I OSK 1524/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1078/16 w sprawie ze skargi I. P. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1078/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę I. P. (skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Wskazane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w związku z założeniem i przeprowadzeniem sieci gazociągów przesyłowych w kwocie [...] złotych. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w ten sposób, że w sentencji decyzji na str. 1 w wersach 1, 2 punktu II, zamiast "o zobowiązaniu P. S.A. w W. Oddział w S." wpisał "o zobowiązaniu P. S.A. w W.". Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca wskazując, że organ w sposób nieuprawniony dokonał zmiany strony postępowania. W wyniku rozpoznania zażalenia Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej: "k.p.a.". W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że organ I instancji w decyzji wadliwie wskazał siedzibę Spółki zobowiązanej do wypłaty odszkodowania, co uzasadniało sprostowanie decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Rozpoznając skargę Sąd I instancji wskazał, że pomimo lakonicznych uzasadnień postanowienia organów obu instancji, nie naruszają one prawa co skutkowało oddaleniem skargi. Podniesiono, że z akt sprawy wynika, że stroną postępowania w niniejszej sprawie bezspornie było P. S.A. w W. - osoba prawna a nie oddział tej osoby. Jednocześnie wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578) – dalej "k.s.h." - osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru zyskuje spółka akcyjna a nie jej oddział. W ocenie Sądu posługiwanie się po oznaczeniu spółki akcyjnej dodatkowym oznaczeniem w postaci podania konkretnego oddziału spółki, może mieć jedynie znaczenie "wewnętrzne" np. dla celów księgowych spółki. Skoro tak to wskazanie konkretnego oddziału spółki nie powoduje żadnych skutków prawnych, w tym w szczególności nie czyni to z tego oddziału strony postępowania. Samo posługiwanie się przez organ w trakcie postępowania administracyjnego dodatkowym oznaczeniem strony (oznaczeniem oddziału) nie uczyniło z tego oddziału strony postępowania, którą od początku do końca była osoba prawna – P. S.A. w W. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że podmiotem realizującym inwestycję jest Spółka a nie jej oddział, mimo że decyzja odnosiła się do inwestycji związanej z działalnością konkretnego oddziału tej Spółki. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że powyższe ustalenia uzasadniały wydanie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki, gdyż przy wydawaniu decyzji odszkodowawczej zbędne było korzystanie przy określaniu zobowiązanej do wypłaty Spółki dodatkowych jej oznaczeń, które mogłyby sugerować, że stroną tą byłby nieposiadający osobowości prawnej oddział spółki. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną złożyła I. P. zarzucając mu naruszenie art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 145 p.p.s.a. przez ustalenie, że sprawa toczyła się z udziałem strony postępowania a to: P. S.A. w W. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o przytoczony zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło P. Spółki Akcyjnej a nie jej oddziału w S., który nie posiada osobowości prawnej. Podniesiono, że przepisy k.p.a. wskazują kto może być stroną a obowiązkiem organu administracji było zbadanie czy w przedmiotowej sprawie wnioskodawcą lub uczestnikiem jest podmiot, który ma takie uprawnienie. Z uwagi na występowanie w niniejszej sprawie podmiotu, który nie ma osobowości prawnej – organ administracji powinien był umorzyć postępowanie. W ocenie skarżącej kasacyjnie z uwagi na występowanie od początku postępowania w charakterze strony oddziału Spółki nie można mówić o sprostowaniu omyłki, gdyż decyzje doręczane były wadliwie ze względu na kierowanie ich do podmiotu nie posiadającego osobowości prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W skardze kasacyjnej postawiono jedynie zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 145 p.p.s.a. przez ustalenie, że sprawa toczyła się z udziałem P. S.A. w W., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na tak sformułowane zarzuty, zwrócić należy uwagę, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246). Naczelny Sąd Administracyjny miał jednak na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 sprowadzający się do stanowiska, że zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, nie ma przeszkód, dla których Naczelny Sąd Administracyjny nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera wskazanie sposobu rozumienia zarzutu pozwalające na jego merytoryczne rozpoznanie. W realiach niniejszej sprawy można było zatem przyjąć na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. w istocie dotyczy art. 145 § pkt 1 lit. a p.p.s.a., albowiem art. 28 k.p.a. zawiera w sobie normy prawa materialnego. Powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że organy administracji prawidłowo uznały, iż w sprawie doszło do oczywistej omyłki, która podlegała sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, iż stroną postępowania było P. S.A. w W. Zarzuty postawione w skardze kasacyjnej faktycznie skierowane są i zmierzają do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odszkodowania, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2016 r., a nie postanowienia o sprostowaniu omyłki decyzji organu I instancji. Tak sformułowane zarzuty nie zasługują na uwzględnianie. Zauważyć należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie zachodziła podstawa to sprostowania omyłki pisarskiej przez organy administracji, albowiem stroną postępowania była Spółka Akcyjna, a nie jej Oddział w S. Wynika to wprost z akt postępowania, a w szczególności z treści pełnomocnictwa i kopii odpisu pełnego KRS załączonych do wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. W związku z powyższym zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podnoszone przez skarżącą kasacyjnie zarzuty dotyczące ewentualnej wadliwości doręczeń zawiadomień dla P. S.A. w W. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej sprostowania omyłki. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.