I SA/Bd 426/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. I. sp. z o. o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz A. I. sp. z o. o. w B. kwotę 387 zł (trzysta osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]. Burmistrz K. określił skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016r. w kwocie [...]zł. W złożonym odwołaniu spółka stwierdziła, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości określone zostało niezgodnie z prawem. Podniosła, że jest współwłaścicielem 1/35 udziału w nieruchomości położonej w T. , działki ewidencyjne nr [...] Zaznaczyła, że nie prowadzi na przedmiotowej nieruchomości żadnej działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 i ust. 2a, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: "u.p.o.l."). Organ podał, że w aktach znajduje się informacja uproszczona z rejestru gruntów, która stanowi dowód w sprawie i potwierdza prawidłowość ustaleń Burmistrza K. co do właścicieli, powierzchni oraz klasyfikacji gruntów przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na treść art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, SKO wskazało, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji. Odnosząc się do kwestii związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą, organ stwierdził, że o tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność gospodarcza jest w danym obiekcie rzeczywiście prowadzona, ale to, czy jest w posiadaniu przedsiębiorcy. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę nieruchomości skutkuje tym, że budynek, budowla i grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu według najwyższych stawek podatkowych. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że Burmistrz K. prawidłowo wydał decyzję o podatku od nieruchomości, gdyż przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych umożliwiają orzekanie o najwyższych stawkach podatku z racji samego faktu posiadania nieruchomości przez spółkę. Ponieważ jest to zobowiązanie solidarne, a zatem nie ma znaczenia czy podatek ten zostanie uiszczony przez spółkę, czy też przez drugiego współwłaściciela nieruchomości. W skardze spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego ustalenia okoliczności faktycznych i pominięcia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przede wszystkim w zakresie faktycznego wykorzystywania nieruchomości na prowadzoną przez spółkę działalność gospodarczą. Skarżąca ponadto zarzuciła naruszenie 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną ich wykładnię. W uzasadnieniu skargi spółka, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017r., sygn. akt SK 13/15 podniosła, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji, powinna być uchylona, albowiem podstawą jej wydania była wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.o.p.l., która jest niezgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Spółka zarzuciła, że Kolegium nie przeprowadziło kompleksowego postępowania dowodowego, a oparło się jedynie na informacji uproszczonej z rejestru gruntów. Zważywszy na błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.o.p.l. spółka zarzuciła, że organ nie zweryfikował w żaden sposób danych i informacji podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Skarżąca nadto podniosła, że Kolegium nie zweryfikowało, co jest faktycznym przedmiotem jej działalności gospodarczej i czy ta działalność jest realizowana na nieruchomościach, co do których określono wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] określająca spółka z o.o. A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł. Podatek ten dotyczy nieruchomości, stanowiącej działki nr [...], położonej w miejscowości T., której spółka jest współwłaścicielem. Okoliczność, że powyższa nieruchomość jest przedmiotem współwłasności wynika z decyzji organu odwoławczego. W aktach sprawy brak jest jednak aktualnego wypisu w ewidencji gruntów dotyczących wymienionych działek. Trzeba również podkreślić, że akta postępowania organu pierwszej instancji nie zawierają decyzji Burmistrza K. w przedmiocie podatku od nieruchomości od wymienionych gruntów, obejmujących działki nr [...] Fakt, że akta sprawy nie zawierają powyższych dokumentów jak i innych (np. postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego), powoduje, że są one niekompletne, co uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości wymiaru podatku od nieruchomości za podany okres. W tym zakresie organ naruszył art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."). Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z treści tego przepisu wynika, że w przypadku współwłasności nieruchomości obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 91 O.p. do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że organ podatkowy (wierzyciel) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 § 1 k.c.). Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty. Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli, będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4 u.p.o.l., zobowiązuje organ do objęcia postępowaniem podatkowym wszystkich współwłaścicieli (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., II FSK 3146/14). Jednocześnie w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przypadku nieruchomości pozostającej we współwłasności wszyscy współwłaściciele powinni być adresatami jednej decyzji, w której wysokość podatku od nieruchomości należy ustalić w jednej kwocie. Wszystkim też decyzja ta powinna być doręczona (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2018 r., I SA/Po 768/18; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r., II FSK 1336/17; wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., II FSK 1087/16). Jednakże w judykaturze wyrażany jest także pogląd, że nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby w osobnych decyzjach ustalić wymiar podatku dla każdego ze współwłaścicieli, istotne jest, aby każdy z pozostałych współwłaścicieli, wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, posiadał wiedzę, iż takie decyzje zostały wystawione (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 maja 2016 r., I SA/Sz 286/16; wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., II FSK 1210/13). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, żeby Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało odrębne decyzje – na każdego ze współwłaścicieli. Organ odwoławczy wydał jedną decyzję, przy czym jej treść nie wskazuje, żeby adresatami tej decyzji byli wszyscy współwłaściciele. Decyzję tę doręczono tylko spółce A.. Z akt sprawy nie wynika też, aby wszyscy współwłaściciele brali w ogóle brali udział w postępowaniu odwoławczym. W wypadku gdy obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na kilku podmiotach postępowanie podatkowe powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich osób, na których ciąży ten obowiązek, stosownie bowiem do art. 133 § 1 O.p. podmiotom tym przysługuje przymiot strony. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 123 O.p., nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego (ostatecznej). Okoliczność, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył tylko jeden współwłaściciel nie powoduje, że pozostali współwłaściciele tracą przymiot strony. W takiej sytuacji na organie podatkowym, stosownie do art. 165 § 3a w związku z art. 235 O.p., spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia decyzji także pozostałym stronom postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2017 r., I SA/Po 1736/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2016 r., I SA/Kr 1097/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 października 2015 r., I SA/Lu 374/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2013 r., I SA/Bd 131/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2017 r., I SA/Po 615/17). Zatem organ odwoławczy zobowiązany był traktować wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w szczególności doręczając im swoją decyzję. Zgodnie bowiem z art. 211 w związku z art. 235 O.p. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Na skutek zaniechania organu drugiej instancji, pozostali współwłaściciele nie brali udziału w postępowaniu odwoławczym i nie została im doręczona decyzja SKO. W konsekwencji w postępowaniu tym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie miało na uwadze powyższe wywody. Kolegium uzupełni też akta sprawy o brakujące dokumenty (np. decyzję organu pierwszej instancji, postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego, aktualny wypis z ewidencji gruntów) i oceni prawidłowość przeprowadzonego postępowania podatkowego przez Burmistrza K.. Wobec naruszenia przepisów procesowych przedwczesne byłoby odnoszenie się do kwestii naruszenia przez organ art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W ocenie Sądu niezbędne jest jednak wskazanie na wykładnię tego przepisu dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2017 r., SK 13/15. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien w szczególności wyjaśnić, czy wyrok ten ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalono wniosek o przeprowadzenie dowodu z decyzji Burmistrza K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r., gdyż decyzja ta nie ma wpływu na podjęte przez Sąd rozstrzygnięcie. Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł).