I SA/Bk 545/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-11-14
Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Paweł Janusz Lewkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie lub że jego niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, albo wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo orzekły o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub że jego niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy. Ponadto, nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej A. F. jako członka zarządu C. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odsetek za zwłokę. Organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności A. F., uznając, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności. A. F. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności dotyczące bezskuteczności egzekucji, niezgłoszenia wniosku o upadłość oraz wskazania majątku spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe C. Sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku VAT oraz za odsetek za zwłokę od tych zaległości za niektóre miesiące 2016 r. oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej A. F. jako członka zarządu za zaległości podatkowe C. Sp. z o.o.: z tytułu VAT za maj i za wrzesień 2016 r. i za odsetki za zwłokę od tych zaległości na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad 2016 r. i za odsetki za zwłokę od tych zaległości na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2016 r.
Organ odwoławczy wskazał, że C. Sp. z o.o. złożyła do Urzędu Skarbowego w B. m.in. deklaracje VAT-7 za maj i wrzesień 2016 r., deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT-4R) za 2016 r. oraz deklarację roczną o zryczałtowanym podatku dochodowym (PIT8AR) za 2016 r. Zadeklarowane kwoty zobowiązań podatkowych i zaliczek nie zostały wpłacone na rachunek urzędu skarbowego. Na nieuregulowane przez Spółkę zobowiązania zostało wystawionych dziesięć tytułów wykonawczych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył treść art. 116 § 1 i 2 ustawy
z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 800 – dalej: "o.p.") i stwierdził, że w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu i bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Natomiast wskazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy do członka Zarządu. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie wykazane zostały pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego. Organ pierwszej instancji rozważył także negatywne przesłanki tej odpowiedzialności.
Organ wskazał, że kwestia pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka Zarządu Spółki w okresie powstania zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu nie jest przedmiotem sporu.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została wykazana bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2017 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wskazując, że pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych Spółka nie prowadzi działalności, od lutego 2017 r. nie składa deklaracji VAT-7, nie złożyła zeznania CIT-8 za 2016 r., a zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne. Spółka nie posiada środków transportu oraz nieruchomości. Sąd Rejonowy w B. w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania. Sąd stwierdził, że dłużnik nie posiada majątku pozwalającego chociażby w stopniu minimalnym na zaspokojenie wierzycieli, ani nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W toku postępowania Sąd ustalił, że jedynymi składnikami majątku Spółki są składniki majątkowe o wartości 2-3 tysiące zł oraz gotówka w kwocie 7.500,00 zł.
Odnośnie przesłanek uwalniających od odpowiedzialności organ wyjaśnił,
że przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają definicji "czasu właściwego
na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości", wobec czego należy posłużyć się pojęciami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U.
z 2015, poz. 233). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przesłanki do ogłoszenia upadłości powstały przed 1 stycznia 2016 r., wobec czego do oceny czasu właściwego na zgłoszenie wniosku
o ogłoszenie upadłości mają zastosowanie przepisy Prawa upadłościowego
i naprawczego w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2016 r. Przytaczając treść art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy organ stwierdził, że przez niewypłacalność rozumie się niewykonywanie przez dłużnika ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotne jest również, czy dłużnik nie wykonuje zobowiązań cywilnoprawnych, czy też publicznoprawnych.
Ze sprawozdania finansowego Spółki za okres [...] kwietnia 2012 r. -
[...] grudnia 2012 r. wynika, że kapitał własny Spółki na dzień [...] grudnia 2012 r. osiągnął wartość ujemną -112 689,58 zł (bilans sporządzono na dzień [...] marca 2013 r.). Z akt sprawy wynika również, że Spółka opóźniała się z zapłatą zobowiązań co najmniej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od [...] października 2013 r. (termin płatności składek za wrzesień 2013 r.). Okoliczności te wskazują zdaniem organu, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiły
w 2013 r. i w terminie dwóch tygodni od dnia [...] marca 2013 r., tj. daty powzięcia wiadomości o wystąpieniu ujemnego kapitału zakładowego Spółka obowiązana była do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W świetle tego, że przesłanki
do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki wystąpiły przed datą powołania Skarżącego na członka Zarządu Spółki, w rozpatrywanej sprawie termin 14 - dniowy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy liczyć od [...] kwietnia 2016 r.,
tj. daty powołania Skarżącego na członka Zarządu. W terminie tym Spółka zarządzana przez Skarżącego takiego wniosku nie zgłosiła.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit.
a i b o.p. poprzez błędne przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło z winy Skarżącego, skoro wniosek o upadłość Spółki został zgłoszony już [...] stycznia 2014 r. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, złożenie do sądu pisma - wniosku o ogłoszenie upadłości nie jest tożsame z jego zgłoszeniem. O zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie
w sytuacji, gdy sąd tę upadłość ogłosi oraz zostanie wszczęte i przeprowadzone postępowanie upadłościowe. W ww. postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy w B. Wydział Gospodarczy oddalił wniosek Spółki w związku z tym, że dłużnik nie posiada majątku pozwalającego chociażby w stopniu minimalnym na zaspokojenie wierzycieli, ani nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutu dotyczącego wskazania przez Skarżącego w dniu [...] marca 2018 r. majątku Spółki w postaci wyposażenia szkolnego, zlokalizowanego w B., O., Z. w S., umożliwiającego spłatę należności podatkowej z majątku Spółki, a tym samym uwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że Skarżący nie brał udziału (pomimo doręczenia postanowień o wszczęciu postępowania w sprawie i wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia) w postępowaniu toczącym się przed organem pierwszej instancji i nie wskazał majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Do odwołania dołączył natomiast wykaz majątku (5 kart), bez daty sporządzenia, numeracji księgowej, bez szczegółowych opisów. W ocenie organu odwoławczego mienie, na które powołał się Skarżący nie wypełnia dyspozycji art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki zachodzi wówczas, gdy członek zarządu wskaże istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na faktyczne i skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa, przy czym mienie winno być realnie istniejące, wskazane wraz z jego usytuowaniem. Dochodzone zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami za zwłokę na dzień wydania skarżonej decyzji wyniosły 5.569,20 zł. W postanowieniu z dnia 2 czerwca 2014 r. Sąd upadłościowy stwierdził, że większa część majątku dłużnika, na który się Spółka powołała (75.000,00 zł), to majątek szkół powiązanych ze Spółką i dopiero w przypadku likwidacji tych szkół majątek przechodzi na Spółkę. Realną wartość majątku Spółki, Sąd ocenił na 2 - 3 tysiące złotych.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i w skardze złożonej
do Sądu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie:
I. art. 116 § 1 o.p., poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezskuteczna egzekucja z majątku Spółki w sytuacji, gdy Spółka posiadała
i posiada na dzień dzisiejszy majątek, z którego skuteczna i należycie przeprowadzona egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych,
II. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b o.p., poprzez błędne przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło z winy Skarżącego w sytuacji, gdy Spółka wskazała, iż wniosek o upadłość Spółki został zgłoszony [...] stycznia 2014 r.,
III. art. 116 § 1 pkt 2 o.p., poprzez całkowite pominięcie przez organ, że w toku niniejszego postępowania został wskazany majątek Spółki, tj. wyposażenie szkolne
IV. zlokalizowane w B., O., Z. i S., umożliwiający spłatę należności podatkowej z majątku Spółki, a tym samym uwolnienie się od odpowiedzialności członka zarządu zgodnie z brzmieniem niniejszego artykułu,
V. art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 o.p., poprzez przeprowadzenie postępowania bez uwzględnienia wskazanych w w/w przepisach zasad, naruszając tym samym słuszny interes strony oraz interes społeczny, dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, poprzez nieuwzględnienie informacji dotyczących majątku Spółki i niesprawdzenie ani nieprzeprowadzenie egzekucji z wyposażenia szkolnego znajdującego się w wymienionych lokalizacjach oraz poprzez nieuwzględnienie faktu, iż Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, a także zaniechanie zebrania w całości materiału dowodowego, koniecznego do wydania prawidłowego orzeczenia,
VI. art. 187 § 1 o.p., poprzez uchylanie się od wszechstronnego działania
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zarazem powierzchowną ocenę zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z brzmienia art. 116 § 1 i 2 o.p. wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 o.p.). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 o.p.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązanie podatkowe ma charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r. II FSK 1052/15, opublikowany
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Orzekając
o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie przesłanki pozytywne z art. 116 o.p. (tzn. pełnienie funkcji członka zarządu oraz bezskuteczności egzekucji z majątku spółki), natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. W tej kwestii poglądy orzecznictwa są już utrwalone (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2003 r. SA/Bd 85/03; z dnia 5 marca 2015 r. II FSK 249/13; z dnia 6 maja 2016 r. II FSK 1771/14, dostępny w CBOSA).
W rozpatrywanym przypadku organy prawidłowo ustaliły istnienie przedmiotowych zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, jak też fakt pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki w okresie powstania tych zaległości. Powyższe nie było przez stronę kwestionowane. Spór dotyczy natomiast istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki oraz przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności.
Zdaniem Sądu organ wykazał, że egzekucja z majątku Spółki była w części bezskuteczna.
Pojęciem bezskutecznej egzekucji zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r. o sygn. akt II FPS 6/2008, w której wskazał, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji nie jest wymagane formalne zakończenie postępowania egzekucyjnego.
Akta sprawy wskazują, że na przedmiotowe zaległości Spółki w podatku od towarów i usług oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wystawione zostały tytuły wykonawcze, a egzekucję skierowano do rachunków bankowych Spółk. Prowadzone postępowanie egzekucyjne nie wykazało przy tym, aby Spółka posiadała nieruchomości bądź figurowała w ewidencji pojazdów jako właściciel pojazdów mechanicznych. Czynności poszukiwania majątku Spółki wykonywane były
w miejscach, gdzie prowadziła ona działalność gospodarczą. W dacie wszczęcia wobec Skarżącego postępowania w sprawie orzeczenia o jej odpowiedzialności jako członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług i podatku dochodowym od osób fizycznych wykazana była zatem częściowa bezskuteczność egzekucji. Trafność powyższego potwierdzają ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w B. w postepowaniu o sygnaturze akt [...], w którym Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd stwierdził mianowicie, iż dłużnik(spółka) nie posiada majątku pozwalającego chociażby na minimalne pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.
Wobec powyższego Sąd podziela stanowisko organów o istnieniu w tej sprawie przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec Spółki w rozumieniu art. 116 § 1 o.p.
W ocenie Sądu organ prawidłowo również przyjął, że Skarżąca nie uwolniła się od odpowiedzialności poprzez przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r. w sprawie II FPS 3/09, dostępna w CBOSA). Stosownie zatem do art. 10 u.p.u.n., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 u.p.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Przepis art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
W doktrynie prawa upadłościowego (A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011) wskazuje się jednocześnie, że art. 11 ust. 1 u.p.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność
w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Co najwyżej w takim przypadku sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 u.p.u.n., lecz ta okoliczność nie zwalnia dłużnika od obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 1 u.p.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 798/14 i z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt I FSK 1864/14, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie podnosi się również, że w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 853/13, z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt I FSK 656/13, dostępne w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ dokonał analizy okresów, w których Spółka nie regulowała należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, jak też składek na ubezpieczenie społeczne. Zasadnie przy tym uznał, że podstawa do ogłoszenia upadłości istniała już w 2013 r., tj. w momencie upływu terminu płatności składek na ubezpieczenie społeczne za wrzesień 2013 r. Na członka zarządu skarżący powołany został w dniu [...].04.2016 r. i od tej daty należy- zdaniem Sądu – należy liczyć termin 14 dniowy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. We wskazanym terminie Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości.
Odnosząc się do kwestii braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Sąd wskazuje na utrwalony pogląd sądów administracyjnych wyrażony m.in. przez NSA w sprawie o sygn.. IIFSK 1224/12, IFSK 1018/13,I FSK 1969/13 i in.). Wynika z niego, iż fakt, że przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały gdy członek zarządu nie miał wpływu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, bo nie pełnił funkcji członka zarządu nie świadczy o braku winy. Istnienie przesłanek do ogłoszenia upadłości przed objęciem funkcji członka zarządu nie oznacza samo przez się, iż członek zarządu z momentem powołania nie ma obowiązku złożenia takiego wniosku. Jeżeli podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiły za kadencji poprzedniego zarządu przyjąć należy, że skarżący powinien był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od objęcia stanowiska.
Godzi się w tym miejscu wskazać, że o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości możemy mówić jedynie w sytuacji, gdy sąd tę upadłość ogłosi oraz zostanie wszczęte i prowadzone postępowanie upadłościowe. Tylko pozytywne rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi realizacje przesłanki egzoneracyjne. Zatem złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w 2014 r. , z uwagi na charakter i rodzaj rozstrzygnięcia, nie oznacza, iż doszło do skutecznego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Kontrola zaskarżonej decyzji potwierdza również stanowisko organów, że Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. W tym zakresie Sąd zauważa, że wskazanie mienia spółki do którego możliwa byłaby egzekucja nie może dotyczyć mienia tylko potencjalnie możliwego do uzyskania (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FSK 366/14, LEX nr 1772769 i powołane tam orzecznictwo). Wskazane mienie musi więc:
(-) faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych,
(-) przedstawiać realną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki.
Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r. I FSK 899/10; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. II FSK 2426/10; wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 r. II FSK 654/15, dostępne w CBOSA). Aby móc się uwolnić od odpowiedzialności, członek zarządu obowiązany jest do wskazania konkretnych składników lub praw majątkowych (ze wskazówką co do ich usytuowania, wartości, itp.), które realnie pozwolą na skierowanie do tego mienia czynności egzekucyjnych. Tym samym nie wystarczy wykazanie istnienia jakiejkolwiek wierzytelności spółki, lecz konieczne jest również wykazanie, że można z takiej wierzytelności prowadzić egzekucję, a więc że jest ona wymagalna (por. np. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2015 r. I SA/Bk 499/14 oraz WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2015 r. I SA/Sz 894/15, dostępne w CBOSA).
Nie jest – zdaniem Sądu - realizacją takiego obowiązku wskazania składników majątkowych co do których możliwa jest egzekucja złożenie przez skarżącego pięciu luźnych kart, zawierających wymienione składniki majątkowe. Ze spisu nie wynika, kto je spisał, na jakie potrzeby wycenił, czy stanowią własność spółki czy też innych osób, gdzie się znajdują. Trafnie organ podniósł, że składniki te- z uwagi na ich rodzaj – stanowią przed wszystkim wyposażenie szkól i niemożliwa jest egzekucja tychże do czasu, gdy szkoły te nie zostaną rozwiązane (zlikwidowane) – tak tezy uzasadnienia Sądu Rejonowego w B. w sprawie [...]). Czynności przeprowadzone w toku postępowania egzekucyjnego nie wykazały istnienia takiego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja prowadząca do zaspokojenia wierzytelności..
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżący nie uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek
o ogłoszenie upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, jak też nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Organ zaś wykazał istnienie pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności
Sąd za bezzasadne uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120, ar. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188,
art. 191 o.p. W prowadzonym postępowaniu zapewniono Skarżącej czynny udział
na każdym jego etapie. Strona, przedstawiając stosowne wyjaśnienia, korzystała z tego prawa. Skarżącemu umożliwiono wykazanie okoliczności istotnych
z punktu widzenia uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej. Stan faktyczny
w sprawie ustalony został w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy przeprowadziły zaś jego subsumpcję pod obowiązujące przepisy prawa, których wykładnia zaprezentowana w zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości.
Uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło