I SA/Bd 594/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020r. sprawy ze skargi A. I. sp. z o. o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2018. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz A. I.sp. z o. o. w B. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...]. Burmistrz K. określił A. [...] spółka z o. o. w B. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018r. w kwocie [...]zł. W odwołaniu spółka zarzuciła, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości naliczone zostało niezgodnie z prawem. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji określił spółce i G. K. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...]zł. Przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie jest nieruchomość położna w miejscowości T., gmina K., w skład której wchodzą działki ewidencyjne oznaczone numerami [...]. Współwłaścicielami w częściach ułamkowych ww. nieruchomości są spółka A. [...] - do 1/20 części oraz G. K. - do 19/20 części. Ogólna powierzchnia działek wynosi [...] ha i są one sklasyfikowane jako Bp - zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy (działki [...]) o powierzchni [...] ha oraz jako B - tereny mieszkaniowe (działka [...] o powierzchni 0,0696 ha. Na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny jednorodzinny, jednokondygnacyjny o pow. użytkowej [...] m2, który jest wykorzystywany do celów mieszkalnych. Organ wskazał, że pomimo ustawowego obowiązku złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy w terminie do dnia 31 stycznia oraz pomimo wezwania do złożenia deklaracji, podatnicy: spółka A. [...] i G. K., nie złożyli stosownej deklaracji na podatek od nieruchomości na 2018r. W konsekwencji organ pierwszej instancji określił należny podatek od nieruchomości na 2018r. w kwocie [...]zł. Organ zaznaczył, że w przypadku osób prawnych takich jak spółki prawa handlowego wystarczające do uznania gruntu, budynku lub budowli za związane z działalnością gospodarczą jest posiadanie przedmiotu opodatkowania przez takiego przedsiębiorcę. Przedsiębiorca będący spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (osobą prawną) nie ma bowiem "majątku osobistego" niezwiązanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie do przyjęcia jest zatem interpretacja art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: "u.p.o.l."), że wystarczające jest, iż współwłaścicielem nieruchomości jest osoba fizyczna, która nie wykorzystuje przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej, aby miały zastosowanie inne stawki, niż właściwe dla gruntu, budynku lub budowli związanych z prowadzeniem tej działalności. W świetle art. 3 ust. 4 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności (współposiadania) są, co do zasady, wszyscy współwłaściciele (współposiadacze), co oznacza, że organ podatkowy może żądać uiszczenia całości lub części podatku od nieruchomości od kilku z nich lub każdego z osobna, a uiszczenie podatku od nieruchomości przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych z obowiązku. Oznacza to także, że nie ma podstaw prawnych do dzielenia zobowiązania podatkowego w decyzji ustalającej albo określającej jego wysokość, stosownie do udziałów poszczególnych podatników w prawie własności przedmiotu opodatkowania. Na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach sprawy Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja w zakresie ustalenia stanu faktycznego jest zgodna z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków. Organ zaznaczył, że przy wymiarze podatków od nieruchomości i rolnego związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o położeniu, granicach i powierzchni gruntów oraz rodzaju użytków gruntowych i klasach gleboznawczych gruntów. W skardze spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego ustalenia okoliczności faktycznych i pominięcia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przede wszystkim w zakresie faktycznego wykorzystywania nieruchomości na prowadzoną przez spółkę działalność gospodarczą. Zarzucono także naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną jego wykładnię. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t,j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie określenia spółce z o.o. A. [...] i G. K. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...]zł. Podatek ten dotyczy nieruchomości, stanowiącej działki nr [...] i [...], położonej w miejscowości T., której spółka i R. K. są współwłaścicielami. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów lub obiektów budowlanych. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z kolei z treści art. 3 ust. 4 u.p.o.l. wynika, że w przypadku współwłasności nieruchomości obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.") do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że organ podatkowy (wierzyciel) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 § 1 k.c.). Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty. Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli, będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4 u.p.o.l., zobowiązuje organ do objęcia postępowaniem podatkowym wszystkich współwłaścicieli (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., II FSK 3146/14). Jednocześnie w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przypadku nieruchomości pozostającej we współwłasności wszyscy współwłaściciele powinni być adresatami jednej decyzji, w której wysokość podatku od nieruchomości należy ustalić w jednej kwocie. Wszystkim też decyzja ta powinna być doręczona (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2018 r., I SA/Po 768/18; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r., II FSK 1336/17; wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., II FSK 1087/16). Jednakże w judykaturze wyrażany jest także pogląd, że nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby w osobnych decyzjach ustalić wymiar podatku dla każdego ze współwłaścicieli, istotne jest, aby każdy z pozostałych współwłaścicieli, wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, posiadał wiedzę, iż takie decyzje zostały wystawione (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 maja 2016 r., I SA/Sz 286/16; wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., II FSK 1210/13). W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wydał jedną decyzję w przedmiocie określenia spółce z o.o. A. [...] i G. K. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. Jednak z akt sprawy nie wynika, aby R. K. brał w ogóle udział w postępowaniu odwoławczym. W wypadku gdy obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na kilku podmiotach postępowanie podatkowe powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich osób, na których ciąży ten obowiązek, stosownie bowiem do art. 133 § 1 O.p. podmiotom tym przysługuje przymiot strony. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 123 O.p., nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego. Okoliczność, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył tylko jeden współwłaściciel nie powoduje, że pozostali współwłaściciele tracą przymiot strony. W takiej sytuacji na organie podatkowym, stosownie do art. 165 § 3a w związku z art. 235 O.p., spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia decyzji także pozostałym stronom postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2017 r., I SA/Po 1736/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2016 r., I SA/Kr 1097/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 października 2015 r., I SA/Lu 374/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2013 r., I SA/Bd 131/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2017 r., I SA/Po 615/17). Zatem organ odwoławczy zobowiązany był traktować wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zatem SKO było zobowiązane, np. doręczyć G. K. przed wydaniem decyzji, postanowienie - wydane na podstawie art. 200 O.p. - o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Na skutek jednak zaniechań organu drugiej instancji, R. K. nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym. Nie został też zawiadomiony o wniesionym odwołaniu. W konsekwencji w postępowaniu tym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p., co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika też, aby G. K. w ogóle została doręczona decyzja SKO. W aktach znajduje się jedynie zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji przez spółkę A. [...]. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie miało na uwadze powyższe wywody. Wobec naruszenia przez organ odwoławczy wskazanych przepisów, przedwczesne byłoby odnoszenie się do kwestii merytorycznych podniesionych w skardze. Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).