I SA/Gd 803/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy oddala skargę. Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. K., Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy wydane przez ten organ postanowienie z dnia 8 lutego 2017 r. odmawiające K. K. zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy ze względu na interes publiczny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzja z dnia 14 lipca 2016 r. określił K. K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Dnia 19 grudnia 2016 r., w toku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 216 i art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako o.p., wydał postanowienie wyłączające ze względu na interes publiczny jawność informacji zawartych w przedłożonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] kserokopii ewidencji sprzedaży za styczeń 2015 r. - prowadzonego rejestru przez "A" Spółkę z o.o. w części dotyczącej danych podmiotów gospodarczych i osób niebędących stroną postępowania, których ujawnienie mogłyby narazić na szkodę interesy tych podmiotów. Pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. K. K. wniósł o umożliwienie mu zapoznania się z dokumentem wymienionym w ww. postanowieniu. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił stronie zapoznania się z przedmiotowym dokumentem. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 178 § 1 - 3 i art. 179 § 1 - 3 o.p. i wskazał, że pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, w szczególności gdy zawierają istotne informacje o tych podmiotach gospodarczych. Organ zauważył, że skoro istnieje możliwość wyłączenia i w konsekwencji pozbawienia strony dostępu do całego dokumentu, to tym bardziej można pozbawić stronę dostępu tylko do części informacji ujętej w takim dokumencie. Organ wskazał, że strona wnosiła o zapoznanie się z dokumentem zawierającym dane podmiotów gospodarczych i osób niebędących stroną postępowania, których ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interesy tych podmiotów, a w aktach sprawy pozostawiono kopię tego dokumentu w wersji zanonimizowanej. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w świetle postanowień art.179 § 1 i § 2 o.p. nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku strony. Nadto organ wskazał, że strona nie wskazała okoliczności na poparcie tezy, że wyłączenie z jawności dokumentu we wskazanym przez organ zakresie mogłoby odnieść wpływ na istotę rozstrzygnięcia. K. K. złożył zażalenie na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez umożliwienie stronie zapoznania się z przedmiotowym dokumentem. W zażaleniu podniesiono zarzuty naruszenia art. 179 § 1 i § 2 o.p. oraz art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w związku z art. 219 o.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia 8 lutego 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści art. 178 o.p. wynika, iż zasadą jest, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest udostępnić stronie akta sprawy. Jednakże prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń - stosownie do art. 179 § 1 ww. ustawy - w odniesieniu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Użyte w tym przepisie pojęcie "interesu publicznego" jest p[objęciem o nieostrym zakresie i podlega wykładni. Posiłkując się dotychczasowym dorobkiem judykatury organ przyjął, że należy je rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Zatem pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się dobro osób trzecich, nie będących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. W konsekwencji organ podzielił stanowisko, że odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z wyłączonym z akt sprawy dokumentem obejmującym dane osobowe i ekonomiczne podmiotów nie będących stroną postępowania jest odmową leżącą w interesie publicznym, wskazanym jako przesłanka zastosowania 179 § 1 o.p. W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i uchylenie poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r. K. K. podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 o.p., art. 122 o.p. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 2a o.p., art. 179 § 1 i § 2 o.p. a także art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 i art. 219 o.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że odmowa umożliwienia mu zapoznania się z przedmiotowym dokumentem była bezzasadna. Wbrew postanowieniom art. 2a o.p., organ niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisu, w tym przypadku art. 179 § 1 i § 2 o.p., rozstrzygnął na jego niekorzyść. Skarżący zauważył, że wyłączenie jawności informacji zawartych w przedłożonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dokumentacji nastąpiło na etapie postępowania odwoławczego. Znaczna część dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy została natomiast zgromadzona w trakcie czynności sprawdzających, co zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych jest niedopuszczalne. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie skarżący wskazał, że w trybie czynności sprawdzających, czy pisemnych wystąpień do kontrahentów o udzielenie informacji na temat przebiegu transakcji badanych przez organ podatkowy, nie może być gromadzona większość materiałów dowodowych na potrzeby kontroli podatkowej, czy postępowania podatkowego. Nadto skarżący wskazał, że decyzją z dnia 14 lipca 2016 r. została w całości wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2016 r. i zakwestionował możliwość prowadzenia postępowania odwoławczego odnośnie zobowiązania z tytułu podatku dochodowego za 2013 r. i podziału jednej sprawy przez organ odwoławczy na trzy odrębne postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając niniejszą sprawę w świetle opisanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 179 § 1 o.p., przepisu art. 178 o.p., dającego stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy, nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W myśl § 2 tego przepisu, odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 179 § 3 o.p., na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie. Wyrażone w art. 178 § 1 o.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 o.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.).Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 o.p. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13). Analiza przepisów art. 178 i 179 o.p. wykazuje, iż na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 1 o.p. nie przysługuje zażalenie. Wykładnia językowa art. 179 § 3 o.p. wyklucza przyjęcie, że postanowienie, o którym mowa w art. 179 § 1 o.p., jest zaskarżalne zażaleniem (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 68/09, wyrok WSA w Warszawie z 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 80/08, wyrok WSA w Lublinie z 20 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 800/07). Brak dopuszczalności zażalenia nie oznacza braku możliwości kontroli wykonywania administracji publicznej w omawianym zakresie. Zaskarżalność postanowień w sprawach incydentalnych gwarantuje bowiem przepis art. 237 o.p. stanowiący, że stronie służy prawo wniesienia zarzutów w odwołaniu od decyzji na postanowienie organu, na które nie służy zażalenie (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt FSK 690/04, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1070/05). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, w sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania, określone w art. 178 o.p., postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie oraz art. 134 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 800/07, wyrok WSA w Opolu z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Op 679/14, wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 969/10, wyrok NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2408/15, wyrok WSA w Opolu z 14 października 2015 r., sygn. akt I SA/Op 358/15, wyrok WSA w Łodzi z 13 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1441/12). W przypadku, gdy strona postępowania oświadczy organowi chęć zapoznania się z aktami sprawy, w tym także z dokumentami wyłączonymi z akt, organ w drodze postanowienia odmawia dokonania tej czynności, co wynika z treści art. 179 § 2 o.p. Postanowienie to jest postanowieniem odrębnym od postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. W sprawie kontrolowanego postanowienia nie może być badana zasadność włączenia, weryfikacja w tym zakresie może nastąpić tylko i wyłącznie podczas kontroli sądowej wydanej przez organ decyzji. Przysługujący stronie na podstawie art. 179 § 3 o.p. środek odwoławczy od postanowienia o odmowie udostępnienia stronie zapoznania się z dokumentami nie może być zatem wykorzystywany do weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 179 § 1 o.p., w przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny, a kognicja Sądu w niniejszej sprawie jest ograniczona do ustalenia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. zostało wydane zgodnie z uprzednio wydanym w sprawie postanowieniem na podstawie art. 179 § 1 o.p. Postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 o.p. ma bowiem charakter wtórny w stosunku do postanowienia przewidzianego w art. 179 § 1 o.p. W rozpoznawanej sprawie organ, powołując się na wydanie postanowienia z 19 grudnia 2016 r. o częściowym wyłączeniu jawności dokumentu wskazał, że część dokumentu, której dotyczył wniosek, nie podlega udostępnieniu. Wydane postanowienie odmawiające umożliwienia zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy, jak też postanowienie utrzymujące w mocy to postanowienie, spełniają wymogi formalne wynikające z art. 217 o.p. i są prawidłowe. Reasumując, należy podkreślić, że ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów, jak i zasadność ich wyłączenia mogły być skontrolowane w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę podatkową oraz skardze sądowoadministracyjnej na decyzję organu odwoławczego. W wydanej decyzji organ mógł uzasadnić związek przyczynowy danego dokumentu ze sprawą, wpływ dokumentu na treść rozstrzygnięcia oraz rozważyć istnienie podstaw wyłączenia jawności części zawartych w dokumencie danych w świetle art. 179 § 1 o.p. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące niezasadności wyłączenia jawności dokumentu nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zarzuty te nie podlegały bowiem rozpoznaniu w niniejszej sprawie, podobnie jak podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie podatkowej oraz rozdziału sprawy przez organ odwoławczy na trzy postępowania. W sprawie nie zachodziły niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów art. 179 § 1 i § 2 o.p., wydane postanowienie nie narusza zatem zasady przewidzianej w art. 2a o.p. Wskazać należy, że unormowanie art. 178 § 1 o.p. przewiduje uprawnienie strony do zapoznania się z aktami sprawy w czasie trwania postepowania jak i po jego zakończeniu. zatem dopuszczalne jest wydanie postanowienia rozstrzygającego wniosek o umożliwienie stronie zapoznania się z aktami sprawy po wydaniu decyzji organu II instancji. Wskazać także należy, że jak wynika z wyżej zamieszczonych rozważań, rozpoznanie zażalenia po wydaniu decyzji organu II instancji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu rozpoznającego sprawę podatkową, bowiem to ten organ winien ocenić zasadność zarzutów strony w przedmiocie niezasadnego wydania postanowienia o wyłączeniu jawności części dokumentu. Organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.