku bankowego nie było zbyt uciążliwe dla zobowiązanej. DIAS wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uciążliwość w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia, czy prowadzonej działalności powodująca niemożność, czy też utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 678/17). Tymczasem, jak zauważył DIAS, zobowiązana nie wyjaśniła na czym miałoby polegać utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu w sytuacji zajęcie rachunku bankowego. Podkreślił jednocześnie, że zawsze czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Dodał także, że jeśli środek był zbyt uciążliwy dla zobowiązanej to winna ona wskazać organowi inny składnik majątkowy, z którego możliwe byłoby egzekwowanie należności, a tego nie uczyniła.
Organ odwoławczy nie przychylił się również do twierdzenia skarżącej, że organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne albowiem zaniechał pouczenia jej o uprawnieniu do złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek. Stanowisko to DIAS umotywował tym, że art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1734/17).
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że zarzuty zawarte w piśmie skarżącej z dnia 21 maja 2018 r. nie zasługują na uwzględnienie.
W skardze z dnia 12 września 2018 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązana podobnie jak w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej oraz błędną interpretację przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dodatkowo podniosła, że organ odwoławczy bezprawnie dokonał zajęcia rachunku bankowego.
Wobec tych zarzutów zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzutów zgłoszonych przez skarżącą na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Zamknięty katalog zarzutów zawarty został w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W rozpoznawanej sprawie wydanie wspomnianego postanowienia było jednak bezprzedmiotowe z racji na fakt, że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (zob. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112).
Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że skarżąca oparła wniesione zarzuty na art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 8 u.p.e.a.
Zajmując się pierwszym z nich stwierdzić należy, iż organy zasadnie uznały za chybiony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, iż zaległe składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w związku z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm. oraz art. 24 ust. 2 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych -t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.). Wskazać przyjdzie także, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wymieniony został w art. 19 § 4 u.p.e.a. jako organ egzekucyjny uprawniony do prowadzenia egzekucji m.in. z rachunku bankowego. Ponadto nie stwierdzono przeszkód do prowadzenia egzekucji w stosunku do zobowiązanej, jak również innych okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność egzekucji.
W kontekście tych uwag ewentualne naruszenie art. 54 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 z późn. zm. – dalej u.p.b.) nie może uzasadniać zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Wspomniany przepis ustawy Prawo bankowe stanowi, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2017 r. poz. 847 z późn. zm.), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.
Zdaniem Sądu, regulacja art. 54 ust. 1 u.p.b. skierowana jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia tego uregulowania, jest zobligowany do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Zwrócić należy uwagę, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na nim. Bank takiej informacji nie udziela organowi egzekucyjnemu wobec obowiązującej go tajemnicy bankowej. Bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Zatem art. 54 ust. 1 u.p.b. wyznacza granice tzw. przywileju egzekucyjnego. Posiadaczowi stosownego rachunku bankowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie, i bez znaczenia jest źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku. Jednakże wskazać należy, że przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 u.p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 840/16, Lex nr 2226946; z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 120/17, Lex nr 2297757).
W kategoriach niedopuszczalności postępowanie egzekucyjnego nie może być traktowany także zarzut niewykazania wysokości zobowiązania dochodzonego w drodze przymusowego ściągnięcia. Otóż w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Niemniej jednak zauważyć należy, że w tytule wykonawczym wskazanym w zarzutach z dnia 21 maja 2018 r. określono kwotę zaległości, a także podstawę prawną obowiązku, którą jest deklaracja złożona przez płatnika składek (art. 3a § 1 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny wykazał także bezzasadność zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Otóż pismem z dnia [...]r. nr [...] skierowano do zobowiązanej upomnienie, które zostało odebrane przez nią osobiście w dniu [...]r. W zażaleniu na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne skarżąca przyznaje, że dokument taki został do niej wysłany, jednak nie został jej skutecznie doręczony. Nie wyjaśnia przy tym na czym miałaby polegać owa wadliwość doręczenia. Jak wskazał organ odwoławczy, analiza zwrotnego potwierdzenia doręczenia przeczy temu twierdzeniu. Zauważyć należy, że na dokumencie tym widnieje podpis skarżącej kwitujący odbiór przesyłki listowej zawierającej wspomniany wcześniej dokument upomnienia.
Odnosząc się natomiast do oceny zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. podnieść należy, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. To w toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący postępowanie winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 88/17, Lex nr 2339954). Zarzut oparty na przesłance zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego winien wskazywać, że egzekucja prowadzona przy użyciu danego środka jest dokuczliwa dla codziennego życia zobowiązanego, czy też prowadzonej przez niego działalności, a tym samym powoduje niemożność, czy utrudnienia codziennego funkcjonowania zobowiązanego Egzekucja z wynagrodzenia za pracę nie stanowi zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w sytuacji, gdy nie wskazano innego źródła majątku, z którego zaległość mogłaby zostać zaspokojona (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 290/16, Lex nr 2467338).
W realiach niniejszej sprawy, przy uwzględnieniu powyższych rozważań, nie można mówić o uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego skoro organ egzekucyjny w toku postępowania nie otrzymał informacji od skarżącej o tym, że możliwym jest prowadzenie skutecznej egzekucji z innego składnika jej majątku. Podkreślić przy tym należy, że zobowiązana w złożonych zarzutach w żaden sposób nie dowodzi na czym owa uciążliwość miałaby polegać. Nie można również nie zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego jest jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3577/15, Lex nr 2445160).
W piśmie z dnia 21 maja 2018 r. skarżąca powołuje się również na zaniechanie organu egzekucyjnego, który nie poinformował jej o możliwości wystąpienia z żądaniem odroczenia płatności składek lub żądaniem ich umorzenia. Okoliczność ta nie stanowi jednak uzasadnia dla żadnego z zarzutów, których katalog określony został w art. 33 § 1 u.p.e.a. Niezależnie od tego wskazać przyjdzie, że zasada informowania stron (art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) obliguje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wynikające z tej zasady obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych, bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2217/16, Lex nr 2538974). Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1788/16, Lex nr 2463011).
W skardze zobowiązana podniosła dodatkowo, że bezprawnie dokonano zajęcia jej rachunku bankowego, co może być kwalifikowane jako zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Sąd nie może jednak ustosunkować się do tej kwestii. Wynika to z faktu, że zarzut wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym niedopuszczalnym jest rozpoznawanie okoliczności w sytuacji formułowania nowych zarzutów, zmieniania ich czy modyfikowania przez zobowiązanego na etapie zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów, czy też skargi do sądu administracyjnego. Zatem nie ma możliwości odniesienia się do nowo sformułowanych i zmodyfikowanych zarzutów (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3081/12, Lex nr 1769591).
Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło