I SA/Bd 848/17
PostanowienieWSA w Bydgoszczy2017-11-06
Skład orzekający: Sędzia WSA Teresa Liwacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która wyzbyła się majątku w trakcie postępowania podatkowego i posiada zobowiązania prywatnoprawne, może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wykazując jedynie trudną sytuację finansową?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek ustawowych. Wskazano, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a fakt wyzbycia się majątku w celu uniknięcia egzekucji oraz spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia przerzucenia kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. Ponadto, strona nie przedstawiła wystarczających danych do oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. dotyczącą podatku VAT. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację finansową, wynikającą m.in. z braku alimentów od byłego męża, zobowiązań kredytowych oraz posiadania nieruchomości obciążonych hipotekami. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, co strona zaskarżyła sprzeciwem, zarzucając naruszenie przepisów PPSA. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 października 2017 r. w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L.-K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec, lipiec, październik i listopad 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy
w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi.
W uzasadnieniu wniosku, Skarżąca wskazała, że dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wykonywanie umowy zlecenie stanowią jedyne źródło utrzymania rodziny. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w 2015 r. doszło do rozwiązania jej małżeństwa z M. K.. Na mocy wyroku i porozumienia wychowawczego władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejsce pobytu dzieci jest przy matce. Ojciec zobowiązany do płacenia, co miesiąc alimentów w kwocie [...]zł na każde dziecko nie wywiązuje się z tego obowiązku. Skarżąca wraz z dziećmi zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jej rodziców. Wnioskodawczyni wskazała również, że posiada zobowiązanie w postaci pożyczki gotówkowej na poczet, której spłaca miesięcznie ratę w wysokości ok. [...] zł. Dalej Skarżąca wskazała, że choć jest współwłaścicielką kilkunastu nieruchomości to z uwagi na fakt, że wierzyciel – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zabezpieczenia należności poprzez wpis hipotek przymusowych zbycie przedmiotowych nieruchomości jest praktycznie niemożliwe, tym bardziej, że Skarżąca jest współwłaścicielką tych nieruchomości i może sprzedać jedynie swoją cześć udziału – co w świetle zasad doświadczenia życiowego zmniejsza szanse zbycia udziału w nieruchomości praktycznie do zera. Skarżąca wskazała, że nie otrzymuje zysków z tytułu udziałów
w [...] sp. z o.o., a udziały zostały zajęte przez wierzyciela Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T.. Wnioskodawczyni wskazała również, że posiada udziały w [...] i [...], pełni również funkcje zarządcze, są to spółki przedsiębiorczości akademickiej, których udziałowcami jest [...] w T. oraz pracownicy naukowi tej uczelni. Spółki te są powołane w celu popularyzacji wiedzy i realizacji badań naukowych. Skarżąca nie otrzymuje z nich żadnego wynagrodzenia. Końcowo Skarżąca stwierdziła, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałby utratę płynności finansowej
i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla Skarżącej i jej rodziny.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód wynosi [...] netto. Skarżąca oświadczyła, że posiada nieruchomości gruntowe [...] ha, w tym grunty orne, lasy, rola, nieużytek, łąka. Wnioskodawczyni posiada 40 udziałów w łącznej wysokości [...] zł w spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w T., 24 udziały o wartości [...] zł w spółce [...] i 20 udziałów o wartości [...] zł w spółce [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada wierzytelności. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada samochód Audi A6 zajęty przez wierzyciela Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T..
W rubryce zobowiązania i stałe wydatki Skarżąca wskazała: kredyt w Banku [...] [...] zł; opłaty mieszkaniowe [...] zł; opłaty eksploatacyjne (prąd) [...] zł; Internet [...] zł; szkoła (komitet) [...] zł; zajęcia dodatkowe dzieci (piłka nożna, tańce, szachy, język angielski) [...] zł.; spłata należności do wierzyciela [...] zł; koszty wyżywienia siebie i dzieci, odzież, przybory szkolne, materiały dydaktyczne, paliwo, abonament telefoniczny ok. [...] zł.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego w sprawie o sygn. akt
I SA/Bd 428/17 Skarżąca przedłożyła: zeznanie podatkowe za, 2015 z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]; PITY-11 za 2016 r.,
z których wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w łącznej kwocie
[...] zł; zawiadomienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych; zawiadomienie o zajęciu wierzytelności
z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; wydruki dotyczące rachunków bankowych w banku [...] i [...] zaświadczenie o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia; decyzję o przyznaniu dodatku specjalnego; potwierdzenia przelewów; faktury za badania laboratoryjne, faktury i rachunki za przybory szkolne oraz artykuły spożywcze; faktury za zajęcia dodatkowe dzieci; potwierdzenia wpłat na rzecz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.; postanowienie o zwolnieniu z egzekucji na okres [...] miesięcy wynagrodzenia za pracę oraz umowy zlecenia; zawiadomienie o zajęciu środka transportu; zawiadomienia
o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia; zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę; tytuły wykonawcze; zarządzenie zabezpieczenia; wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącej oraz porozumienie wychowawcze.
Ponadto do akt sprawy I SA/Bd 428/17 Skarżąca oświadczyła, że: jedyną formą pomocy, jaką otrzymuje jest świadczenie wychowawcze R.500+ w wysokości [...] zł miesięcznie; wraz z dziećmi na podstawie umowy bezpłatnego użyczenia zamieszkuje w lokalu stanowiącym własność jej rodziców; nie posiada wraz dziećmi żadnych oszczędności; źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę oraz okazyjnie dochody z tytułu umowy zlecenia; okazyjnie otrzymuje wsparcie rzeczowe od rodziców; działalność gospodarcza którą prowadziła Skarżąca została zawieszona w grudniu 2015r.; posiada zobowiązanie kredytowe w Banku Miellenium, w ramach którego miesięczna rata spłaty wynosi [...] zł; były mąż nie reguluje swoich zobowiązań alimentacyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, że Skarżąca nie wykazała, by spełniała ustawowe przesłanki umożliwiające przyznanie jej prawa pomocy oraz że nie przedłożyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana.
P. z dnia [...] października 2017 r. strona złożyła sprzeciw, w którym wnosiła
o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Powyższemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez uznanie, iż nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno jej zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym; uznanie, iż nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny;
- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. w zw,. z art. 245 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno jej zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym; uznanie, iż Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; uznanie, iż Skarżąca nie udowodniła zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy;
- art. 252 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę oświadczenia skarżącej, skutkującą nieprzyznaniem jej prawa pomocy;
- art. 255 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, iż nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno jej zostać przyznanie praw pomocy w częściowym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.
W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się
w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Innymi słowy, udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału
w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego
w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie
od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku
i dochodach, nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwałaby wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a., zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności, poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów
i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie
w przedmiocie prawa pomocy.
W świetle powyższego to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego
i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania,
iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy
(por. postanowienia NSA: z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FZ 1109/14, z dnia 5 września 2014 r., II OZ 874/14). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.
Podkreślenia wymaga, że Skarżąca posiada stałe źródło dochodu ze stosunku pracy, który to dochód, jak wynika z formularza PPF wynosi [...] zł. Ponadto, jak podano na urzędowym formularzu, oprócz dochodu z wynagrodzenia za pracę Skarżąca otrzymuje również wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości
[...] zł (rubryka 10. formularza), aczkolwiek jest to dochód nieregularny. Skarżąca co prawa ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, ale z formularza [...] (byłego męża) wynika, że płaci on comiesięcznie alimenty w wysokości [...] zł.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, Skarżąca mogła poczynić oszczędności celem zabezpieczenia środków na pokrycie kosztów postępowania. Należy zauważyć, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012r., I FZ 10/12).
Z urzędu Sądowi wiadomo również, że od momentu wszczęcia postępowania podatkowego (po przeprowadzonej kontroli podatkowej zakończonej protokołem kontroli) K. L. wraz z M. K. wyzbywała się posiadanego majątku. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia [...] października 2016 r. (t. IV k. 1361-1368 akt adm. w sprawie I SA/Bd 428/17) wskazano, że:
- w dniu [...] listopada 2014 roku M. K. wraz z K. L. dokonali zbycia działek nr [...] położonych w [...], gm. C. na rzecz spółki [...], w której prezesem jest M. K., a K. L. członkiem zarządu i posiadają jako jedyni wspólnicy udziały – odpowiednio w [...]% i [...]%. Spółka wystąpiła o podział działki o powierzchni [...] ha;
- w dniu [...] grudnia 2014 roku dokonano darowizny działki nr [...] położonej
w [...], gm. C. na rzecz brata skarżącego – R. K., który wystąpił o podział nieruchomości;
- w dniu [...] stycznia 2015 r. sprzedano zabudowaną działkę położoną w T. przy
ul. [...], której nabywcami byli rodzice K. L. – [...]
i A. L.;
- w dniu [...] października 2015 r. sprzedano lokal mieszkalny położony w T. przy ul. [...]/6.
Organ nadając rygor natychmiastowej wykonalności powołał się m.in. na przesłankę wymienioną w art. 239b § 1 pkt 3, tj. dokonywanie przez stronę czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Okoliczność ta ma także znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem fakt wyzbycia się majątku w celu uniknięcia egzekucji nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy
i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Skoro zbycie nieruchomości nastąpiło w trakcie postępowania podatkowego, Skarżąca powinna brać pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z tym kosztów. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd,
że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia od kosztów sądowych jest ograniczeniem realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienia NSA: z dnia
30 stycznia 2009 r., II OZ 66/09; z dnia 26 września 2013 r., II FZ 579/13, II FZ 579/13; z dnia 10 kwietnia 2013 r., II FZ 28/13).
Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych zobowiązań nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienia NSA: z dnia 20 czerwca 2013 r., I FZ 224/13; z dnia 1 czerwca 2011 r., II FZ 234/11;
z dnia 10 listopada 2011 r., I FZ 362/11; z dnia 12 kwietnia 2011 r., II FZ 97/11). Dlatego też nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi kasacyjnej pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą.
Zdaniem Sądu, strona nie wykazała, aby spełniła przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej skarżącej uznał, że nie przedstawiła ona wystarczających informacji, by ocenić jej rzeczywistą sytuację materialną, a co za tym idzie – nie wykazała, że całkowite poniesienie kosztów sądowych mogłoby spowodować u niej ryzyko wystąpienia zagrożenia finansowego.
W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej w przypadku, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania jej prawa pomocy.
Z powyższych względów Sąd nie podziela podniesionego w sprzeciwie zarzutu naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 252
§ 1 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a., bowiem złożony przez skarżącą wniosek
o przyznanie prawa pomocy nie zawierał wystarczających danych pozwalających na przyznanie jej prawa pomocy. Z całą mocą podkreślić należy, że Skarżąca wymieniła wydatki przewyższające jej zobowiązania oraz nie wskazała na otrzymane alimenty, co daje podstawę do powzięcia wątpliwości o prawdziwości złożonych przez skarżącą oświadczeń. Wnioskodawczyni przedstawia swoją sytuację majątkową podkreślając jej uciążliwość, jednak trudno uznać, by osoba, której sytuacja życiowa i materialna zasługuje na określenie jej w granicach ubóstwa, wysyłała dzieci na kilka rodzajów zajęć dodatkowych ani też (co wiadomo Sądowi z urzędu) wyjeżdżała na zagraniczne wakacje.
Jeszcze raz należy podkreślić, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Skoro Skarżąca w sposób niepełny przedstawiła swoją sytuację materialną, to nie było podstaw do ustalenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na przeszkodzie udzielenia jej prawa pomocy stoi także fakt, że Skarżąca
w trakcie postępowania podatkowego wyzbywała się składników swojego majątku,
a tym samym pozbywała się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Niezależnie od tego trzeba również zauważyć, że w okresie od 2006 r. do 2015 r. K. L. wraz z M. K. uzyskali ze sprzedaży nieruchomości kwotę [...]zł. Trudno przyjąć, aby w sprawie będącej przedmiotem skargi, Skarżąca nie była w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie [...]zł.
Strona podnosi także w sprzeciwie, że przyznanie jej prawa pomocy jest niezbędne, aby zapewnić jej dostęp do sądu, który jest prawem wynikającym
z Konstytucji. Podkreślenia jednak wymaga, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy w postaci zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Należy także zauważyć, że w przypadku uwzględnienia skargi, stronie przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł
jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło