I OZ 107/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1272/21 o odrzuceniu skargi K. P. i S. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1272/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. P. i S. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że K. P. i S. P. wnieśli skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2021 r., umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w części o pow. [...]m2 stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...]. Wykonując zarządzenia z dnia 18 czerwca 2021 r. wezwano skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numerów PESEL, oraz do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenia zostały doręczone prawidłowo skarżącym w dniu 2 lipca 2021 r. Na druku zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek znajduje się zapis: "wezwanie do usunięcia braków skargi + doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę + doręczenie odpisu wezwania do uiszczenia wpisu". Na znajdujących się w aktach zarządzeniach Przewodniczącej Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego znajduje się pieczęć i podpis specjalisty o wykonaniu zarządzenia w dniu 29 czerwca 2021 r. Zatem na zwrotce skarżący mieli podane dokładne informacje o tym, co jest zawartością kierowanych do nich przesyłek. Termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie w dniu 9 lipca 2021 r. Skarżący w dniu 2 lipca 2021 r. uiścili należy wpis od skargi w wysokości 200 zł na potwierdzenie czego w aktach sądowych znajduje się potwierdzenie z rejestru opłat sądowych. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie uzupełnili natomiast braku formalnego skargi w postaci nadesłania numerów PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę stwierdził, że skarżący nie wykonali zarządzeń z dnia 18 czerwca 2021 r., ponieważ nie uzupełnili braku formalnego skargi poprzez podanie swoich numerów PESEL. Skuteczne doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło w dniu 2 lipca 2021 r., tak więc siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał w dniu 9 lipca 2021 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli K. P. i S. P., zarzucając naruszenie art. 49 § 1 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie - przyjęcie, iż pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych oraz poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, iż w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi w sytuacji, gdy nieuzupełniony w terminie brak znajdował się w aktach sprawy. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niesłusznie postanowił o odrzuceniu skargi, z uwagi na fakt, iż brak formalny w postaci niepodania numerów PESEL był nieistotny, bowiem numery PESEL skarżących znajdowały się w aktach przedmiotowej sprawy, w kilku dokumentach. Wobec powyższego K. P. i S. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonali – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numerów PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Bez znaczenia jest przy tym, że numery PESEL skarżących znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Zauważyć także należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt I OZ 1017/19, z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II FZ 18/20, z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 157/21, z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OZ 224/21, z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OZ 262/21, z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt I GZ 295/21, z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II OZ 864/21 oraz z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II OZ 874/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w powołanych przez wnoszących zażalenie postanowieniach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 366/19 oraz z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt I GZ 227/21, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.