I GZ 493/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III SA/Po 454/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III SA/Po 454/25 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] którą to decyzją wstrzymano wypłatę dotacji na rzecz S. w S.. Sąd I instancji wskazał, że skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu I instancji złożony wniosek nie zawierał uzasadnienia odnoszącego się do sytuacji skarżącego. Wniosek taki powinien zawierać spójną argumentację, popartą dowodami, o ile dana okoliczności może być udokumentowana, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący powinien wykazać, że w jego sytuacji majątkowej uiszczenie kwoty określonej do zwrotu wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności skarżący powinien złożyć stosowne dokumenty źródłowe pozwalające uprawdopodobnić podnoszone okoliczności w odniesieniu do kondycji finansowej skarżącego. Brak jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o kondycji majątkowej skarżącej uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny wpływu obciążeń finansowych na rzeczywistą i najbardziej aktualną sytuację skarżącej. WSA podkreślił, że dla pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony postępowania, która prowadzi działalność gospodarczą, niezbędna jest analiza całości przepływów finansowych związanych z prowadzeniem tej działalności. Skarżący składając zażalenie wskazał, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji mogłaby doprowadzić do znacznego uszczerbku w majątku skarżącego, a tym samym w pełni wypełnione zostały przesłanki od których wypełnienia konieczne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Do zażalenia załączył trzy faktury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że wnioskodawca jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 (LEX nr 1405435), w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu, uznając że skarżący we wniosku nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, zgodzić się należy z konkluzją Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zbyt ogólnikowe argumenty przytoczone przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i brak dokumentacji spowodowały, że Sąd I instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości obciążenia skarżącego, wynikającego z zaskarżonej decyzji do jego sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadzącym do powstania znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej, tj. wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych wolnych środkach, stanu rachunków bankowych. Strona ma obowiązek dokładnie opisać we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Niewykazanie przez stronę tych okoliczności uniemożliwiło Sądowi I instancji ocenę wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową skarżącego. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zażalenie na postanowienie Sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I GZ 367/23; z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1054/19; z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18; z 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16; z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 212-213). Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia nowych okoliczności na poparcie swojego stanowiska i załączenie trzech faktur, do których uiszczenia skarżący był zobowiązany – nie mogło odnieść zamierzonego przez niego skutku. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.