I OSK 2156/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 września 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 491/21 w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr KO.441.81.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 2 września 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 491/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi E.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr KO.441.81.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącej E.R. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ów został zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Tomaszowa Mazowieckiego (dalej Prezydent) decyzją z 28 stycznia 2021 r. [nr MOPS.V.42011.8450.25.odm.2021, dalej decyzja z 28 stycznia 2021 r.] odmówił E.R. (dalej skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem M.R. (dalej mąż). Decyzją z 19 kwietnia 2021 r. nr KO.441.81.2021 (dalej decyzja z 19 kwietnia 2021 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej Kolegium), po rozpoznaniu odwołania skarżącej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję z 28 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że sprawa ta była już przedmiotem oceny Kolegium, które decyzją z 3 listopada 2020 r. [nr KO.441.231.2020] uchyliło w całości decyzję [Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z 13 sierpnia 2020 r. nr MOPS.V.42011.2180.odm.2020], odmawiającą przyznania E.R. świadczenia pielęgnacyjnego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do spełniania przez skarżącą ustawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 [ust. 1] i art. 17 ust. 1b ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) [dalej uśr lub ustawa o świadczeniach rodzinnych], z pominięciem tej części tegoż przepisu, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. [K 38/13, dalej wyrok K 38/13] uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji winien ustalić codzienne konsekwencj[e] stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, ponieważ brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwiał ocenę, czy sprawowana przez skarżącą opieka nad mężem uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej i czy obiektywnie jest możliwe takie zorganizowanie tej opieki, by skarżąca dalej ją sprawując, mogła podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie spełnione są przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, tj. znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącej, jako małżonki osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki, w gronie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak i z treści art. 23 i art. 27 kro. Kolegium wskazało, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tomaszowie Mazowieckim nr ZPS.8211-1/880/10 z 30 kwietnia 2010 r. M.R. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności od 13 lipca 2006 r., niepełnosprawność ta istnieje od 27 lutego 2004 r., orzeczenie wydano na stałe. W ocenie Kolegium, zasadnie organ I instancji uznał, że mimo spełnienia ww. dwu pozytywnych przesłanek, należy odmówić przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia kolejnej przesłanki pozytywnej - to jest braku bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad mężem. Kolegium analizując okoliczności sprawy wskazało, że w toku uzupełniającego wywiadu środowiskowego z 1 grudnia 2020 r., ustalono, że skarżąca opiekuje się mężem, zamieszkuje w domu jednorodzinnym wraz z mężem, 35 letnim synem K. i 84 letnią matką. W okresie sprawowania opieki nad mężem E.R. w okresach od 9 maja 2002 r. do 14 lipca 2003 r., od 17 lutego 2009 r. do 30 września 2010 r. i od 4 lutego 2011 r. do 8 października 2012 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. W okresach między rejestracją podejmowała pracę zarobkową. W okresie od 9 października 2012 r. do 20 sierpnia 2016 r. prowadziła działalność gospodarczą (handel obwoźny), którą z dniem 22 sierpnia 2016 r. wykreśliła z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP. Od 6 września 2016 r. do 22 lipca 2017 r. ponownie była zarejestrowana w PUP ze statusem osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że od 2017 r. nie podejmowała pracy, gdyż ze względu na pogarszający się stan zdrowia męża całą uwagę i czas poświęciła mężowi, gdyż nie chciała zostawiać go samego. W ocenie Kolegium, z ustaleń tych nie wynika, by sprawowana przez skarżącą opieka nad mężem miała charakter opieki stałej lub długoterminowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr. Zdaniem Kolegium opieka świadczona przez skarżącą jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Mąż jest częściowo niesamodzielny, potrzebuje pomocy drugiej osoby w myciu, ubieraniu się, przemieszczaniu (trudności przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach), gdyż miewa zaburzenia równowagi. Jest po dwu udarach w roku 2004 i 2005; w wyniku udarów pozostał niedowład kończyny górnej i dolnej, porażenie mowy, utrata wzroku w jednym oku. Leczy się z powodu schorzeń układu krążenia, miażdżycy tętnic; w lipcu 2020 r. przeszedł operację trzustki. Kolegium zwróciło uwagę, że według wyjaśnień wnioskodawczyni opieka nad mężem ma charakter całodobowy i polega na przygotowaniu i podaniu posiłków (samodzielne spożywanie posiłków) i leków (2 x dziennie), pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, robieniu zakupów, sprzątaniu, umawianiu wizyt lekarskich. Małżonkowie R. mają trzech synów, jeden z nich K., będący kawalerem, mieszka wspólnie z nimi. Prowadził własną działalność gospodarczą (handel obwoźny), którą obecnie zawiesił, wobec czego jest osobą dyspozycyjną. Syn czasowo pomaga wnioskodawczyni w opiece nad mężem wciągu dnia i nocy, tj. zawozi do lekarza, sprawuje opiekę, gdy wnioskodawczyni wychodzi po zakupy, pomaga ojcu zejść ze schodów, dba o wygląd zewnętrzny ojca (goli i strzyże). Z uzupełniającego wywiadu środowiskowego z 1 grudnia 2020 r. wynika, że skarżąca może liczyć na pomoc syna w ciągu dnia i nocy. Zdaniem Kolegium, przy właściwej organizacji obowiązków domowych, zmianie usytuowania sypialni (na parterze budynku - wyeliminowanie wchodzenia i schodzenia) zakres sprawowanej opieki byłby mniejszy, umożliwiający skarżącej podjęcie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium oceniło, że pomoc skarżącej sprowadza się de facto do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, które to czynności wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta co do braku w sprawie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką nad mężem. Skargę złożyła E.R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika [adwokata M.Z.], zarzucając decyzji z 19 kwietnia 2021 r. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącej [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (k. 2-3 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie (k. 6-8 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem II SA/Łd 491/21 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchylił zaskarżoną decyzję; o kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy bezpodstawnie przyjęły, że mają kompetencję do weryfikowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania dowodowego i wyjaśniającego, mimo wyraźnego i jednoznacznego postanowienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wskazującego na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną ze stwierdzoną znaczną niepełnosprawnością. W konsekwencji dokonały odmiennej niż w tym orzeczeniu oceny zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, czym naruszyły art. 7, 8 i 80 kpa. Nie podzielając prezentowanego w zaskarżonej decyzji poglądu co do kompetencji organów do weryfikowania i oceny zakresu czynności opiekuńczych sprawowanych nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z wymaganiem długotrwałej opieki osoby drugiej, Sąd I instancji stwierdził, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Do organów administracji należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 uśr, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyroki NSA z: 7.5.2019 r. I OSK 3946/18; 12.2.2020 r. I OSK 516/19). (...) owa "odpowiedniość" ("adekwatność") do potrzeb osoby niepełnosprawnej odnoszona jest do wskazań wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. (...) z art. 17 ust. 1 uśr w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, "nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego". Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr. (...) niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. (...) taki kontekst prawny, jaki wyłania się z przywołanych regulacji prawnych, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. (...) zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji" (uzasadnienie wyroku NSA z 29.5.2020 r. I OSK 1854/19; też wyroki NSA z: 12.2.2020 r. I OSK 516/19; 13.10.2016 r. I OSK 448/15). A zatem "organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń (...)" (wyrok WSA w Rzeszowie z 26.2.2018 r. II SA/Rz 1398/17). Ustawodawca "(...) wykluczył możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. W przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 uśr, nie podlega badaniu w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w rozumieniu § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018 poz. 2027), które określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też badania całkowitej niezdolności do pracy i całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS. W takich przypadkach organ winien przyjmować te orzeczenia jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią" (wyroki NSA z: 18.5.2020 r. I OSK 691/19; 24.2.2021 r. I OSK 2391/20). "Organ nie był uprawniony do dokonywania samodzielnych, odmiennych ustaleń w zakresie konieczności sprawowania nad nią stałej lub długotrwałej opieki. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę" (wyrok WSA w Lublinie z 7.7.2020 r. II SA/Lu 175/20). Ani organ, ani sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalnych, a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez wskazany prawem organ, ma walor opinii biegłego. Z tych względów Sąd I instancji w składzie orzekającym w tej sprawie nie podzielił niespójnego poglądu wyrażonego przez NSA w wyroku z 16.4.2021 r. I OSK 2859/20. W uzasadnieniu tego wyroku na stronie 10 akapit drugi NSA najpierw zakwestionował pogląd wyrażony w wyroku WSA w Łodzi z 7.10.2020 r. II SA/Łd 310/20, że orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym z zaleceniem sprawowania stałej opieki w wykonywaniu przez osobę niepełnosprawną czynności dnia codziennego ma walor opinii wy[ra]żonej w sprawie wymagającej wiedzy specjalistycznej, wiążącej organy i sądy administracyjne co do zakresu sprawowanej opieki, co wyłącza weryfikację zakresu czynności opiekuńczych. NSA stwierdził wszak, że "dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest (...) ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zawodowej". W dalszej części uzasadnienia na s. 10 in fine i 11, NSA w istocie podzielił pogląd Sądu I instancji, skoro stwierdził wprost, że "skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzania przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia. (...) Tymczasem legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczyć możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą". Końcowo NSA, dokonując oceny zakresu i rodzaju faktycznie sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną osobą uznał, że sprowadzają się one do czynności dnia codziennego, wykonywanego w każdym gospodarstwie domowym i nie uniemożliwiają podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy". Z kolei "(...) "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień" (...) - powołany wyrok I OSK 1854/19; "warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (wyrok: NSA z 7.5.2019 r. I OSK 3946/18; WSA w Gdańsku z 2.7.2020 r. III SA/Gd 482/20). Nie można sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić trzeba, że "istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 uśr jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą" (wyrok WSA w Rzeszowie z 3.7.2019 r. II SA/Rz 535/19). Judykatura podnosi, że rezygnacja (lub powstrzymanie się) z pracy zarobkowej spowodowana jest koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej (permanentnej) opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (np. wyrok NSA z 13.5.2015 r. I OSK 2820/13). Wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem - czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym - jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Wobec tego dla oceny związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania) a sprawowaniem osobiście i w sposób ciągły (na stałe lub długotrwale) opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej nie należy odwoływać się do prognoz i założeń co do rzeczywistych możliwości zarobkowania. Te bowiem zwykle są zmienne w czasie i uzależnione chociażby od takich czynników, jak wiek danej osoby i jej "atrakcyjność" na rynku pracy, czy koniunktura gospodarcza. Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje) lub się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, ale jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką winien być bezpośredni, bowiem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 uśr, musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. (...) właśnie tak, niejako na zasadzie "odwróconej optyki", należy rozumieć sformułowany w orzecznictwie pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 [uśr] należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). sprawowanie opieki w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy" (tak uzasadnienie powołanego wyroku I OSK 1854/19). Sąd I instancji stwierdził, że organy nie miały kompetencji do weryfikowania określonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności zakresu czynności opiekuńczych, sprawowanych przez skarżącą jako opiekuna. Kwestia ta pozostaje poza zakresem kontroli niniejszego postępowania, gdyż należy do wyspecjalizowanych organów orzekających o stopniu niepełnosprawności. W oparciu o przedłożone akta administracyjne, zwłaszcza złożone do nich orzeczenie z 30 kwietnia 2010 r. o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej, Sąd stwierdził, że mąż skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem, że wymaga długotrwałej opieki osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oczywistym w świetle treści tego orzeczenia jest to, że mąż nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. W myśl art. 3 pkt 21 uśr, zawierającego legalną definicję pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności, pod tym pojęciem rozumie się między innymi niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz.U. z 2019 r. poz. 1172). Przepis § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2018 r. poz. 2027 [ze zm.], dalej rozporządzenie) pojęcie konieczność sprawowania opieki definiuje jako całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. Przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (§ 29 ust. 2 rozporządzenia; wyroki WSA: we [Wrocławiu] z 12.12.2018 r. IV SA/Wr 479/18; w Krakowie z 30.7.2020 r. III SA/Kr 68/20). W tej sprawie organy w nieuprawniony sposób zakwestionowały treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej przez zakwestionowanie zakresu sprawowanej nad nim czynności opiekuńczych. Zakres opieki nad osobą niepełnosprawną obejmuje szeroki i różnorodny zakres czynności opiekuńczych indywidualnie dostosowanych do schorzenia - potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej. Zakres tych czynności - w związku ze zmieniającym się stanem zdrowia stałym czy okresowym - ma charakter dynamiczny i elastyczny. W tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem stosownie do wskazań orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uprawniał skarżącą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy w sposób nieuprawniony, jako okoliczność przemawiającą za odmową przyznania świadczenia, przyjęły dyspozycyjność syna skarżącej, wskazując, że z racji zawieszenia przez niego własnej działalności gospodarczej, pomaga on skarżącej w opiece nad ojcem. Organy nie wzięły pod uwagę, że to skarżąca w pierwszej kolejności jest powołana do sprawowania opieki, ponieważ ciąży na niej w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki. Pomoc syna skarżącej nie jest okolicznością istotną dla sprawy. Może on w każdej chwili podjąć zatrudnienie czy zmienić miejsce zamieszkania. W okolicznościach tej sprawy nie jest on powołany do sprawowania opieki nad ojcem, bo obowiązek prawny w pierwszej kolejności obciąża skarżącą. Prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność wystąpienia wszystkich przesłanek przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. Wadliwa wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr w części dotyczącej zakresu opieki doprowadziła organ do nieuprawnionego zakwestionowania treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a następnie do zakwestionowania podejmowanych przez skarżącą faktycznych czynności opiekuńczych jako niekolidujących z podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby na część etatu. Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane są uwzględnić treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej, a następnie dokonać oceny przesłanki niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej lub rezygnacji z pracy zarobkowej oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad mężem (k. 16, 20-31 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, reprezentowane przez r. pr. A.L., zaskarżając wyrok II SA/Łd 491/21 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. prawa materialnego, które mało wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia lub pracy zarobkowej nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, wypełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo tego, że ustalony rzeczywisty charakter i wymiar tej opieki świadczonej przez skarżącą nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, a w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania tego świadczenia; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr przez jego błędne zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną tylko w ograniczonym zakresie, wypełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 i w zw. z art. 3 pkt 21 uśr, przez błędną wykładnię i zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki, określonym w ww. przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności, wyklucza możliwość wywodzenia braku związku przyczynowego z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, i 80 kpa wskutek błędnego uznania, że organy administracji - wobec obowiązującego orzeczenia o zaliczeniu osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności, determinującego charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba - nie miały kompetencji do weryfikowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania dowodowego i wyjaśniającego; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, i 80 kpa wskutek błędnego uznania, że organ administracji dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego, regulującego wymogi, jakie należy realizować w procesie zbierania i oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji II instancji, w sytuacji, w której nie było podstaw do jej uchylenia, gdyż dokonana przez organ administracji ocena sposobu (charakteru) sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną została przeprowadzona uwzględniając wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co zostało w sposób dostateczny wyjaśnione w zaskarżonej decyzji; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ppsa, polegające na tym, że Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, gdy skarga podlegała oddaleniu w okolicznościach wskazanych w decyzji. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; względnie, gdyby ten wniosek się nie ostał, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz Kolegium [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego; zrzekł się rozprawy (k. 41-44v akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zarzuty naruszenia prawa materialnego, zawarte w punktach 1.a i 1b petitum skargi kasacyjnej, z uwagi na ich charakter, wymagały łącznego rozpoznania. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z: art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, zm. z 2018 r. poz. 730); art. 17 ust. 1 wskazanym jako norma dopełnienia samoistnie, nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 uśr okazał się częściowo zasadny, lecz naruszenie wskazanych w zarzucie 1.c wzorców kontroli nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd I instancji w szczegółowym wywodzie prawidłowo przedstawił istotę uregulowań prawnych, których zastosowanie skutkuje uznaniem, że dana osoba została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 uśr. Sąd I instancji prawidłowo podzielił pogląd zawarty w wyroku WSA w Rzeszowie z 26.2.2018 r. II SA/Rz 1398/17, zgodnie z którym organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń (aprobowany przez T. Brzezickiego w: red. P. Rączka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wolters Kluwer 2021, s. 115, w przypisie 167; uw. 26 do art. 3; także B. Chludziński i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo - tamże, s. 384-386, uw. 4.1 do art. 16). Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że organy obu instancji w kontrolowanym postępowaniu nie kwestionowały orzeczenia z 30 kwietnia 2010 r. o zaliczeniu M.R. do znacznego stopnia niepełnosprawności, a jedynie uznały, że opieka sprawowana przez skarżącą nie koliduje z możliwością wykonywania przez skarżącą pracy czy podjęciem innego zatrudnienia. Ustawodawca dla określenia charakteru opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 nie posłużył się żadnym epitetem, w szczególności zaś nie wskazał, by musiała być to stała opieka (jak uczynił to w art. 16a ust. 1 uśr). Jednak cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego stanowią wystarczającą podstawę, by twierdzić, że chodzi tu o ustawiczną opiekę nad osobą niepełnosprawną. Należy podzielić pogląd, zgodnie z którym punkt ciężkości w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie w samej opiece nad nim (wyrok: WSA w Rzeszowie z 22.8.2019 r. II SA/Rz 637/19, Lex 2740566; NSA z 12.10.2021 r. I OSK 493/21). Opieka stała poza tym, że wyklucza możliwość wykonywania pracy zarobkowej, winna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie stałej opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swe obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że winien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (wyrok WSA w: Rzeszowie z 27.8.2019 r. II SA/Rz 590/19, Lex 2723750; we Wrocławiu z 6.11.2019 r. IV SA/Wr 287/19, Lex 2750534; Gliwicach z 25.11.2019 r. II SA/Gl 970/19, Lex 2761325). Opieka stała musi być przy tym ukierunkowana na osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji [...]. Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności jest komplementarną przesłanką przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (B. Chludziński i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo - tamże, s. 431-432, uw. 4.1 do art. 17; s. 408-410, uw. 4.1 do art. 1). Całkowicie niezasadnie skarżący kasacyjnie uważa, że "ustalony rzeczywisty charakter i wymiar tej opieki świadczonej przez skarżącą nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, a w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania tego świadczenia". Za trafnym zakwestionowaniem błędnego aktu subsumcji w zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji przemawia zebrany w sprawie materiał dowodowy. Orzeczeniem z 30 kwietnia 2010 r. nr ZPS.8211-1/880/10 Powiatowy Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tomaszowie Mazowieckim zaliczył M.R., urodzonego 5 października 1958 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności, z przyczyn oznaczonych symbolami 10-N, 07-S, wskazując, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2006 r., niepełnosprawność istnieje od 27 lutego 2004 r.; wskazując że mąż: 6. wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; 7. stwierdzając konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - wymaga długotrwałej opieki osoby drugiej; orzeczenie wydano na stałe. Z zaświadczenia o stanie zdrowia z 25 lipca 2011 r. lek. med. W.K. specjalisty neurologa wynika, że u męża stwierdzono przebyty udar mózgu z niedowładem połowicznym lewostronnym; afazję ruchową i mowy po przebytym udarze mózgu. Z kart informacyjnych NZOZ Tomaszowskiego Centrum Zdrowia z 14 lipca 2011 r. i 25 sierpnia 2011 r. wynika, że był leczony w Oddziale Chorób Wewnętrznych w okresach: od 11.7.2011 r. do 14.7.2011 r. i od 18.8.2011 r. do 25.8.2011 r. z rozpoznaniem: ostry zespół wieńcowy pod postacią niestabilnej dławicy piersiowej; stan po zawale mięśnia sercowego ściany dolnej; kardiomiopatia miażdżycowa w okresie niewydolności krążenia w III klasie; nadciśnienie tętnicze; miażdżyca uogólniona; stan po udarze niedokrwiennym mózgu; stan po amputacji palców lewej stopy. W lipcu 2020 r. mąż przeszedł operację trzustki (s. 4 wywiadu środowiskowego z 1 grudnia 2020 r.). Z niespornych w tej części ustaleń Kolegium wynika, że mąż przeszedł 2 udary mózgu - w 2004 i 2005 r.; jest częściowo niesamodzielny, wymaga pomocy drugiej osoby w myciu, ubieraniu, przemieszczaniu się (trudności przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach), miewa zaburzenia równowagi; ma niedowład kończyny dolnej i górnej; doznał porażenia mowy i utracił wzrok w jednym oku (s. 6 akapit przedostatni decyzji z 19 kwietnia 2021 r.). W świetle tych ustaleń, w sposób dowolny Kolegium uznało, że świadczona przez skarżącą opieką nad mężem sprowadza się "de facto na wykonywaniu zwykłych czynności dnia codziennego, które to czynności wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym". Nietrafne jest założenie Kolegium, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, pranie czy też robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednak pomoc mężowi, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał ukończone 62 lata, ciężko chorego neurologicznie w wyniku dwu udarów mózgu; z niedowładem lewostronnym (kończyny dolnej i górnej); po amputacji palców stopy lewej; z afazją ruchową i mowy po przebytych udarach mózgu; po zawale mięśnia sercowego ściany dolnej; cierpiącego na miażdżycę uogólnioną; chorującego na nadciśnienie tętnicze, cierpiącego na zachwiania równowagi, wymagającego stałej asekuracji drugiej osoby, niezdolnego do samodzielnego poruszania się po schodach i pójścia do toalety; który po ostatnim pobycie szpitalu ciężko się poruszał, oddychał, który wymagał pomocy na każdym kroku (wywiad środowiskowy z 25 czerwca 2020 r. i załączone doń informacje skarżącej); gdy skarżąca podaje mężowi nie mniej niż 7 leków dwa razy dziennie (wywiad środowiskowy z 1 grudnia 2020 r.); w czerwcu 2020 r. podawała leki trzy razy dziennie (wywiad środowiskowy z 25 czerwca 2020 r. i załączone doń informacje skarżącej). Podawanie leków przez skarżącą jest konieczne, ponieważ zdarza się, że mąż zapomina wziąć leków; leki przeciwbólowe (związane z bólami głowy i kamieniami żółciowymi) skarżąca podaje gdy to konieczne. Skarżąca pomaga mężowi przy czynnościach fizjologicznych (zgodnie z wiedzą medyczną ośrodek defekacji i wydalania moczu nie podlega woli człowieka); dokonuje wobec męża czynności higienicznych i goli go; ubiera; utrzymuje kontakt z lekarzem; zabiega o przedłużenie leków; wykupuje leki; na 31 października umówiła wizytę z mężem u lekarza prowadzącego; robi zakupy (wywiad środowiskowy z 30 października 2019 r.); smaruje kremami przeciwodparzeniowymi; pomaga w ćwiczeniach fizycznych - dla rozruszania stawów; mierzy ciśnienie; opłaca rachunki; załatwia sprawy urzędowe; realizuje ćwiczenia rozwijające mowę, czytanie, pisanie i myślenie; wykonuje masaże i oklepywanie (oświadczenie skarżącej z 26 lutego 2020 r.; wszystkie dokumenty i odpisy dokumentów w błędnie nieponumerowanych aktach administracyjnych; art. 106 § 5 ppsa w zw. z 76 § 1 kpa i art. 245 i art. 2432 kpc). Wszystkie te czynności, wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie, należy traktować jako czynność dnia codziennego, ale dotyczącą codzienności opiekunów osób niepełnosprawnych, które to czynności mogą wypełniać ich cały dzień. Zgodnie z doświadczeniem życiowym, różne leki podawane są w różnych porach; niektóre przed posiłkiem, inne w trakcie bądź po posiłku. Tak jest w przypadku skarżącej, która w praktyce całą dobę pozostaje do dyspozycji męża i cała jej aktywność życiowa nakierowana jest na opiekę nad mężem. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, to dzięki sprawowanej dotychczas przez skarżącą stałej opiece nad mężem, stan jego zdrowia, mimo ciężkich schorzeń, nie pogarsza się drastycznie. W tym konkretnym stanie faktycznym organy obu instancji winny były ocenić, że skarżąca realizuje wobec męża opiekę stałą, codzienną, pozostając do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy i wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy, przy czym czynności opiekuńcze przekraczają zwykłe czynności prowadzone w zwykłym gospodarstwie domowym, w którym nie ma osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, a takim charakterze potrzeb co mąż skarżącej, a co - wbrew ocenie organów obu instancji - wyklucza możliwość wykonywania przez skarżącą pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze - zatem zgodnie z wymogami art. 17 ust. 1 uśr. Zakres podejmowanych przez skarżącą obowiązków i konieczny na to czas - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - jest wystarczającą przesłanką do uznania, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem (art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr). Opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem jest stała i długotrwała w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr. Oceny tej nie zmienia to, że mieszkający wraz z matką, ojcem i 84-letnią babką syn małżonków K., pomaga ad hoc ojcu przy wejściu i zejściu ze schodów, czasami przyniesie cięższe zakupy, ogoli i strzyże ojca. Czynności te służą utrzymaniu bliskiej więzi rodzinnej ojca i syna, i stanowią naturalny element życia rodzinnego, nie zmieniając charakteru opieki stałej, sprawowanej przez skarżącą nad mężem. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że dorosły, będący kawalerem syn K., jedynie zawiesił działalność gospodarczą, w każdej chwili może podjąć pracę bądź opuścić dom rodzinny; to skarżąca, a nie syn, obowiązana jest w pierwszej kolejności do opieki nad mężem. Art. 17 ust. 1 uśr nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (wyrok NSA z 7.5.2019 r. I OSK 3946/18, Lex 2676836). Ocena organu, że "przy właściwej organizacji obowiązków domowych oraz zmianie usytuowania sypialni (na parterze budynku - wyeliminowanie wchodzenia i schodzenia) zakres sprawowany opieki byłby mniejszy, umożliwiający skarżącej podjęcie pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy" jest dowolny i pozostaje w sprzeczności z zebranymi i właściwie ocenionymi dowodami. Nieuprawnione supozycje dotyczące innego urządzenia domu, zamieszkałego przez trzypokoleniową rodzinę, przekracza kognicję organów administracji publicznej i nie bierze pod uwagę ani wrażliwości i potrzeb emocjonalnych 84-letniej seniorki rodu, niepełnosprawnego w stopniu znacznym 62-letnigo chorego ani pozostałych członków rodziny. Zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (wyrok NSA z 28.8.2019 r. I OSK 940/19, Lex 2778880; wyrok WSA w Białymstoku z 30.04.2020 r. II SA/Bk 133/20, LEX nr 3018171; wyroki WSA w: Krakowie z 26.5.2020 r. III SA/Kr 346/20, Lex 3021647; Olsztynie z 30.6.2020 r. II SA/Ol 211/20, Lex 3033857; Poznaniu z 1.7. 2020 r. IV SA/Po 451/20, Lex 3055973). Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić miesiąc, rok, a nawet kilka lat (in casu - w 2017 r., gdy sta zdrowia męża się pogorszył - wyjaśnienia skarżącej z 25 czerwca 2020 r., załączone do wywiadu środowiskowego z tego dnia - uw. NSA) przed złożeniem wniosku o świadczenie, najważniejsze, by oba te elementy pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym (wyrok WSA w Poznaniu z 23.1. 2020 r. II SA/Po 1012/19, Lex 2780396 B. Chudziński - op. cit., s. 430-431 uw. 4.1 do art. 17 i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo). Art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr nie wymaga, by skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjęła z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Tak też i jest w niniejszej sprawie. Zachodzi zatem oczywisty związek przyczynowo-skutkowy między brakiem podejmowania pracy przez skarżącą a opieką nad niepełnosprawnym mężem, czego nie dostrzegły organy obu instancji. Zarzuty naruszenia "art. 8" kpa nie zostały postawione dostatecznie starannie. Art. 8 kpa dzieli się na 2 paragrafy - każdy z nich o różnej treści normatywnej. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 860, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, autor skargi kasacyjnej nie wskazał, naruszenia którego paragrafu art. 8 kpa się dopatruje. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa). Z tej przyczyny zarzuty naruszenia "art. 8" kpa (pkt 2. a i 2.b petitum skargi kasacyjnej) nie nadawały się do rozpoznania. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 80 kpa nie zasługiwały na uwzględnienie. To, że Sąd I instancji nietrafnie uznał, że organy nie miały prawa prowadzić dowodów dla ustalenia charakteru i zakresu opieki, wobec legitymowania się podopiecznego orzeczeniem o zaliczeniu go znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie oznacza, że prowadzone przez organ I instancji dowody, nie zostały przez organy obu instancji ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów - w szczególności przez nie rozpatrzenie części dowodów i braku oceny poszczególnych dowodów, w powiązaniu z pozostałymi dowodami i pominięciem przy ocenie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H Beck 2022, s. 570-571, nb 1-3). Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń Naczelny Sąd Administracyjny odwołuje się do wyżej omówionych dowodów i argumentów wskazanych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zachodzi potrzeba dalszego badania rozmiaru opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i art. 151 ppsa zawierają przeciwstawne normy wynikowe i nie mogą pozostawać ze sobą w związku, regulując sposób rozstrzygnięcia. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzuty naruszenia wskazanych norm odniesienia nie są trafne (wyrok NSA z 11.3.2015 r. I OSK 2383/14, Lex 1666121). W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo nie zastosował art. 151 ppsa. Mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej (art. 184 in fine ppsa).