II SA/Bk 897/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. i E. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 lipca 2018 r., oddalającego skargę B. K. i E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w sprawie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej Przed tut. Sądem toczyło się postępowanie ze skargi B. K. i E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego niewykończonego obiektu budowlanego, położonego na działce będącej działką sąsiednią względem tej, której właścicielami są skarżący. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. Sąd oddalił skargę. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony obojgu skarżącym (działającym osobiście) tego samego dnia – tj. 30 lipca 2018 r. (k. 81-82). Postanowieniem referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 7 sierpnia 2018 r. przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. zastępca sekretarza Okręgowej Rady Adwokackiej w B. wyznaczył adwokat K. W. do prowadzenia sprawy, jednocześnie informując pełnomocnika o orzeczeniu oddalającym skargę oraz o dacie doręczenia skarżącym jego odpisu z uzasadnieniem (k. 86). W dniu 10 września pełnomocnik złożyła w tut. Sądzie opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku (k. 89-92). Zarządzeniem sędziego z dnia 11 września 2018 r. uznano, że opinia ta została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k. 94). W dniu 14 września 2018 r. doręczono skarżącym odpisy ww. opinii (k. 105-106) wraz z pouczeniem o treści art. 177 § 4 zd. 3 i art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") – k. 96-97. Pismem z dnia 20 września 2018 r. sekretarz Okręgowej Rady Adwokackiej w B., na wniosek skarżących, wyznaczył adwokata P. Z. do prowadzenia niniejszej sprawy, w miejsce adwokat K. W. (k. 110). W dniu 24 października 2018 r. nowy pełnomocnik nadał na adres tut. Sądu opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku (k. 114-117). Postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. stwierdzono prawomocność zapadłego w sprawie wyroku z dnia 5 lipca 2018 r. (k. 69 verte). Zarządzeniem sędziego z dnia 19 września 2018 r. uznano, że opinia ta została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k. 132). Odpisy ww. opinii doręczono skarżącym w dniu 23 listopada 2018 r. (k. 142-143). Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. zastępca sekretarza Okręgowej Rady Adwokackiej w B., na wniosek skarżących, wyznaczył adwokat U. Z. do prowadzenia niniejszej sprawy, w miejsce adwokata P. Z., (k. 144-148). W dniu 21 grudnia 2018 r. aplikant adwokacki działający z upoważnienia nowego pełnomocnika zapoznał się z aktami sprawy w tut. Sądzie (k. 155, 156). Tego samego dnia adwokat U. Z. nadała na adres tut. Sądu skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku, składając ją wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (k. 157-162). Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik wskazała, że otrzymała zawiadomienie o wyznaczeniu jej do prowadzenia niniejszej sprawy w dniu 26 listopada 2018 r., a więc po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreśliła również, że skarga kasacyjna została sporządzona oraz wniesiona w rozsądnym terminie liczonym od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Podniosła, że przywrócenie terminu jest zasadne ze względu na konieczność zabezpieczenia słusznego interesu skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści art. 87 p.p.s.a. wynika natomiast, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu (§ 1), dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (§ 4) oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (§ 2). Z przepisów powyższych wynika, że Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności bada, czy wniosek ten został złożony z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu od ustania przeszkody, która uniemożliwiła stronie dochowania terminu. Dopiero stwierdzenie, że wniosek został złożony w terminie, jak również, że spełnia on pozostałe wymogi przewidziane w p.p.s.a., pozwala przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Zasadniczą w tym względzie kwestią podlegającą ocenie Sądu, jest co najmniej uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, zaś w przypadku działania strony przez pełnomocnika – bez winy pełnomocnika. Zgodnie bowiem z ugruntowanym i podzielanym przez tut. Sąd orzecznictwem, mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., I OZ 958/13; czy z dnia 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie oczywiste. Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Pełnomocnik skarżących złożyła zaś przedmiotową skargę kasacyjną w dniu 21 grudnia 2018 r., podczas gdy termin na jej złożenie upłynął bezskutecznie w dniu 14 października sierpnia 2018 r., wskutek doręczenia im odpisów opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez adwokat K. W. w dniu 14 września 2018 r. (k. 105 i 106). Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzeczniczym, zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu uprawnia go do dokonywania przez niego dalszych czynności w imieniu skarżącego, jednak nie powoduje automatycznego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. m.in.: postanowienie NSA z 14 grudnia 2017 r., I OZ 1681/17, postanowienie NSA z 20 stycznia 2017 r., I OZ 34/17 - CBOSA). Zmiana taka nie powoduje także ponownego rozpoczęcia biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., II OZ 715/17, CBOSA). Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności procesowej, w pierwszej kolejności stwierdził, że spełnia on warunki formalne. Przede wszystkim złożono go z zachowaniem ww. siedmiodniowego terminu od chwili ustania przyczyny uchybienia tego terminu. Zgodnie bowiem z ugruntowanym i podzielanym przez tut. Sąd orzecznictwem oraz poglądami doktryny, w przypadku zmiany pełnomocnika ustanowionego z urzędu, przyczyna uchybienia terminu ustaje w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) ma rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. m.in. postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., II OZ 543/14, Lex nr 1493030, postanowienie NSA z 19 lipca 2012 r. II OZ 612/12, Lex nr 1225743, postanowienie NSA z 4 kwietnia 2012 r., I OZ 211/12, Lex nr 1136780, postanowienie NSA z 12 maja 2011 r., II GZ 243/11, postanowienie NSA z 8 czerwca 2005 r., I FZ 198/06, postanowienie NSA z 15 kwietnia 2005 r., II OZ 253/05, dostępne w CBOSA, a także B. Dauter, w: Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 267 – 268). Koncepcja ta z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 426/12, CBOSA). Skoro zatem obecną pełnomocnik zawiadomiono o wyznaczeniu do prowadzenia sprawy skarżących w dniu 26 listopada 2018 r. (twierdzenie pełnomocnika k. 158), to zgodnie z ww. koncepcją przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała najpóźniej w dniu 26 grudnia 2018 r. Tymczasem skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 21 grudnia 2018 r. Spełniony został także warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, bowiem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, została złożona skarga kasacyjna. Spełnione zostały zatem wymogi formalne konieczne do uwzględnienia wniosku. W dalszej kolejności należało zatem ocenić, czy argumenty w nim powołane uprawdopodabniają, że uchybienie terminu do dokonania ww. czynności nastąpiło bez winy skarżących lub reprezentującego ich pełnomocnika. W tym zakresie, Sąd uznał, że i ta przesłanka została spełniona, bowiem Sąd podziela również pogląd orzeczniczy, że okoliczność zmiany pełnomocnika może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. m.in. postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., II OZ 715/17, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Po przeanalizowaniu akt sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że został uprawdopodobniony brak winy skarżących w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że zbyt formalistyczne stosowanie przepisów w zakresie przywrócenia terminu stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie możliwości dochodzenia przez skarżących swych praw na drodze sądowej. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.