I SA/Gd 703/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.H. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku i darowizn postanawia: odmówić przywrócenia termin do uzupełnienia braków formalnych skargi Pismem z dnia 11 kwietnia 2021 r. A.H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2021 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku i darowizn. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2021 r. skarżąca został wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie podpisanej skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka pocztowa skierowana do skarżącej zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została przesłana na adres strony, była dwukrotnie awizowana, po czym została zwrócona przez pocztę z adnotacją o jej niepodjęciu w terminie przez adresata – została uznana za doręczoną w dniu 7 czerwca 2021 r. w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że od 1 lutego 2021 r. pracuje na H. W okresie od kwietnia do lipca 2021 r. również mieszkała na H. Skarżąca nie mogła w terminie odebrać korespondencji z Sądu, ponieważ nie miała żadnych dni wolnych od pracy. Do wniosku strona załączyła podpisaną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać tej czynności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zachowała siedmiodniowy termin, określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że w sytuacji, gdy strona nie jest świadoma uchybienia terminu do usunięcia braków skargi, to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o jakim mowa, rozpoczyna bieg od daty dowiedzenia się o fakcie uchybienia terminu, co z reguły będzie miało miejsce z chwilą doręczenia stronie odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2012r., sygn. akt: I OZ 44/12; z 15 czerwca 2011r., sygn. akt: I GZ 123/11, z 20 sierpnia 2010r., sygn. akt: II OZ 779/10; orzeczenia dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uzasadnienia wniosku wynika, że ustanie przyczyny, dla której uchybiono dokonaniu czynności nastąpiło w dniu odebrania przez stronę postanowienia o odrzuceniu skargi tj. w dniu 23 lipca 2021 r. (k. 24). Należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie we wskazanym terminie wniosku przez skarżącą oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA: z dnia 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z dnia 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z dnia 2 października 2014 r., II OZ 1011/14). Innymi słowy, jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Nie uzasadniają więc przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z dnia 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Natomiast do negatywnych przesłanek przywrócenia terminu zalicza się m.in. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01), niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04). Dodać należy, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Odnosząc powyższe do całokształtu okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych skargi było przez nią niezawinione. Brak swojej winy w uchybieniu terminu skarżąca upatruje w tym, że nie mogła odbierać korespondencji pod adresem wskazanym w skardze. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 65 § 1 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a ww. ustawy. W myśl art. 70 § 1 p.p.s.a strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (§ 2). Stosownie do treści art. 73 § 1 - 3 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – art. 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia adresata w określony tam sposób, wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w terminie siedmiu dni. W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym terminie, powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, pozostawia się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl § 4 art. 73 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Nie ma wątpliwości, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skierowane na prawidłowy adres skarżącej, podany w skardze, a nawet we wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca nie poinformowała Sądu o innym adresie, pod którym można doręczać jej korespondencję, a okoliczność ta, jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, nastąpiła już od 1 lutego 2021 r. Przy czym skarżąca nie powołuje żadnych okoliczności, z powodu których nie mogła poinformować Sądu o zmianie adresu do korespondencji. Skarżąca dbając o swoje interesy w niniejszym postępowaniu, w przypadku wyjazdu, powinna zorganizować możliwość odbierania sądowej korespondencji przez osobę trzecią (pełnomocnictwo pocztowe). Z treści wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby skarżąca wystawiła pełnomocnictwo pocztowe, nie wykazała się zatem dostateczną starannością czy zapobiegliwością w prowadzeniu własnych spraw. Wobec powyższego strona nie może oczekiwać, że jej brak dbałości, będzie rekompensowany przez przywrócenie terminu do dokonania zaniedbanych czynności. Sąd zauważa ponadto – ubocznie - że rozstrzygnięciu w przedmiocie odrzucenia skargi w niniejszej sprawie nie towarzyszy walor res iudicata, a w związku z tym zobowiązany do uiszczenia zaległości podatkowej może występować o jej umorzenie lub rozłożenie na raty tak długo, jak długo ta zaległość istnieje (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., III SA 398-399/99, "Poradnik VAT" 2000, nr 15, s. 47). W szczególności zmiana sytuacji podatnika i wystąpienie nowych okoliczności, w tym również nawiązanie stosunku pracy, uprawnia go do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych, czy też o przyznanie ulgi innego rodzaju, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja była decyzją negatywną dla podatnika. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że nie została spełniona podstawowa przesłanka do przywrócenia terminu jaką jest brak winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.