II GSK 463/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-07-22
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Wojciech Kręcisz, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udostępnienie części lokalu innemu podmiotowi, w którym następnie zainstalowano i uruchomiono automaty do gier hazardowych, może być uznane za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, skutkujące nałożeniem kary pieniężnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że udostępnienie części lokalu, w którym prowadzona jest inna działalność gospodarcza, w celu zainstalowania i uruchomienia automatu do gier hazardowych, stanowi "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Sąd podkreślił, że pojęcie "urządzania gier" obejmuje szeroki zakres czynności, w tym tworzenie warunków logistycznych i udostępnianie miejsca, a nie tylko bezpośrednie prowadzenie gier czy czerpanie z nich zysku. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na E. F. za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. E. F. złożyła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego (ustawy o grach hazardowych) oraz przepisów postępowania, twierdząc, że jej rola ograniczała się jedynie do udostępnienia części lokalu innemu podmiotowi, a sama nie urządzała gier.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od E. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 2700 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 831/18 w sprawie ze skargi E. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 maja 2018 r. nr 330000-IAGR.8720.368.2017.BD w przedmiocie kara pieniężna z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn.. akt III SA/Gl 831/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 maja 2018 r., nr 330000-IAGR.8720.368.2017.BD, w przedmiocie kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania WSA w Gliwicach ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych;
Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a.") zarzuciła:-
- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 89 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2 ustawy o grach hazardowych przez błędną wykładnię wskazanej normy, a polegającą na uznaniu skarżącej za urządzającą gry na automatach, a to wobec i przyjęcia stanowiska, że wystarczającym warunkiem umożliwiającym przypisanie skarżącemu odpowiedzialności: administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry i wymierzenie kary pieniężnej jest rzekomy fakt podjęcia przez skarżącą rzekomych działań wobec automatów, podczas gdy działania skarżącego ograniczały się tylko do i udostępnienia innemu podmiotowi części powierzchni lokalu, nie ustalono nadto innych przejawów aktywności 5 skarżącej- samo udostępnienie części lokalu nie przesądza o urządzaniu tych gier przez E. F.;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z 121 § 1 art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że na podstawie samego tylko faktu udostępnienie przez skarżącą powierzchni w lokalu Bar "U." możliwym jest ustalanie roli E. F. w przedsięwzięciu urządzania gier na automatach, podczas gdy rola skarżącej ograniczała się tylko i wyłącznie do udostępnienie części powierzchni lokalu innemu podmiotowi, dalszych zaś działań wobec tychże automatów skarżąca nigdy nie podejmowała, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżąca przyjęła na siebie szereg obowiązków związanych z procesem urządzania gier;
ponadto zaś nie zgromadzono żadnego dowodu potwierdzającego jakoby skarżąca zapewniania funkcjonowanie, realnie dysponowała automatem, miała aktywny udział w urządzaniu gier w swoim lokalu - ten zaś przejaw aktywności skarżącej świadczyć ma o jej rzekomym zaangażowaniu w proces urządzania gier na automatach; przedmiotem zainteresowania skarżącej było jedynie udostępnienie powierzchni swojego lokalu pod działalność innego podmiotu,
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieumieszczenie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogłębionej oceny stanowiska w zakresie wykazania zaistnienia przesłanek do ukarania skarżącego karą pieniężną, a wymienionych w art. 89 ustawy o grach hazardowych i ograniczenie się jedynie do omówienia okoliczności wynikających z samego tylko faktu udostępnienie części lokalu przez skarżącą bez wykazania, jakie faktycznie działania podejmowane były przez skarżącą wobec automatów do gier;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122 , art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że organy orzekające w sprawie podjęły wszystkie niezbędne działania mających na celu dokładane wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz iż poczynione przez organy ustalenia są wystarczające do uznania, że skarżąca jest urządzającym gry na automatach, podczas gdy zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy nie uzasadnia przypisania stronie roli "urządzającego" gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, gdyż nie wykonywała ona jakichkolwiek czynności, które związane są z procesem urządzania gier, więc tym samym organy podatkowe z zachowaniem wszelkich reguł postępowania nie zebrały i w sposób wyczerpujący oraz nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego - tym bardziej w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, znak sprawy: 330000-IAGR-8720.1124.2016.MM postanowiono (postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 2 lutego 2018 roku) umorzyć postępowania wobec E. F. w przedmiocie urządzania gier poza kasynem gry, wskazując, m.in., iż: sam fakt że automat znajdował się w lokalu, w którym działalność gospodarczą prowadzi Pani E. F., nie dowodzi, że to właśnie ona była podmiotem urządzającym gry (patrz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 02.06.2017r. o sygn. akt III SA/GL 89/17). Tym bardziej że z przytoczonych w niniejszej decyzji zeznań - zarówno właścicielki lokalu jak i jej pracownic - nie wynika, aby osoby te - poza włączaniem i wyłączaniem automatu [...] bez numeru w drewnianopochodnej obudowie wypłacającego wygrane pieniężne — jak wynika z ww. zeznań - wykonywały inne czynności związane z urządzaniem gier, objaśnianiem zasad gier, wypłacaniem wygranych, czy też jakimikolwiek innymi czynnościami, które wpływałyby na wysokość przychodu generowanego przez przedmiotowe automaty i który przekładałby się na jego zysk. Ustalenia Organu, co do braku możliwości przypisania skarżącej przymiotu urządzającego gry dokonane zostały w analogicznym stanie faktycznym, jak w niniejszej sprawie - podkreślić także należy fakt, iż także w toku postępowania 330000-IAGR-8720.1124.2016.MM Organ dysponował także "sfałszowaną" (tj. niepodpisaną przez J. S.) umową najmu lokalu - Bar "U.", w efekcie zaś powyższego postępowanie podatkowe nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, albowiem na tle dwóch analogicznych stanów faktycznych doszło do wydania dwóch zasadniczo odmiennych rozstrzygnięć, co do odpowiedzialności skarżącej z tytułu urządzania gier poza kasynem gry;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i uznanie, iż organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, podczas gdy zaprezentowana definicja urządzającego grę na automatach nie jest prawidłowa i nie oddaje istoty takiego zachowania, albowiem urządzenie gier na automatach to aktywne działanie danego podmiotu zmierzające do zorganizowania tego rodzaju gier lub zapewnienia ich sprawnego prowadzenia, a nie jedynie akceptowanie bądź nieprzeszkadzanie w podejmowaniu takich działań przez inny podmiot, co przypisane zostało skarżącej;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a wykazany w skardze do WSA w Gliwicach;
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organy administracji oceny, że stanowiący przedmiot kontroli automat do gier służył do urządzaniu na nim gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 – ust. 4 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion – przypisanego stronie skarżącej – deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry i po trzecie, nałożenie na stronę na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry, który to przepis prawa w związku z tym, że nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, mógł stanowić materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają trafności stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.
Odpowiadając w punkcie wyjścia na zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej) trzeba stwierdzić, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia wymienionego przepisu prawa zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia.
Zupełnie inną kwestią jest natomiast – co w kontekście odnoszącym się do zarzucanego sposobu, czy też formy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podkreślić – siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi z kolei do tego wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Nie są również usprawiedliwione zarzuty, na gruncie których – podnosząc naruszenie art. 89 ust. 1 pkt i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a ponadto naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 210 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz naruszenie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa (odpowiednio zarzuty z tiret pierwsze, tiret piąte oraz tiret drugie i tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej) – strona skarżąca podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji argumentacji zmierzającej do wykazania braku prawidłowości przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie ustaleń faktycznych, które – jej zdaniem – nie były (najogólniej rzecz ujmując) wystarczające dla przypisania stronie cech podmiotu urządzającego gry, w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych zwłaszcza, że – według strony – ma się temu również sprzeciwiać przywołany przepis prawa, który nie uzasadnia, aby o zaistnieniu deliktu, o którym w nim mowa można było wnioskować tylko i wyłącznie na tej podstawie, że strona udostępniła innemu podmiotowi część należącego do niej lokalu sama nie angażując się aktywnie w urządzanie gier hazardowych na automacie do gier zainstalowanym w należącym do niej lokalu.
Odpowiadając na te zarzuty – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – trzeba przede wszystkim podnieść, że z przepisu art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jasno i wyraźnie wynika, że na jego gruncie ustawodawca penalizuje zasadniczo (dwa) różne rodzaje nagannych i niepożądanych zachowań, stanowiących dwa odrębne delikty prawa administracyjnego. Stąd też nie bez powodu – gdy odwołać się do argumentu z racjonalności działań prawodawcy oraz zasady określoności przepisów prawa represyjnego – ich znamiona podmiotowe oraz przedmiotowe, w celu zindywidualizowania tych deliktów w zakresie odnoszącym się do penalizowania naruszeń odrębnych od siebie sankcjonowanych przepisów ustawy o grach hazardowych, ustawodawca opisał w wyraźnie różny i odbiegający od siebie sposób. Jednoznaczne odróżnienie od siebie tych deliktów, znajdujące potwierdzenie w konstrukcji art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, skutkowało zróżnicowaniem sposobu określenia, a tym samym i wysokości kar pieniężnych nakładanych na podmiot dopuszczający się ich popełnienia. Jasno i wyraźnie wynika to z art. 89 ust. 2 przywołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – wynosi 100% przychodu, w rozumieniu odpowiednio przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych albo przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, uzyskanego z urządzanej gry, zaś w przypadkach, o których stanowi ust. 1 pkt 2, kara ta wynosi 12.000 zł od każdego automatu.
Z powyższego wynika – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – że celem działania prawodawcy materializującym się w treści art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych było penalizowanie zachowań polegających na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry (w tym w szczególności restytucja niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowanie strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach) oraz przeciwdziałanie tym zachowaniom, jako niepożądanym.
Jeżeli tak, to za nie mniej uzasadniony trzeba uznać ten wniosek, że wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu prawa, za prawnie relewantne fakty podlegające ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach niezgodnie z ustawą, należy uznać po pierwsze, fakt urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ustawy o grach hazardowych, a po drugie, ten zasadniczy dla bytu omawianego deliktu administracyjnego fakt, że gra na automatach jest urządzana poza kasynem gry. Przy tym – co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska strony skarżącej (por s. 6 i s. 8 skargi kasacyjnej), albowiem nie jest to bez znaczenia dla oceny odnośnie do braku jego zasadności, w tym zwłaszcza w zakresie w jaki strona skarżąca podnosi brak wystarczających postaw do przypisania jej deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry – z treści art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie wynika, aby do znamion deliktu, o którym w nim mowa – a co za tym idzie do zbioru faktów podlegających ustaleniu w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej – należało czerpanie zysków z urządzania gier hazardowych, w sposób o którym mowa w przywołanym przepisie prawa. Na jego gruncie – jak powyżej już wyjaśniono – penalizowane jest zachowanie polegające na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, a z punktu widzenia oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion tego deliktu administracyjnego nie jest istotne, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry czerpał z nich zysk, Nie ma również żadnego prawnego znaczenia to, czy podmiot ten gry legitymował się koncesją lub zezwoleniem, czy też nie.
W korespondencji do powyższego trzeba podnieść, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 wyjaśniono, że "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.", a podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. – nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.
Jeżeli na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, a przepis ten jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach, to w odpowiedzi na stanowisko podważające zasadność przypisania stronie deliktu, o którym mowa w przywołanym przepisie prawa oraz zasadność uznania jej za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry trzeba podnieść, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 przywołanej ustawy może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", która jest motywowana zarówno przedmiotem i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.
Jakkolwiek więc ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html.)
"Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić – "stwarzanie komuś odpowiednich warunków".
W świetle powyższego za uzasadnione należy więc uznać stwierdzenie, że dokonana przez organy administracji i zaakceptowana przez Sąd I instancji prawna ocena zachowania strony skarżącej odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, co innymi słowy oznacza, że dokonana przez organy subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli strony skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalając na przyjęcie, że była ona urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych – oraz przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola prawidłowości tego procesu subsumpcji nie były nieprawidłowe.
Odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w tym zwłaszcza do desygnatów zwrotu "urządzania gier na automatach", czy też "urządzania gier hazardowych", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, trzeba przyjąć, że istota jego rdzenia znaczeniowego wyraża się w tworzeniu (współtworzeniu, uczestniczeniu w tworzeniu) warunków do urządzania gier hazardowych na automatach.
Tym samym, jeżeli "urządzanie", to "stwarzanie odpowiednich warunków", to w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio należy to odnieść właśnie do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępnianie samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – który nie został skutecznie zakwestionowany, o czym mowa dalej – polegało to na tym, że strona skarżąca udostępniła część lokalu, w którym prowadziła własną działalność gospodarczą w celu ulokowania i zainstalowania w nim automatu do gier hazardowych. Tym samym oraz w tenże właśnie sposób udostępniała automat do gier hazardowych grającym, i taki też był – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – cel podejmowanego przez nią działania, a to zważywszy również na to, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, należący do skarżącej lokal był lokalem ogólnodostępnym. Zasadności tego wniosku w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa okoliczności przedstawienia przez stronę umowy dzierżawy powierzchni lokalu zawartej z D.C. S.R.C. J. S.i, która okazała się fałszywa, albowiem podpis kontrahenta strony został – co ustalono ponad wszelką wątpliwość – podrobiony. Przeciwnie, okoliczność ta dowodzi zasadności prezentowanych wniosków, albowiem w jej świetle za uprawnione należałoby uznać twierdzenie, że decyzja o zainstalowaniu automatu do gier w lokalu "B." została podjęta przez skarżącą świadomie – nie sposób jest bowiem założyć, aby wbrew jej woli doszło do zainstalowania automatu do gier hazardowych w wymienionym lokalu – która tym samym oraz niezależnie od dotychczas prowadzonej w tymże lokalu działalności gospodarczej – wraz z zainstalowaniem w nim automatu do gier hazardowych – rozpoczęła również działalność polegająca na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.
Tym samym, połączenie wymienionych składników majątkowych, a mianowicie lokalu użytkowego skarżącej oraz zainstalowanego w nim automatu do gier – na co skarżąca wyraziła zgodę – umożliwiało uruchomienie na nim gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Powyższe, nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku zasadności zarzutów adresowanych wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (tiret drugie i tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej). Zwłaszcza, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wyjaśniła w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014, sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2575/13), na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji wymienionych przepisów prawa, jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz na czym miałby polegać istotny wpływ ich naruszenia na wynik sprawy.
Co więcej, w świetle powyżej przedstawionych argumentów, prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz oceny odnośnie do prawidłowości ustalenia i oceny istotnych w sprawie faktów, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa eksponowanie w skardze kasacyjnej tego, że działanie skarżącej ograniczało się "tylko i wyłącznie do udostępnienia części lokalu innemu podmiotowi". Z punktu widzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie może mieć również znaczenia eksponowanie przez stronę tej okoliczności, że jej zachowanie miało być inaczej ocenione przez organ administracji w innej sprawie, które stan faktyczny miał być – jej zdaniem – analogiczny. Sąd I instancji kontrolował bowiem zgodność z prawem konkretnej decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w związku z czym był zobowiązany operować w granicach sprawy. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia – co innymi słowy oznacza, że sąd ten jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia jego zgodności z prawem (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97) – której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07).
Skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą nie może odnieść również zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (tiret siódme petitum skargi kasacyjnej). W związku z tym bowiem, że przywołane przepisy prawa mają charakter tzw. przepisów wynikowych, nie mogą stanowić samoistnej podstawy kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 11 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2989/17; 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2547/17; 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10).
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło