II SA/Bk 134/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi U. Ł. na uchwałę Rady Gminy Sokoły z dnia 23 grudnia 2025 r. nr XVII/107/2025 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie organu p o s t a n a w i a odrzucić skargę , U. Ł. wniosła do sądu administracyjnego skargę na uchwałę Rady Gminy Sokoły z dnia 23 grudnia 2025 r. nr XVII/107/2025 wydaną w przedmiocie rozpatrzenia jej skargi z 23 października 2025 r. na działalność Wójta Gminy Sokoły, którą uznano za bezzasadną (§ 1 zaskarżonej uchwały). Uchwałę podjęto m.in. na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie doprowadziła zaś do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżącą jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325.; dalej: "p.p.s.a."), wedle którego skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.).oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, o których mowa w art. 227 k.p.a., a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości – a więc tzw. skarg powszechnych (obywatelskich). Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, w ramach swojej właściwości, (którą pomocnicza określa art. 229 k.p.a. - powołany w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały), działające w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy, o czym stanowi art. 237 § 3 k.p.a. Przy czym zarówno sposób procedowania, jak i załatwienia skargi, pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w zakresie kontroli sądowej. Nie podlega jej zatem prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. W konsekwencji, w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.) niezależnie od formy, jaka zostanie temu nadana, a więc także wówczas, gdy nastąpi to w formie uchwały, która jest w takim wypadku jedynie zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy (por. m.in. postanowienie WSA w Lublinie z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 115/22, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Oznacza to, że zaskarżona uchwała będąca formą zawiadomienia skarżącej o sposobie załatwienia jej skargi z 23 października 2025 r. skierowanej do Rady Gminy w Sokołach, pozostaje poza właściwością sądu administracyjnego. Powyższe skutkuje stwierdzeniem o niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § pkt 1 p.p.s.a., Abstrahując od powyższego sąd zauważa, że z treści skargi z 23 października 2025 r. wynika, że dotyczy ona pisma Wójta Gminy Sokoły z 20 października 2025 r. nr RG.4464.22.2025, wydanego w odpowiedzi na wniosek skarżącej z 30 września 2025 r. o zwrot kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do Szkoły Podstawowej w Kowalewszczyźnie. Pismem tym odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego przez nią zwrotu kosztów dojazdu (pismo w akrach sprawy, karty bez numeracji). Pismo nie zawiera pouczenia o sposobie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa oraz judykatury, o ile kwestie związane ze zwrotem kosztów dojazdu dziecka do szkoły nie stanowią materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, to podejmowane w tym zakresie czynności należą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. czyli do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. np. wyroki NSA z: 14 kwietnia 2005 r., OSK 1909/04; 6 stycznia 2010 r., I OSK 1022/09; 18 grudnia 2014 r., I OSK 1961/14; postanowienia NSA z: 13 sierpnia 2013 r., I OSK 1576/13; 18 listopada 2014 r., I OSK 2871/14; 14 kwietnia 2015 r., I OSK 848/15; czy wyroki sądów administracyjnych: WSA w Rzeszowie z 22 września 2006 r., II SA/Rz 205/06; 7 lutego 2007 r., II SA/Rz 113/06; 8 stycznia 2008 r., II SA/Rz 630/07; WSA w Warszawie z 16 stycznia 2008 r., VIII SA/Wa 614/07; WSA w Szczecinie z 17 stycznia 2008 r., II SA/Sz 775/07; WSA w Lublinie z 8 września 2011 r., III SA/Lu 194/11 - CBOSA), a tym samym należą do właściwości sądu administracyjnego. W konsekwencji, mimo skierowania przez skarżącą skargi z 23 października 2025 r. wadliwie (prawdopodobnie wskutek braku stosownego pouczenia) do organu stanowiącego Gminy Sokoły, który załatwił ją w trybie art. 237 § 3 k.p.a. zaskarżoną uchwałą, skarga ta w istocie jest skargą na czynność Wójta Gminy Sokoły z 20 października 2025 r. podjętą w sprawie zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły, która to skarga wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy obejmującymi m.in. wniosek skarżącej z 30 września 2025 r., podlega przekazaniu sądowi administracyjnemu w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdanie pierwsze tego przepisu stanowi, że organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Przekroczenie zaś wskazanego tam terminu ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, CBOSA). Art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli natomiast organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości, o czym stanowi § 2 ww. przepisu. Sąd podkreśla przy tym, że na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. pozostaje związany granicami przedmiotowej sprawy, zakreślonymi precyzyjnie w treści odrzuconej niniejszym postanowieniem skargi z 1 lutego 2026 r., w której wprost wskazano, że dotyczy ona uchwały Rady Gminy Sokoły z 23 grudnia 2025 r. nr XVII/107/2025 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalnie Wójta Gminy Sokoły. Skarżąca zaś, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który 15 kwietnia 2025 r. zapoznał się z aktami sprawy, nie wypowiedziała się, czy w ramach niniejszego postępowania wnosi o rozpoznanie jej skargi z 23 października 2025 r. na czynność Wójta Gminy Sokoły z 20 października 2025 r. W konsekwencji, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę na uchwałę Rady Gminy Sokoły z 23 grudnia 2025 r. nr XVII/107/2025 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalnie Wójta Gminy Sokoły odrzucono, o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.