I GZ 474/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 217/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 217/16 odmówił R. W. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że uzasadnienie wniosku znajduje m.in. w przytoczonej w skardze interpretacji podatkowej. Wskazał również, że natychmiastowe wykonanie decyzji skutkować będzie dla wnioskodawcy trudnymi, a wręcz niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci całkowitego pozbawienia strony płynności finansowej niezbędnej do bieżącego regulowania należności i prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również z tytułu wynagrodzeń pracowników, a tym samym doprowadzi to do likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej i utraty jedynego źródła dochodu. Podniósł, że łączna wysokość egzekwowanych należności podatkowych przekracza możliwości finansowe wnioskodawcy, jak również nie znajduje pokrycia w całym majątku prywatnym, jak i firmowym skarżącego. W ocenie Sądu I instancji strona skarżąca nie wykazała w sposób rzeczowy, poparty stosownymi twierdzeniami, tezami czy dokumentami, iż zachodzą okoliczności wskazujące w sposób wiarygodny na zaistnienie ustawowych przesłanek udzielenia wnioskowanej ochrony tymczasowej. Wykazanie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, spoczywa zawsze na wnioskodawcy. Zestawienie argumentów zaprezentowanych we wniosku oraz ocena sytuacji finansowej i majątkowej, pozwala bowiem na ocenę, czy w przypadku wnioskodawcy, występują przesłanki o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że wysokość obciążeń podatkowych może wpływać na warunki finansowe prowadzonej działalności gospodarczej, w szczególności zaś kondycję finansową firmy. Jednakże obowiązek zapłaty zobowiązania podatkowego oraz ewentualna, wynikająca z tej sytuacji pogarszająca się płynność finansowa nie jest okolicznością nadzwyczajną w prowadzeniu działalności gospodarczej. Konieczność zapłaty zobowiązania podatkowego i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika, jest zwykłym następstwem wydania decyzji podatkowej. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności dotyczą w istocie zasadności skargi, a nie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznając ten wniosek Sąd nie może zaś oceniać prawidłowości decyzji, jako że przesłanki określone w tym przepisie nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającego na niezastosowaniu niniejszego przepisu w stanie faktycznym sprawy i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających powyższe. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w O. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że art. 61 § 3 p.p.s.a. nie nakłada obowiązku wskazania szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek warunkujących udzielenie ochrony tymczasowej. Skarżący powołując się na postanowienie NSA z 31 marca 2015 r., sygn. akt II OZ 155/2005 wskazał, że Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Poprzestanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania aktu jest naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (postanowienie NSA z 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 557/2010) Ponadto z obowiązku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie można wyprowadzać tezy o pełnym obowiązywaniu zasady skargowości w postępowaniu o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Prawidłowość takiej wykładni potwierdza art. 61 § 4 p.p.s.a., który pozwala zmienić lub uchylić w każdym czasie, w razie zmiany okoliczności, postanowienie w sprawie wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, że postępowanie przed sądem administracyjnym w sprawie wstrzymania wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności może być prowadzone wyłącznie na wniosek skarżącego. W interesie strony leży zatem możliwe najbardziej wyczerpujące wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaś Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jak wynika z postanowienia NSA z 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 na które powołuje się skarżący w zażaleniu, wniosek o wstrzymanie wykonania aktu tylko częściowo oparty jest na zasadzie skargowości. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki. W rezultacie sąd uwzględnia z urzędu okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania konkretnych okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Okoliczności te powinny być wskazane w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. (patrz: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, 3 wydanie, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, str. 374-375). Na gruncie niniejszej sprawy, zaprezentowana we wniosku argumentacja skarżącego nie prowadzi do wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że we wniosku skarżącego nie zostały powołane żadne konkretne argumenty uzasadniające twierdzenie o ryzyku wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ograniczenie wniosku do wskazania, iż suma obciążeń związanych z wydanymi przeciwko niemu decyzjami skutkować będzie dla wnioskodawcy trudnymi, a wręcz niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci całkowitego pozbawienia strony płynności finansowej niezbędnej do bieżącego regulowania należności i prowadzenia działalności gospodarczej i utraty jedynego źródła dochodu, nie jest wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jest to stwierdzenie zbyt ogólne nie poparte żadnymi konkretnymi informacjami dotyczącymi sytuacji finansowej skarżącego. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia, należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego i nie jest to sytuacja, która sama w sobie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (tak też NSA w postanowieniu z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I GZ 268/06; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2432/11). Egzekucja należności pieniężnej każdorazowo wiąże się z uszczupleniem majątkowym dla zobowiązanego, co nie oznacza jednak per se, że jej skutki będą wypełniały przesłanki ustanowione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż pełnomocnik skarżącego w zażaleniu rozwinął argumentację dotyczącą uzasadnienia wniosku jednakże w ramach postępowania zażaleniowego NSA ocenia legalność działania Sądu I instancji w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienia NSA z 16 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 394/14; z 17 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 331/14; z 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1793/14; z 19 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 144/15; z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 653/14). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.