II GZ 64/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 968/21 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi P.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 968/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] września 2021 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, a także zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Zarządzeniami z 5 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. W obydwu zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego 15 listopada 2021 r. Wpis sądowy w wymaganej wysokości został uiszczony 17 listopada 2021 r., natomiast brak formalny skargi w postaci pełnomocnictwa procesowego nie został uzupełniony, co było podstawą odrzucenia skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a tym samym odrzucenie skargi wobec uznania, że skarga obarczona jest brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa do działania w sprawie objętej skargą przed sądami administracyjnymi, jak również uznanie, że pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w sytuacji gdy nie skierowano do skarżącego ani do pełnomocnika wezwania o uzupełnienie tego braku; 2. art. 36 pkt 1 w zw. z art. 39 p.p.s.a. polegające na pominięciu, że pełnomocnictwo złożone do akt sprawy na etapie postępowania administracyjnego jest pełnomocnictwem uprawniającym pełnomocnika do działania w imieniu skarżącego przed WSA w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zostało uznane za zasadne. Należy wskazać, że zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z kolei z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Przewodniczący Wydziału III WSA w Gdańsku wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez przesłanie pełnomocnictwa oraz o uiszczenie wpisu od niej. Jak wynika z akt sądowych sprawy w przesyłce tej powinny się znajdować się: odpowiedź na skargę, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i wezwanie do uiszczenia wpisu. Zdaniem NSA, w sytuacji gdy przesłano łączne kilka pism, nie można wykluczyć, że jedno z wezwań omyłkowo nie zostało przez pracownika sekretariatu włożone do koperty adresowanej do strony skarżącej. Podczas pokwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z treścią pism znajdujących wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści potwierdzenia zwrotnego wynika, że w przesyłce (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA z: 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21; 25 września 2018 r., II GZ 323/18; 8 maja 2019 r., II GZ 68/19). Skoro nie jest możliwe w sposób pewny zweryfikowanie tego, jaka była zawartość przesyłki sądowej skierowanej do strony, to należy za wiarygodne przyjąć jej wyjaśnienia, że wśród doręczonych pism nie było jednego z wezwań dotyczących braków skargi kasacyjnej. NSA wskazuje również, że dopiero umieszczenie w przesyłce pisma przewodniego, wymieniającego, co zostało przesłane do strony w danej kopercie, albo przesyłanie pism w odrębnych kopertach byłoby bardziej przekonujące co do tego, co znajdowało się w przesyłce. Z uwagi na powyższe NSA uznał, że wobec braku dowodów na to, co w istocie zawierała przesyłka z Sądu, przyjąć należy wersję korzystniejszą dla skarżącego i uznać, że nie doręczono wezwania do uzupełnienia braku formalnego przez złożenie pełnomocnictwa dla pełnomocnika profesjonalnego (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 8 grudnia 2016 r., II OZ 1366/16). Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo to, że pełnomocnik skarżącego wykonał jedno z wezwań, bardziej dotkliwe (uiścił wpis sądowy), a nie przesłał pełnomocnictwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia skargi kasacyjnej stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 19 marca 2009 r., II OZ 506/09, 20 kwietnia 2009 r., II OSK 544/09, 5 stycznia 2010 r., II OZ 1150/09, 26 września 2012 r., I OSK 2161/12). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wskazuje bowiem, że jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienia NSA z: 1 września 2011 r., I OSK 1448/11, 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13, 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15, 23 czerwca 2016 r., II OZ 664/16, 25 października 2016 r., I OZ 1015/16). Wobec powyższego należało przyjąć, że termin do złożenia pełnomocnictwa nie rozpoczął biegu, a tym samym odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było niezasadne. Z uwagi na to, że pełnomocnik skarżącego nadesłał już pełnomocnictwo procesowe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powinien podjąć dalsze czynności w sprawie. Natomiast NSA nie podziela argumentacji skarżącego, że Sąd pierwszej instancji powinien był przyjąć pełnomocnictwo złożone organowi w toku postępowania administracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, że obowiązkiem strony jest udokumentowanie umocowania pełnomocnika w postępowaniu przed sądem (art. 37 § 1 p.p.s.a.), a nieuczynienie tego nie może być w inny sposób sanowane niż przez złożenie tego dokumentu sądowi w stosownym terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.