I SA/Bd 179/11

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-05-10

Skład orzekający: Zdzisław Pietrasik, Dariusz Dudra, Ewa Kruppik-Świetlicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy zasadnie ustalił zobowiązanie podatkowe z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ podatkowy prawidłowo ustalił zobowiązanie podatkowe, gdyż skarżąca nie wykazała, że poniesione wydatki zostały pokryte ze źródeł ujawnionych lub zwolnionych z opodatkowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania legalności źródeł finansowania wydatków spoczywa na podatniku, a organy podatkowe spełniły obowiązek rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i zgromadziły wystarczający materiał dowodowy.
Stan faktyczny
Skarżąca E.G. została zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2006 z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Organ podatkowy ustalił, że wydatki skarżącej przekraczały jej ujawnione przychody i zgromadzone mienie. Skarżąca twierdziła, że dysponowała dodatkowymi środkami pochodzącymi ze spadku, darowizn, pracy dorywczej za granicą oraz sprzedaży walorów numizmatycznych, jednak nie przedstawiła wystarczających dowodów na ich legalność.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006r. oddala skargę I SA/Bd 179/11 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] r. ustalającą E. G. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2006 w kwocie [...] zł. Orzeczenie zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Organ kontroli skarbowej podczas postępowania kontrolnego stwierdził, że przychody osiągnięte przez skarżącą w roku 2006 mogły być niewystarczające do pokrycia poniesionych w tym roku wydatków. W związku z czym wszczęte postępowanie pozwoliło na dokonanie następujących ustaleń dotyczących sytuacji finansowej strony. Skarżąca w badanym okresie poniosła niżej wskazane wydatki i zgromadziła mienie, w łącznej kwocie [...] zł,: 1. wydatki na którą składały się: a) wydatki socjalno-bytowe – [...] zł, b) wydatki z tytułu energii elektrycznej - [...] zł, c) wydatki z tytułu dostaw wody i kanalizacji - [...] zł, d) wydatki z tytułu opłaty za telewizję - [...] zł, e) utrzymanie samochodu (paliwo i ubezpieczenie) - [...] zł, f) podatek od nieruchomości - [...] zł, g) zakup samochodu - [...] zł, h) mandat - [...] zł, i) koszty bankowe - [...] zł, j) stan oszczędności na rachunkach bankowych na dzień 31.12.2006 r. - [...] zł, 2. przychody i środki pieniężne zgromadzone na dzień 1 stycznia 2006 r., pochodzące ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, w łącznej kwocie [...] zł na którą składały się: a) środki na początek roku 2006 na rachunku bankowym - [...] zł, b) renta - [...] zł, c) alimenty- [...] zł, d) sprzedaż samochodu - [...] zł, e) pożyczka- [...] zł, f) najem lokalu mieszkalnego - [...] zł, g) udostępnienie powierzchni parkingowej - [...] zł. W wyniku analizy stanu majątkowego strony ustalono, że skarżąca w roku 2006 poniosła wydatki, które przekraczały o [...] zł kwotę posiadanych środków i zgromadzonego mienia. W związku z czym organ I instancji decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ustalił stronie zobowiązanie podatkowe od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. w kwocie [...] zł. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie mogła przechowywać poza rachunkiem bankowym oszczędności w gotówce oraz wyrobach ze złota (biżuteria i monety) w łącznej wysokości [...] zł. Strona oświadczyła, że sporne środki pochodziły przede wszystkim: • ze spadku po rodzicach, na dowód czego przedłożyła postanowienia o nabyciu spadku, • darowizn oraz z prezentów, które otrzymała jej córka z okazji przystąpienia do pierwszej komunii świętej, • z jej pracy dorywczej w Niemczech. Wskazała, że na przełomie lat 1989-2005 zakupione walory numizmatyczne i waluty sprzedawała w punktach sprzedaży. Według oświadczenia strony omawiane środki utworzyły zasób stanowiący część oszczędności na początek 2006 r. Podniosła, że przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wskazuje dowodów, jakie musiałby przedstawić podatnik na okoliczność potwierdzenia wartości zgromadzonego przed poniesieniem wydatku mienia, a stosownie do treści art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Według strony takim dowodem jest również oświadczenie podatnika o stanie majątkowym. W konsekwencji strona stwierdziła, że organ kontroli skarbowej nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że nie udowodniła faktu posiadania na początek 2006 r. zasobów majątkowych. Podniosła, że zarówno w oświadczeniu o stanie majątkowym na dzień 1 stycznia 2006 r. jak i na dzień 31 grudnia 2006 r., wskazała na posiadanie środków mających pełen walor legalności. Jednocześnie strona wyjaśniła, że lakoniczność jej wyjaśnień i ogólnikowość wynika z faktu, że w trakcie postępowania była w trudnej sytuacji życiowej i osobistej, bowiem żyła wówczas w ciągłym stresie i czuła się zastraszona. Dlatego nie potrafiła precyzyjnie oszacować i podać wartości otrzymanych od rodziców wartości dewizowych, na które składały się waluta w dolarach i markach zachodnich oraz złote monety. Dodała, że z uwagi na duże wahania kursów walut podejmowała się okazjonalnie ich sprzedaży, a uzyskiwane w ten sposób środki lokowała kupując w NBP złote i srebrne monety kolekcjonerskie, które z upływem lat nabrały znacznej wartości. W związku z czym na przełomie lat 2001/2002 zaczęła je stopniowo spieniężać. Podała, że przychody ze sprzedaży pojedynczych monet były cyklicznie przeznaczane w latach kolejnych na remont i wykończenie nieruchomości oraz zakup w 2006 r. samochodu i bieżącą konsumpcję. W tej sytuacji, zdaniem strony, argumentacja organu, że gromadzenie oszczędności poza rachunkiem bankowym przeczy logice i doświadczeniu życiowemu z uwagi na stopę inflacji i denominację, jest nieuzasadniona. W podsumowaniu strona podkreśliła, że to na organie podatkowym ciąży obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych oraz wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, czego organ pierwszej instancji w jej opinii, nie dokonał. Nie można bowiem przyjąć, iż tylko na podatniku ciąży obowiązek wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych, zaś rola organu ograniczona jest jedynie do selekcji tych dowodów. Ciężar dowodzenia w tym zakresie spoczywa niewątpliwie na organach podatkowych, a nie na samym podatniku, po stronie którego rodzi się jedynie obowiązek uprawdopodobnienia posiadania źródła finansowania wydatków. Obowiązkiem zatem strony było wykazanie, że nadwyżkę wydatków pokryła z przychodów innych niż wykazane w zeznaniu podatkowym za 2006 r.- tzn. dysponowała środkami finansowymi z lat poprzednich. Jednocześnie dodała, iż przychód ze źródła, które nie zostało przez podatnika wykazane w deklaracji podatkowej, nie jest tożsamy z przychodem ze źródeł nieujawnionych. Ustalenie, że podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych nie wykazał dochodu z określonego źródła przychodu, nie stanowi podstawy do zastosowania przepisów dotyczących dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Jednocześnie skarżąca wniosła o przesłuchanie A. Ś. zamieszkałego N., na okoliczność wykonywania pracy dorywczej na terenie Niemiec oraz przesłuchanie swojej osoby w celu wyeliminowania niejasności, co do sposobu oraz okresu gromadzenia środków finansowych. Następnie pismem z dnia 23 lipca 2010 r., przywołując część powyższej argumentacji, skarżąca ponowiła wniosek o swe przesłuchanie, ponieważ odnalazła różne materiały dowody, które w jej opinii miały potwierdzić wielkość środków pieniężnych otrzymanych w formie spadku i darowizn. Przesłuchanie miało również pozwolić na ustalenie wartości kilkunastu złotych monet otrzymanych od A. L., z którym była związana zez okres kilku lat, a także wycenę posiadanych przez nią monet kolekcjonerskich, w oparciu o ich cenę emisyjną i wartość rynkową, w chwili ich sprzedaży. Do omawianego pisma załączono kserokopie odnalezionych fotografii złotych monet i spis monet srebrnych, które stanowiły jej zasób majątkowy. W dniu 27 sierpnia 2010 r. przeprowadzono wnioskowany dowód z przesłuchania skarżącej, w trakcie którego strona oświadczyła, iż sprzedawała monety w różnych punktach B. przy ul. [...], G., S. Pełnomocnik strony, w piśmie z dnia 17 września 2010 r. wskazał jedynie dokładny adres punktów w B.. W związku z czym organ podjął kroki zmierzające do pozyskania danych podmiotów prowadzących działalność w B. przy ul. [...] w celu weryfikacji twierdzeń strony. Dlatego w oparciu o dane otrzymane od Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. oraz Urzędu Miasta B., wystąpiono do osób prowadzących pod wskazanym adresem w latach od 2001/2002 do 2006 r. działalność gospodarczą, której zakres mógł obejmować zakup wartości numizmatycznych. Po uzyskaniu odpowiedzi od ww. podmiotów, wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi strona wskazała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza przedstawianą przez nią wersję zdarzeń. Co prawda nazwiska osób, które złożyły oświadczenia nic jej nie mówią, ale podtrzymała swe stanowisko, że w okresie 2001-2005, co najmniej kilkanaście razy sprzedawała numizmaty w tych sklepach. Podkreśliła, że dokonując sprzedaży nie przedstawiała się i nie ujawniała swej tożsamości, a więc jej imię i nazwisko właścicielom sklepów kolekcjonerskich niej jest znane, tym bardziej że oni nie prowadzili imiennych ewidencji transakcji kupna-sprzedaży walorów numizmatycznych. W opinii strony trzeba także zwrócić uwagę, że J. N. oświadczył, iż sklep kolekcjonerski prowadził przy ul. [...] w latach 2005-2007. Natomiast J. R. stwierdziła, że prowadziła działalność od 1990 r. do marca 2005 r. w "jednym ze sklepów przy ul. [...] w podwórzu", co świadczy o tym, że pod tym adresem istniał w tym czasie jeszcze jeden sklep o tym profilu. Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] roku, ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji wraz z jego uzasadnieniem. Strona, reprezentowana przez adwokata, w skardze do tut. Sądu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest niekonstytucyjny ze względu na fakt, iż pozwala na zastosowanie wobec podatnika stawki podatku w wysokości 75%. Zatem w opinii pełnomocnika tak wysoki podatek wykazuje cechy konfiskaty mienia, do której dochodzi z naruszeniem wyłącznego prawa sądów do orzekania o przepadku rzeczy oraz wbrew konieczności zachowania symetryczności pozycji państwa i podmiotów publicznych wobec podmiotów prywatnych. Zdaniem skarżącej omawiany przepis, poprzez odniesienie się do znamion zewnętrznych , jako świadczących o położeniu ekonomicznym podatnika, jest sprzeczny z nakazem, aby określenie czynu zabronionego nie budziło wątpliwości. W ocenie strony, sprzeczna z konstytucją jest także wykładania art. 20 ust. 3 ustawy, w świetle której to na podatniku spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu w sprawie opodatkowania dochodów nieuajwnionych. W dalszej części skargi zarzucono, iż dokonano wadliwej oceny w oparciu o niepełny materiał dowodowy, gdyż nie przeprowadzono wszystkich wnioskowanych dowodów (nie przesłuchano świadka A. Śledzia na okoliczność pracy dorywczej w Niemczech). Ponadto strona wskazała, że sama ustaliła, że pod wskazanym adresem przy ul. [...] w B., istniał jeszcze sklep numizmatyczny, prowadzony przez B. K. W uzasadnieniu skargi znajduje się także sugestia jakoby przy ustalaniu podstawy j opodatkowania, w zaskarżonej decyzji posłużono się metodą uwzględniającą chronologię zdarzeń w badanym roku, a więc w sposób, w jaki przepis art. 20 ust. 3 ustawy pozwala postępować dopiero od roku 2007. Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów organ wskazał, że bezpośredniość stosowania Konstytucji, o której mowa w art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia (1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), oznacza współstosowanie interpretacyjne ustawy zasadniczej, a następuje ono gdy organ stosujący prawo ustala jego normę biorąc pod uwagę zarówno normę ustawową, jak i odpowiednią normę konstytucji (technika wykładni ustaw w zgodzie z Konstytucją); nie oznacza natomiast kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez organy powołane do stosowania prawa, jako że tryb tej kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą - art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II FSK 852/07, Legalis). Przechodząc natomiast do problematyki wykładni przepisu art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2001 r. Nr 51, poz. 307 ze zm., brzmieniu obowiązującym w 2006 r.) zdaniem organu ponownie trzeba zauważyć, iż ugruntowaną orzecznictwie jest teza, że ciężar dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organie podatkowym, ale w wypadku opodatkowania nieujawnionych źródeł przychodu następuje przerzucenie ciężaru dowodów na stronę, co jest następstwem konstrukcji art. 20 ust. 3 ustawy. Jeżeli w postępowaniu podatkowym, dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, zostanie potwierdzone poniesienie wydatków, przekraczających znacznie zeznany dochód, to na podatniku ciąży wykazanie, iż wydatki te znajdują pokrycie w określonych źródłach przychodów lub w posiadanych zasobach (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 maja 1999 r., sygn. SA/Gd 6991/97, publ. LEX Nr 39464, z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 101/97, publ. EX Nr 38162, z dnia 2 października 2002 r. sygn. akt I SA/Ka 793/01, publ. ONSA 2003/3/108, i dnia 17 grudnia 2003 sygn. akt SA/Sz 2033/02 publ. LEX nr 103347, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt III SA 1255/02, publ. LEX nr 5522). W kwestii wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego, jak i niepełnego uzasadnienia skarżonej decyzji, organ stwierdził, iż skarga nie zawiera konkretnych zarzutów. W odpowiedzi na zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka – A. Ś. na okoliczność świadczenia pracy na terenie Niemiec, organ podniósł, że oprócz poddania w wątpliwość możliwości wystąpienia tej okoliczności, organ zwrócił uwagę na fakt, że owe świadczenie pracy było w takim razie z pominięciem wywiązania się strony z obowiązków podatkowych, a także na nadwyżkę wydatków nad przychodami w latach przed 2006r. znacznie przekraczające omawiane dochody. Zdaniem organu tylko w przypadku wystąpienia tych dwóch założeń nastąpiła by konieczność przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z przesłuchania A. Ś. Organ dodał, że ww. zarzut nie zawiera uzasadnienia co do ewentualnego wpływu ww. uchybienia na rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na ewentualne kolejne uchybienie, iż pominięto fakt, iż pod wskazanym adresem przy ul. [...] istniał jeszcze jeden sklep o profilu numizmatycznym organ wskazał, że wbrew zarzutom skargi, to właśnie organ dołożył należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego, występując do organów ( Urząd Skarbowy i Urząd Miejski) o dane dotyczące sklepów, które w badanym okresie prowadziły działalność pod wskazanym przez pełnomocnika strony adresem. Zatem zdaniem organu zarzut uchybienia procedurze w tym zakresie jest bezzasadny. Dodatkowo organ wskazał na możliwość ewentualnego wznowienia postępowania gdyby twierdzenie strony w tym zakresie się potwierdziło. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób mający wpływ lub w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ( art. 145 § 1 lit a-c cyt. ustawy ). Jeżeli Sąd nie stwierdzi takiego naruszenia prawa skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy , sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w cyt. przepisach. To oznacza, że skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest opodatkowanie podatkiem zryczałtowanym dochodów pochodzących ze źródeł nieujawnionych lub ze źródeł nie mających pokrycia w źródłach ujawnionych. Powyższą kwestię reguluje ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. )- zwana dalej u.o.p.d.f. Podstawą materialno-prawną określenia skarżącej zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowych za 2006 r. był przepis art. 20 ust. 3 cyt. ustawy zgodnie z którym : " Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania." Zapis ten wyraźnie określa obowiązki organów podatkowych polegających na wykazaniu wydatków podatnika, poniesionych w danym roku a przekraczających wartość zgromadzonego mienia w tym roku lub w okresie poprzedzającym. Przy czym mienie zgromadzone przez podatnika w latach poprzedzających rok, w którym dokonano wydatków, aby mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w roku następnym w myśl art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. musi mieć walor legalności". Zgodnie zatem z treścią przywołanej tezy ww. wyroku NSA mienie to musi pochodzić wyłącznie z opodatkowanych przychodów albo z przychodów zwolnionych z obowiązku podatkowego. Ustawodawca obowiązek podatkowy powiązał więc nie z momentem uzyskania przychodu, bowiem z przyczyn obiektywnych jest on nie do uchwycenia, ale z momentem wydatkowania takiego przychodu. Zatem w poddanym wykładni przepisie chodzi o wykazanie nie w sposób hipotetyczny, ale konkretny, że ze zgromadzonego przez skarżącego mienia zostały sfinansowane przedmiotowe wydatki (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., II FSK 71/2006, LEX nr 263485). Rok podatkowy, w którym wystąpiły przesłanki wymienione w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., jest rokiem osiągnięcia przychodu podlegającego opodatkowaniu. Oznacza to, że przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych podlegają opodatkowaniu dopiero w momencie, gdy zostaną ujawnione w postaci poniesionych przez podatnika wydatków i wartości zgromadzonego w danym roku podatkowym mienia. Z treści wskazanego przepisu wynika, że ustalając mienie podatnika zgromadzone w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, uwzględnia się tylko takie mienie, które pochodzi z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Opodatkowanie przychodu (dochodu) z nieujawnionego źródła następuje w roku podatkowym, w którym został on przez podatnika wydatkowany, a nie w roku jego faktycznego osiągnięcia. Dopiero w roku poniesienia wydatków powstaje obowiązek podatkowy, który przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku wydania i doręczenia decyzji ustalającej to opodatkowanie (zobowiązanie) - por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2008 r., I SA/Gl 973/07. Reasumując Sąd stwierdza, że konstrukcja domniemania z art. 20 ust. 3 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zwalnia organów z realizacji zasad postępowania podatkowego, w tym przede wszystkim prawdy obiektywnej. Organy podatkowe mają obowiązek dążenia do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, również w zakresie tego elementu konstrukcyjnego przychodów nieujawnionych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że stan faktyczny nie jest sporny. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena czy organy podatkowe zasadnie uznały, iż skarżąca nie wykazała, że wydatki poczynione przez nią m. innymi na zakup samochodu marki [...] za cenę [...] zł. został sfinansowany ze źródeł ujawnionych lub zwolnionych z opodatkowania. Jak wynika z akt sprawy strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż nie mogła poza rachunkiem bankowym zgromadzić i przechowywać kwotę [...] zł - w gotówce i wyrobach ze złota. Jak wynika z treści skargi, skarżąca uznała, że to organ kontroli skarbowej nie wykazał, ponad wszelką wątpliwość, że nie udowodniła posiadania na początku i na końcu 2006 r. zasobów finansowych pochodzących z darowizn, ze spadku po rodzicach, ze sprzedaży walut i walorów numizmatycznych w latach 1989 – 2005, wreszcie z prezentów, jakie otrzymała jej córka z okazji I komunii św. Skarżąca również podniosła, że dochód przyniosła jej również praca dorywcza w Niemczech, co miał potwierdzić przesłuchany w sprawie A. Ś., świadek o przesłuchanie którego bezskutecznie wnosiła. W niniejszej sprawie, wbrew opinii skarżącej, to właśnie na podatniku spoczywa obowiązek wykazania, że stosownie do poczynionych wydatków zgromadził odpowiednie mienie i że pochodzi ono z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. (Por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2009 r., II FSK 778/08, opubl. w Lex pod nr 550433, z dnia 25 września 2009 r., II FSK 638/08, opubl. w Lex pod nr 525724, z dnia 23 lipca 2007 r., II FSK 439/08, opubl. w Lex pod nr 524634) jak również wyrok tut. Sądu z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 635/09. Należy zaznaczyć, że w ten sposób zdefiniowane przychody , o których mowa w art. 20 ust. 3 cyt. ustawy jako nieznajdujące pokrycia w źródłach ujawnionych lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych podlegają odrębnemu opodatkowaniu i w oparciu o zapis art. 30 ust. 1 pkt 7 tejże ustawy - nie mogą być wiązane z przychodami z innych źródeł. Reasumując należy wskazać, że organy podatkowe w postępowaniu dotyczącym przychodów ze źródła wskazanego w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. nie muszą wykazać konkretnego źródła pochodzenia środków służących pokryciu wydatków. Muszą one jedynie wykazać wysokość wydatków i wartość zgromadzonego mienia. To do podatnika należy wskazanie źródła pochodzenia środków na pokrycie wydatków, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania (por. NSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 553/09). Powyższy przepis należy traktować zatem jako swoiste domniemanie, które jednak co Sąd podkreśla, nie zwalnia organów z obowiązku realizacji naczelnych zasad postępowania podatkowego, w tym zasady prawdy obiektywnej. Należy dodatkowo przywołać tezy z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jaki zapadł w dniu 21 maja 2010 r. w sprawie II FSK 101/09, gdzie skład orzekający wyraził m. innymi taki pogląd, z którym tut. Sąd się w pełni zgadza : " Konstrukcja art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. nakłada na podatnika obowiązek współdziałania z organami podatkowymi w zakresie odnoszącym się do wykazania źródeł przychodów służących sfinansowaniu wydatków. Obowiązek ten nie ogranicza się tylko do uprawdopodobnienia możliwości uzyskania określonych przychodów mających przymiot legalności, a więc opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, ale wymaga wskazania takich przychodów oraz powołania się na dowody potwierdzające ich uzyskanie. Posiadane przez podatnika zasoby majątkowe, z których chce on rozliczyć swoje przychody w myśl art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., muszą pochodzić z ujawnionych źródeł, bez względu na czas nabycia tych zasobów." Z akt niniejszej sprawy wynikało, że w 2006 r. zarówno wysokość poniesionych przez podatniczkę wydatków, jak i wartość środków wpłaconych w tym roku na konta bankowe nie była sporna. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. zdaniem Sądu wykazał, że poniesione przez podatniczkę wydatki nie znajdowały pokrycia w dochodach tego roku podatkowego, co też uzasadniało wszczęcie i prowadzenie postępowania w zakresie dochodów pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów. Zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji nie uchybiły ciążącym na nich obowiązkom. W ramach postępowania wyjaśniającego organy zebrały i poddały ocenie wszelkie znane im i dostępne z urzędu informacje o dochodach strony oraz dopuściły dowody mające znaczenie dla sprawy. W postępowaniu zgromadzono dokumenty, informacje otrzymane z urzędów oraz banku oraz przesłuchano świadków ( bratowa) na okoliczności podnoszone przez stronę ( spadek po rodzicach). Zatem w opinii Sądu organy podatkowe podejmowały w toku postępowania wszelkie możliwe działania, mogące służyć wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla sprawy, w tym także wykazaniu faktów powoływanych jako znaczące przez strony. W tej sytuacji nie można uznać za uzasadnione podniesionych w skardze zarzutów wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów art. 20 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia zasad postępowania , o których mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) dalej Op. a w szczególności w art. 120 nakładającym na organy obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, art. 121 § 1 przy zachowaniu zasady zaufania do organów państwa , art. 122 tj. zasady prawdy obiektywnej - czyli obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym oraz art. 191 poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów , jak i art. 187 § 1 , który nakłada na organy podatkowe obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, iż zgromadziła środki i mienie pozwalające na pokrycie wydatków w roku 2006. Nie potwierdziły tej okoliczności zeznania świadków ani przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające a dotyczące lokalizacji i prowadzenia działalności przez sklepy trudniące się handlem numizmatami, przy ul. [...] w B. Sama skarżąca nigdy nie określiła wielkości oszczędności, jakie posiadała w roku 2006 z lat poprzednich w złocie i w monetach. Dopiero na etapie odwołania ujawnione zostały bliższe okoliczności dotyczące zbywania tych przedmiotów i wartość oszczędności, po określeniu kwoty nie znajdującej pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu. Lakoniczność wyjaśnień skarżąca tłumaczyła trudnym etapem życia i zastraszeniem. Zdaniem Sądu za nietrafiony należy uznać zarzut naruszenia Konstytucji RP poprzez zastosowanie ww. przepisów tj. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7, a w szczególności jej art. 64 - poprzez ingerencję w prawo własności , wyrażające się w obciążeniu podatnika obowiązkiem zapłaty podatku w wysokości 75 % ustalonego przez organ podatkowy dochodu, co jak wskazano w skardze, skutkuje pozbawieniem podatnika całego zasobu majątkowego i wykazuje cechy konfiskaty mienia, naruszającej istotę prawa własności. Za nieuzasadnione należy uznać pozostałe zarzuty naruszenia Konstytucji RP tj. art. 2 w zw. z art. 42 jak i art. 32 w zw. z art. 64 ust. 2. W tym miejscu należy przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. w sprawie P 90/08. ( komunikat prasowy po wyroku) Trybunał m. innymi stwierdził, że jeżeli osoba nie uzasadni w wiarygodny sposób źródeł pokrycia swoich wydatków lub przyrostu majątku, organ podatkowy, na podstawie zewnętrznych znamion majątkowych ustala wysokość dochodu i wymierza od niego podatek w wysokości 75 %. Zdaniem Trybunału wskazane przepisy są zgodne z Konstytucją. Wyższa stawka tego szczególnego podatku zryczałtowanego jest zdaniem Trybunału uzasadniona tym, że obok niego nie wymierza się odsetek za zwłokę w uiszczaniu podatku dochodowego, a także tym, że organ podatkowy ponosi koszty ustalania dochodu. Celem tego podatku jest przede wszystkim zrekompensowanie budżetowi państwa uszczuplenie podatku i odsetek. Dalej wskazano, że pewna dolegliwość, która mieści się w 75 % stawce podatkowej , ma na celu przede wszystkim prewencję – skłonienie do rzetelnego wywiązywania się z obowiązku podatkowego, gdyż niezapłacenie podatku ma się nie opłacać. Państwo ma obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji – egzekwowania od wszystkich podatników wywiązywania się z obowiązku podatkowego, gdyż środki pochodzące z podatku są podstawą utrzymania i sprawnego funkcjonowania państwa. Wymaga tego również sprawiedliwość społeczna ( art. 2 Konstytucji.). Mając powyższe na względzie Sąd w oparciu o art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło