II SA/Bd 1227/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-06-21
Skład orzekający: Joanna Janiszewska – Ziołek, Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest zobowiązany do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentów historycznych, jeśli nie odzwierciedlają one aktualnego stanu prawnego nieruchomości, który został ustalony prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy i wtórny wobec zdarzeń prawnych. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Aktualizacja danych w ewidencji nie może być dokonywana na podstawie dokumentów historycznych, które nie odzwierciedlają aktualnego stanu prawnego, zwłaszcza gdy ten stan został ustalony prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego. W takim przypadku ewidencja musi odzwierciedlać stan wynikający z prawomocnego orzeczenia sądu.Stan faktyczny
Skarżący M. K. domagał się aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w celu wpisania współwłasności nieruchomości w wysokości 1/4 części. Organ pierwszej instancji odmówił aktualizacji, wskazując, że prawomocnym postanowieniem sądu zniesiono współwłasność i przyznano nieruchomość na wyłączną własność innej osobie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Kpa, w tym brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu i nieobjęcie rozstrzygnięciem całego żądania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 20 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2a pkt 2 i 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2025 ze zm.) zwanej dalej Pgik, § 44, § 45, § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem egib, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej Kpa, odmówił M. K. (dalej jako: Skarżący), reprezentowanemu przez Z. K. aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisania współwłasności na rzecz M. K. w wysokości 1/4 części w nieruchomości położonej w B. przy ulicy G., zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...].
Z decyzji wynika, że Skarżący w piśmie z [...] maja 2019 r. zgłosił zastrzeżenia do stanu prawnego działek nr [...] i [...], nr rejestru gruntów [...], w zakresie oznaczenia ewidencji nieruchomości, numeracji budynków, lokalizacji, sposobu korzystania, powierzchni oraz prawa własności i przebiegu granic. Skarżący wniósł także o podanie, jak przebiegała zmiana numeracji budynków [...], [...], [...] i [...] ul. G. oraz budynków [...], [...],[...] ul. K.
Wydział Mienia i Geodezji Urzędu Miasta B. w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. [...] wyjaśnił, że dział I księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jest zgodny z danymi zgromadzonymi w operacie ewidencji gruntów i budynków, a zmiana numeracji działek nastąpiła wskutek przeobrębowania.
Następnie, wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. Skarżący zwrócił się do Wydziału Mienia i Geodezji Urzędu Miasta B. o wszczęcie postępowania administracyjnego, wskazując, że stan prawny działek nr [...] i [...], nr rejestru gruntu [...], stanowiących własność K. i L. K., budził zastrzeżenia.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zapewnieniu stronie czynnego udziału w nim, Prezydent Miasta B. decyzją z [...] grudnia 2019 r. [...] umorzył postępowanie w sprawie zastrzeżeń Skarżącego.
Z. K., pełnomocnik M. K. złożyła odwołanie od ww. decyzji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją znak: [...] z [...] marca 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta B. powinien domagać się od strony sprecyzowania żądania, polegającego na określeniu wykonania konkretnej czynności przez organ I instancji, który w następstwie mógłby odnieść się pozytywnie lub negatywnie do sprawy i tym samym istniałaby przesłanka do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków bądź jej odmowy.
Następnie, Prezydent Miasta B. w piśmie z [...] czerwca 2020 r. wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] maja 2019 r. i sprecyzowania treści żądania poprzez pisemne oświadczenie czy jest to wniosek o wszczęcie postępowania, jeżeli tak to w jakim przedmiocie, czy też jest to skarga czy innego rodzaju pismo oraz udokumentowanie, że przysługuje Skarżącemu przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.
W piśmie z [...] czerwca 2020 r. pełnomocnik Skarżącego wystąpiła z wnioskiem "o przyznanie statusu strony M. K. w postępowaniu administracyjnym w sprawie znoszenia współwłasności nieruchomości stanowiących współwłasność Skarbu Państwa lub Miasta, ze względu na ważny interes prawny". W piśmie z [...] czerwca 2020 r. Pełnomocnik złożyła "żądanie aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie podmiotowym i przedmiotowym w postępowaniu administracyjnym [...] ze względu na ujawnione nieprawidłowości dotyczące ewidencji gruntów i budynków w ww. postępowaniu administracyjnym. Utrzymanie przymiotu strony M. K. ze względu na szeroki zakres wniosku oraz ważny interes prawny."
Prezydent Miasta B. pismem z dnia [...] lipca 2020 r. poinformował, że samo stwierdzenie ważnego interesu prawnego bez poparcia odpowiednimi dokumentami nie stanowi podstawy do uzupełnienia braków formalnych, o które wnioskował organ prowadzący postępowanie w piśmie z [...] czerwca 2020 r.
W toku postępowania administracyjnego do organu [...] maja 2020 r. wpłynęło zawiadomienie Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny o zmianie właściciela nieruchomości sygn. akt [...]. Do zawiadomienia załączone zostało postanowienie o zniesieniu współwłasności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] położonej w B. przy ulicy G., przyznające wyłączną własność na rzecz A. A. - G. Postanowienie to stało się ostateczne [...] kwietnia 2019 r.
W piśmie z [...] sierpnia 2020 r. pełnomocnik powtórnie zwróciła się do Prezydenta Miasta B. z żądaniem aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie podmiotowym i przedmiotowym w ujawnionych nieruchomościach będących własnością K. i L. K. i A. K. i wpis własności/współwłasności na rzecz M. K. zgodnie z przysługującym mu prawem dziedziczenia w 1/4 części we wszystkich ujawnionych nieruchomościach oraz objęcia M. K. przymiotem strony ze względu na szczególnie ważny interes prawny. Do wniosku zostały dołączone następujące kopie dokumentów:
1. Postanowienie Sądu Rejonowego w Z. sygn. [...] z [...] .02.2001 r.
2. Akt notarialny Rep. A [...] z [...] .08.1992 r. wraz z kopią mapy ewidencyjnej, wypisem z rejestru gruntów, wypisem z kartoteki budynków wydanych [...] .06.2018 r.
3. Pismo Prezydenta Miasta B. znak: [...] z [...].08.2019 r.
4. Uwierzytelniony odpis księgi wieczystej nr [...]
5. Skrócony odpis z księgi wieczystej nr [...] z [...].02.1977 r. oraz skrócony odpis z księgi wieczystej nr [...] z [...].12.1978 r.
6. Odpis z księgi wieczystej z [...].08.1994 r.
7. Postanowienie Sądu Powiatowego Wydział Ksiąg Publicznych z [...].08.1961 r.
8. Odpowiedz uczestnika na wniosek o zniesienie współwłasności kierowany do Sądu Rejonowego w B. z [...].12.2016 r.
9. Zawiadomienie o terminie oględzin z [...].06.2018 r. wraz z notatką i pismem do biegłego sądowego z [...].07.2018 r.
W toku prowadzonego postępowania Prezydent Miasta B. zwrócił się do Sądu Rejonowego X Wydziału Ksiąg Wieczystych z zapytaniem, czy wzmianka zamieszczona w księdze wieczystej [...] w dziale III dotyczy Postanowienia Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny sygn. akt [...]. Pełnomocnik Skarżącego w piśmie z [...] września 2020 r. zaznaczyła, że M. K. utracił przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu po zniesieniu przez Sąd Rejonowy w B. współwłasności działki numer [...] obr. [...] na rzecz A. A. – G. sygn. akt [...], dlatego do organu złożono wnioski wraz ze szczegółowym uzasadnieniem i żądanymi dokumentami o przyznanie przymiotu strony M. K. ze względu na ważny interes prawny w toczącym się postępowaniem [...]. W piśmie wskazano również, że organ pozostawił wnioski bez odpowiedzi i nie podjął żadnych działań by usunąć nieprawidłowości. Dodatkowo zarzucono organowi celowe wprowadzanie w błąd, wskazując podjęcie działań niekorzystnych dla M. K., który nie może ponosić odpowiedzialności za postępowanie prowadzone przez organ z rażącym naruszeniem prawa. Sąd Rejonowy X Wydział Ksiąg Wieczystych w piśmie z dnia [...] września 2020 r. udzielił odpowiedzi podając, że podstawą do zamieszczenia wzmianki jest wniosek o wpis własności w dziale II złożony [...] kwietnia 2020 r. przez A. A. - G. Jako podstawę wpisu wniosku podano prawomocne postanowienie sygn. akt [...] w sprawie zniesienia współwłasności.
W konsekwencji, decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], Prezydent odmówił Skarżącemu aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w żądanym zakresie. Organ powołując się na przepisy Pgik oraz ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonego postępowania stwierdził, że Skarżący był współwłaścicielem nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] położonej w B. przy ulicy G., innych nieruchomości na terenie miasta B., stanowiących własność lub współwłasność wnioskodawcy nie stwierdzono. Organ sprawdził wszystkie dokonane zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczące własności Skarżącego i stwierdził, że mają one odzwierciedlenie w dokumentach. Przeanalizował podstawy wpisu począwszy od stanu w rejestrze pisanym prowadzonym ewidencji gruntów i budynków dla Miasta B., gdzie własność opisanej nieruchomości była ustanowiona na rzecz K. i L. K. Po otrzymaniu zawiadomienia z [...] marca 1975 r. ujawniono współwłasność w udziale po 1/2 na rzecz K. L. i K. A.
Organ wskazał, że z zawiadomienia Sądu Rejonowego w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych Dz. Kw. [...] z dnia [...] lipca 1997 r. wynika, że dokonano wpisu w miejsce udziału 1/2 K. A. w udziałach 1/4 na rzecz M. P. i E. K. Zawiadomienie Dz. Kw. [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. z Sądu Rejonowego w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych było podstawą wpisu udziału 2/8 na rzecz M. K. w miejsce udziału 1/4 E. K. Wpis współwłasności do nieruchomości w udziale 2/8 na rzecz M. K. widniał do [...] czerwca 2020 r., gdzie na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny o zmianie właściciela nieruchomości sygn. akt [...] wpisano wyłączną własność A. A. - G. Dnia [...] listopada 2020 r. dokonano lustracji elektronicznej księgi wieczystej nr [...]. W dziale II widniał wpis na rzecz A. A. - G. Organ, powołując się na zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych stwierdził, że domniemywa się, że księga wieczysta posiada wpisy, które są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Organ stwierdził, że stan ewidencji gruntów i budynków odzwierciedla aktualny stan prawny ujawniony w księdze wieczystej. W oparciu o ujawnienie ww. postanowienia w operacie ewidencji gruntów i budynków organ stwierdził, że przesłane dokumenty przez pełnomocnika Skarżącego z uwagi na charakter historyczny nie mogą stanowić podstawy aktualizacji, co w ostateczności skutkuje odmową jej dokonania.
Organ powołując się na art. 28 Kpa wskazał, że bezwzględnym warunkiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania dotyczącego aktualizacji danych ewidencyjnych jest prawidłowe ustalenie stron. Wnioskodawca mógłby zostać wpisany jako właściciel działek ewidencyjnych opisanych we wniosku o aktualizację jedynie wówczas, gdyby przedstawił dokument stanowiący tytuł prawny do działek. Wówczas organ ewidencyjny spełniłby przypisaną mu rolę aktualizującego ewidencję zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia egib, który stanowi, że ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujące im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa.
W oparciu o powyższe, Prezydent stwierdził, że Skarżący w dniu złożenia wniosku posiadał interes prawny, niemniej przedstawione przez niego dokumenty w świetle zdarzeń dotyczących praw własności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] nie odzwierciedlały aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Organ stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji będącym odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości.
Skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie odpowiadał na składane wnioski, nie wyjaśnił zgłaszanych zarzutów dotyczących nieprawidłowości i mija się z prawdą twierdząc, że wszystkie zmiany w ewidencji gruntów i budynków mają odzwierciedlenie w dokumentach. Organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego na wypisie z rejestru gruntów i budynków dot. działki nr [...] obręb [...] B. figuruje jako współwłaściciel tylko A. A.-G.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] maja 2021 r. [...], działając na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.), zwanej dalej: ustawą Pgik oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej: Kpa, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] marca 2021 r. znak [...] o odmowie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy, powołując się na przepisy ustawy Pgik wskazał, że postępowanie mające na celu wprowadzenie zmiany w operacie ewidencyjnym, ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Organy ewidencyjne rejestrują więc stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nadto, organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji i do rozstrzygania sporów o posiadanie, własność i granice działki.
[...]WINGiK wskazał, że zgodnie z zaleceniami, Prezydent wystąpił do strony postępowania pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. o sprecyzowanie treści żądania strony. Ponadto, w toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji, pismem z dnia [...] maja 2020 r. sygn. akt [...] Prezydent otrzymał zawiadomienie z II Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w B., że nastąpiła zmiana właściciela nieruchomości gruntowej położonej w B., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. Tym samym, zniesiono współwłasność m.in. M. K. co do udziału w działce nr [...] obręb [...] miasto B. i przyznano przedmiotową nieruchomość na wyłączność A. A.-G. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] listopada 2019 r. Organ I instancji wystąpił również o udokumentowanie, że przysługuje Skarżącemu przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta B. w sposób wyczerpujący wskazał na podstawie jakich dokumentów dokonywano aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dot. działki [...] obręb [...] miasto B. [...] WINGiK stwierdził, że przeanalizował akta sprawy i dokonał ustaleń, że w KW [...] figurowała parcela nr [...], która to została podzielona na parcele nr [...] i [...] miasto B. Z uwierzytelnionego odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] (aktualnie KW [...], stanowiącego jako zał. nr 4 przekazanego przez stronę, akta sprawy organu I instancji s. 115) wynika, że K. i L. K. byli właścicielami parceli nr [...] (aktualnie działka nr [...] obręb [...] miasto B.) położonej w B. karta mapy 2. Jako podstawę nabycia przedmiotowej nieruchomości wskazano umowę sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1958 r. oraz, że ww. nieruchomość odłączono od KW [...]. Z przedłożonego uwierzytelnionego odpisu księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że K. i L. K. byli właścicielami parceli nr [...] położonej w B. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego brak jest przesłanek wskazujących, że m.in. z tego dokumentu wynikają rozbieżności co do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, podniesione w odwołaniu.
Odnośnie zarzutu dotyczącego ujawnienia tylko współwłasności A. A.-G. na wypisie z rejestru gruntów datowanego na [...] czerwca 2018r. (załączonego do odwołania), [...] WINGiK wskazał, że organ I instancji przekazując odwołanie do organu II instancji wyjaśnił, że ten dokument był wydany na wniosek A. A.-G. i wykazywał tylko jej ówczesne udziały do nieruchomości.
[...]WINGiK podniósł, że Prezydent Miasta B. wymienił w zaskarżonej decyzji pisma, które kierowane były przez stronę do organu I instancji w związku z toczącym się przedmiotowym postępowaniem administracyjnym w tym, m.in. pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r. w którym to skarżący powtórnie zwrócił się do Prezydenta Miasta B. z żądaniem aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie podmiotowym i przedmiotowym w ujawnionych nieruchomościach będących własnością K. i L. K. oraz A. K. i wpis własności/współwłasności na rzecz M. K., zgodnie z przysługującym mu prawem dziedziczenia w 1/4 części we wszystkich ujawnionych nieruchomościach oraz objęcia M. K. przymiotem strony ze względu na szczególnie ważny interes prawny.
W związku z powyższym Organ II instancji wyjaśnił, że Prezydent Miasta B. wskazał w zaskarżonej decyzji, że na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. w miejsce udziału E. K. w wysokości 1/4 do nieruchomości [...] obręb [...] miasto B. został wpisany M. K.
Następnie, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt. [...], zniesiono współwłasność m.in. M. K. co do udziału w działce nr [...] obręb [...] miasto B. i przyznano przedmiotową nieruchomość na wyłączność A. A.-G.
Organ odwoławczy stwierdził, że załączone do pisma pełnomocnika – Z. K. z [...] sierpnia 2020 r. dokumenty w postaci: postanowienia z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...] i aktu notarialnego z [...] sierpnia 1992 r. Rep. A nr [...] (zał. Nr 1); wypis i wyrys z rejestru gruntów i budynków (zał. nr 2); pismo organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r. (zał. nr 3); uwierzytelniony odpis księgi wieczystej KW nr [...] (zał. nr 4); skrócony odpis z KW [...] (zał. nr 5); odpis z KW [...] (zał. nr 6); postanowienie z [...] sierpnia 1961 r. (zał. 7); odpowiedź uczestnika na wniosek o zniesienie współwłasności (zał. 8) i zawiadomienie o terminie oględzin biegłego sądowego (zał. nr 9), są dokumentami, które nie wskazują nowych zdarzeń prawnych, dających podstawę do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków.
[...]WINGiK wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OSK 1915/17 z dnia 20 lutego 2018 r. w trybie aktualizacji nie można uwidaczniać zmian nieobjętych nowym zdarzeniem prawnym, rozumianym jako zdarzenie po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych.
[...]WINGiK w oparciu o analizę akt postępowania oraz mając na uwadze przytoczone przepisy prawa, a także orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, że organ I instancji w sposób wyczerpujący dokonał analizy dokonywanych zmian danych w ewidencji gruntów i budynków dot. działki nr [...] obręb [...] miasto B., które to analizy mają odzwierciedlenie w przedłożonej dokumentacji akt sprawy. [...] WINGiK podzielił stanowisko Prezydenta Miasta B., że skarżąca przedstawiła dokumentację, która dotyczyła potwierdzenia własności poprzednich właścicieli, tj. przed ujawnieniem postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. sygn. akt. [...], na podstawie którego przyznano przedmiotową nieruchomość na wyłączność A. A.-G.
[...] WINGiK podniósł, że aktualny wpis w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...] obręb [...] miasto B. jest zgodny z treścią prowadzonej księgi wieczystej [...] dla przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2204), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a także zgodnie z art. 3 ww. ustawy domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz, że prawo wykreślone nie istnieje.
Zdaniem organu, w razie sporu co do tego czyją jest własnością dana nieruchomość, najpierw powinno dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero później do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. W świetle stanu prawnego i faktycznego wynikającego z akt sprawy, w ocenie organu II instancji, odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
M. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z [...] maja 2021 r. nr [...], zarzucając naruszenie art. 10, art. 79a, art. 81 i art. 140 k.p.a., wnosząc o jej o uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie zapewnił stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu odwoławczym, pozbawiając ją możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Nie objął rozstrzygnięciem całego żądania strony, pominął ważne kwestie, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona nie brała udziału także w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w I instancji. Organ nie udostępnił i nie przesłał całości uwierzytelnionych akt sprawy, tak by strona miała możliwość wypowiedzenia się do całości zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji Prezydenta Miasta B.
Na potwierdzenie stanowiska Skarżący do skargi załączył wniosek o udostępnienie, i przesłanie całości uwierzytelnionych akt sprawy (załącznik nr 1 i nr 2), który podyktowany był restrykcjami sanitarnymi w związku z pandemią, problemami zdrowotnymi oraz dużą odległością - 600 km od miejsca zamieszkania. Organ wskazał 7 dodatkowych dokumentów, które już były w posiadaniu strony. Pomimo, że wniosek o udostępnienie dotyczył całości materiału zgromadzonego w toczącym się postępowaniu administracyjnym, Prezydent uzależnił udostępnienie i przesłanie ich od wskazania, które z 7 przedstawionych dokumentów mają być wydane. W spisie brakuje dokumentów, na podstawie których organ dokonał zmian ewidencyjnych m.in. zmieniając oznaczenie działki niezabudowanej nr [...] obręb [...], ul. G. (własność K. i L. K.), na działkę zabudowaną nr [...] obręb [...] ul. G. Prezydent zmieniając sygnaturę sprawy pod pozorem, szerszego obszaru badań m.in. praw związanych z własnością, pominął K. K., L. K. i A. K., ograniczając swoje działania do M. K. Zmieniając zakres wniosku z [...] .08.2020 r. wskazuje, że wniosek dotyczy działki nr [...] obręb [...] - co jest nieprawdą. Również, poważne uchybienia Prezydenta to m.in. brak postanowienia o wszczęciu postępowania, brak wskazania osoby prowadzącej sprawę, zmiana sygn. sprawy, zmiana zakresu wniosku, brak odpowiedzi na wnioski, uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie. Skarżący wniósł o dopuszczenie jako dowód w sprawie akt o zniesienie współwłasności sygn. akt. [...].
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu została poddana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwanego dalej [...] WINGiK) z dnia [...] maja 2021 r. znak [...], orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] o odmowie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisania współwłasności na rzecz M. K. w wysokości ¼ części nieruchomości położonej w B. przy ulicy G. zapisanej w księdze wieczystej [...] stanowiącej działkę nr [...] obręb [...] miasto B.
W przedmiotowej sprawie kluczowym dowodem okazało się postanowienie Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2019 r. sygn. akt [...], na mocy którego nastąpiło ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w B. przy ulicy G., nr księgi wieczystej [...] nieruchomości. Ww. postanowienie stało się prawomocne dnia [...] listopada 2019 r. Postanowieniem tym przyznano na wyłączną własność A. A.-G. nieruchomość położoną w B. przy ulicy G. zapisaną w księdze wieczystej [...] stanowiącą działkę nr [...] obręb [...] miasto B. Aktualny wpis w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...] obręb [...] miasto B. jest zgodny z treścią prowadzonej księgi wieczystej [...] dla przedmiotowej nieruchomości.
Podstawę materialną decyzji, stanowiącą o zasadach udostępniania danych z ewidencji gruntów i budynków, są przepisy ustawy Pgik. Zgodnie z art. 24 ust. 2a, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji; 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. 2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie; a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ca) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. 2c. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Skład Sądu podziela stanowisko organu odwoławczego, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393) - zwanego dalej rozporządzenia egib. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia egib, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio. [...] WINGiK w zaskarżonej decyzji wskazał, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy i wtórny względem zdarzeń prawnych. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 95/19, istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2) oraz eliminowaniem ewentualnych błędów. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie stwierdzano, iż zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny (por. wyrok NSA z 14 listopada 2007 r. sygn. I OSK 1488/06, wyrok NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1044/08). Postępowanie mające na celu wprowadzenie zmiany w operacie ewidencyjnym, ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Organy ewidencyjne rejestrują więc stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nadto, organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji i do rozstrzygania sporów o posiadanie, własność i granice działki.
W ocenie Sądu, skarżącemu organy zapewniły możliwość czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Umożliwiono jego pełnomocnikowi wypowiedzenie się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Organ rozpoznał sprawę w pełnym zakresie. Analiza akt sprawy potwierdza, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję [...] z dnia [...] maja 2021 r. bez uzupełnienia dokumentacji w sprawie i opierał się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie przez organ I instancji. Decyzję wydano bez dodatkowego informowania strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania, o których mowa w art. 10 § 1 Kpa. Organ I instancji w toku prowadzenia swojego postępowania administracyjnego zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (zawiadomienie z dnia [...] lutego 2021 r.). Tym samym strona mogła z tej możliwości skorzystać, a także w tym celu była prowadzona przez Prezydenta Miasta B. stosowna korespondencja. [...] WINGiK w swojej decyzji wskazał, że załączone do pisma pełnomocnika Z. K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. dokumenty w postaci: postanowienia z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...] i aktu notarialnego z [...] sierpnia 1992 r. Rep. A [...] (zał. Nr 1); wypis i wyrys z rejestru gruntów i budynków (zał. nr 2); pismo organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r. (zał. nr 3); uwierzytelniony odpis księgi wieczystej KW nr [...] (zał. nr 4); skrócony odpis z KW [...] (zał. nr 5); odpis z KW [...] (zał. nr 6); postanowienie z [...] sierpnia 1961 r. (zał. 7); odpowiedź uczestnika na wniosek o zniesienie współwłasności (zał. 8) i zawiadomienie o terminie oględzin biegłego sądowego (zał. nr 9), są dokumentami, które nie wskazują nowych zdarzeń prawnych, dających podstawę do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. W trybie aktualizacji nie można uwidaczniać zmian nieobjętych nowym zdarzeniem prawnym, rozumianym jako zdarzenie po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. [...] WINGiK na wniosek pełnomocnika – Z. K. - z dnia [...] czerwca 2021 r. dot. uzupełnienia decyzji [...] o właściwe oznaczenie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2021 r. od której wniesiono odwołanie, wydał postanowienie [...] w dniu [...] lipca 2021 r. odmawiające uzupełnienia decyzji [...] z [...] maja 2021 r. wskazując m.in., że organ przytaczając sygnaturę zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta B. posługiwał się prawidłową sygnaturą sprawy. Sygnatura znajduje się pod pieczęcią organu i jest to [...], natomiast wskazywany przez skarżącą numer decyzji [...], jest wewnętrznym oznaczeniem organu I instancji. [...] WINGiK w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...], skierowanym do Z. K., dokonał wyjaśnień, że strona ma możliwość wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, na podstawie art. 73 Kpa. [...] WINGiK przeprowadził postępowanie odwoławcze z zachowaniem zasad przewidzianych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisach z zakresu geodezji.
Akta sprawy potwierdzają, że organ I instancji przed wydaniem decyzji wysłał do pełnomocnika Skarżącego, na podstawie art. 10 Kpa, zawiadomienie (dnia [...] października 2020 r.) o zebranym materiale dowodowym i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów. Dopełnił również wymogów proceduralnych, przedłużając postępowanie do [...] listopada 2020 r. Pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2020 r. wniosła o udostępnienie i przesłanie uwierzytelnionych kopii akt (w kolorze) dotyczących aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków w zakresie przedmiotowym i podmiotowym we wszystkich ujawnionych nieruchomościach będących własnością K. i L. K. oraz A. K. Poinformowała również, że ze względu na pandemię koronawirusa zapoznanie się z materiałem dowodowym, wypowiedzeniem się co do zebranych dowodów oraz zgłoszeniem żądań jest niemożliwe w wyznaczonym terminie ani w najbliższym czasie.
Prezydent Miasta B. przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2020 r., a pismem dnia [...] listopada 2020 r. przedstawił wykaz dokumentów stanowiących podstawy wpisu (wraz z podaniem ilości stron). Jednocześnie poinformowano stronę o kosztach za poświadczenie zgodności duplikatu odpisu, wyciągu, wypisu lub kopii, dokonane przez organy administracji rządowej lub samorządowej, od każdej pełnej lub zaczętej stronicy.
W celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie oraz określenia rodzaju dokumentów, które organ miałby udostępnić , Prezydent Miasta B. ponownie przedłużył termin załatwienia sprawy do [...] marca 2021 r.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. Z. K. podtrzymała swoje zarzuty i wnioski podnoszone w toku prowadzonego postępowania nie wskazując dokumentów, z którymi chciałaby się zapoznać.
Organ prawidłowo odwołał się do art. 24 Pgik , w którym zostały uregulowane zasady udostępniania danych z operatu ewidencyjnego. Zgodnie z art. 20 ust. 1 Pgik, ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące:
1. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2. budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3. lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Z kolei zgodnie z art. 20 ust. 2 cytowanej ustawy, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1; Przepis art. 20 tej ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy.
W odniesieniu do gruntów, informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane ewidencji gruntów i budynków służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan, ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą samodzielnie tego stanu kształtować. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy Pgik. Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności tj. utrzymania operatu w zgodności z przepisami Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia egib.
Tak jak wskazano na wstępie, w przedmiotowej sprawie, kluczowe znaczenie dla aktualności danych w ewidencji miał wpływ w toku postępowania administracyjnego, tj. [...] maja 2020 r., zawiadomienia Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny o zmianie właściciela nieruchomości sygn. akt [...]. Do zawiadomienia załączone zostało postanowienie o zniesieniu współwłasności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] położonej w B. przy ulicy G., przyznające wyłączną własność na rzecz A. A. - G. Postanowienie to stało się prawomocne [...] listopada 2019 r. (k- 74 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Po myśli art. 170 p.p.s.a., moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Złożone w toku postępowania przed organem administracji prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. stanowi dowód z urzędu w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przyznanie mocą powyższego prawomocnego orzeczenia na wyłączną własność na rzecz A. A. – G. spornej nieruchomości było wiążące dla organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiotowej sprawie i jest wiążące dla Składu Sądu orzekającego obecnie. Z tego względu nie było uzasadnione przeprowadzanie dowodu z akt sprawy prowadzonej przed sądem powszechnym. Postanowienie Sądu Rejonowego w B. jest wynikiem postępowania prowadzonego w oparciu o dowody zgromadzone w aktach sprawy. Nie ma zatem podstaw prawnych, aby w kolejnym postępowaniu, tym razem administracyjnym, ponownie badać zagadnienie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego.
Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Sąd podkreśla, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno- deklaratoryjny, ujawnianie w niej określonych praw do gruntu spełnia tylko funkcję informacyjną. Wpis w ewidencji gruntów i budynków nie kreuje zatem stanu prawnego nieruchomości (tj. np. nie przyznaje nikomu prawa własności), a jedynie potwierdza ten stan prawny. Oznacza to, że organ ewidencyjny jedynie rejestruje w ewidencji gruntów i budynków te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony do rozstrzygania sporów dotyczących tego, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz powołanego rozporządzenia wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może być więc rozumiana jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie publicznym zbiorem informacji o gruntach i budynkach, który powinien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego oraz prawnego. Ewidencja, o której mowa, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali i nie może być źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. Ewidencja gruntów i lokali rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Zmiany w ewidencji gruntów wprowadza się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach, tj. na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, umów dzierżawy, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz na podstawie innych dokumentów wymienionych w art. 23 ust. 1 – 4 p.g.i k. (por. wyroki: NSA z 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2309/18, z 10 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1696/07; WSA: w Poznaniu z 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Po 1/18, w Łodzi z 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 247/19, w Warszawie z 17 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 301/07).
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2087/13 nie jest aktualizowaniem ewidencji wprowadzanie zmian na podstawiedokumentów stwierdzających stan wcześniejszy. Tym samym podstawy do dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem nie mogą stanowić dokumenty o charakterze archiwalnym. Zważywszy na sformalizowany charakter procedury aktualizacji danych ewidencyjnych przyjąć należy, że obejmuje ona dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, o których mowa w § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia egib. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r. I OSK 719/07).
Zapisy ewidencyjne mają charakter pochodnych informacji o gruntach i ich właścicielu wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, prawomocnych decyzji, umów zawartych w formie aktu notarialnego, czy aktów normatywnych. Postępowanie ewidencyjne nie może kreować nowego stanu prawnego bez istnienia wskazanych wyżej tytułów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko zbiorem informacji o gruntach. Wskazać należy, że postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Przy czym podmiot zgłaszający zmiany w ewidencji obowiązany jest dostarczyć dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian, przy czym muszą to być dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych. Wprowadzane zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Innymi słowy zapis w ewidencji może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu (por. wyroki NSA: z 14 listopada 2007 r. sygn. I OSK 1488/06, z 17 kwietnia 2012 r. sygn. I OSK 494/11, z 10 lutego 2003 r. sygn. II SA 1478/01, z 7 grudnia 2007 r. sygn. I OSK 1716/06).
Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów, że powołane we wniosku Skarżącego dowody nie mogły stanowić podstawy dokonania zmian w rejestrze gruntów i budynków dla spornej nieruchomości. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są rzeczowe, szczegółowe i zrozumiałe.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Orzeczenia przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło