II SA/Gd 853/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SKO Gd/929/25 w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 2. odrzucić skargę. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SKO Gd/929/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 21 stycznia 2025 r., którą ustalono, że zasiłek rodzinny za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 października 2022 r. został pobrany przez skarżącą A. K. nienależnie i zobowiązano skarżącą do jego zwrotu w kwocie 4.340 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Decyzja została doręczona skarżącej w dniu 5 maja 2025r. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i rodzaju przysługującego środka zaskarżenia. W dniu 20 maja 2025 r. skarżąca złożyła w tutejszym Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku nie dołączono skargi. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II SPP/Gd 68/25 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Odpis ww. prawomocnego postanowienia przesłano Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Gdańsku. Pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej ustanowiony został radca prawny K. P. (pismo z 15 lipca 2025 r., k. 31 akt II SPP/Gd 68/25). Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku pismem z dnia 3 września 2025 r. poinformowała, że radca prawny K. P. pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla A. K. w niniejszej sprawie odebrał w dniu w 1 września 2025 r. (k. 36 akt II SPP/Gd 68/25). W dniu 6 października 2025 r. wyznaczony z urzędu radca prawny nadał w urzędzie pocztowym skargę od powołanej na wstępie decyzji organu odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2025 r. Do skargi nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Odpowiedź na skargę została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 listopada 2025 r. W dniu 17 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo, w którym wskazał, że pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 15 lipca 2025 r. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie otrzymał w dniu 8 września 2025r. Następnie w dniu 9 września 2025r. zwrócił się do skarżącej o doręczeniu mu dokumentów koniecznych dla realizacji powierzonej funkcji, albowiem ustalił w czytelni akt Sądu, że w aktach II SPP/Gd 68/25 nie znajdują się dokumenty związane z merytorycznym aspektem sprawy w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2025 r. Przedmiotowe dokumenty doręczono do siedziby kancelarii w dniu 29 września 2025 r. W konsekwencji skarga została złożona w terminie, albowiem per facta concludentia zaszły okoliczności stanowiące podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, o co wnosi pełnomocnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 P.p.s.a.). Decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącej w dniu 5 maja 2025 r., co oznacza, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 4 czerwca 2025 r. Przed upływem tego terminu, tj. w dniu 20 maja 2025 r., skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeszcze przed wniesieniem skargi, co dopuszcza art. 243 § 1 P.p.s.a. Okoliczność ta jednak nie miała wpływ na bieg i upływ terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji. Początek biegu terminu do wniesienia skargi na decyzję administracyjną bezwzględnie wiąże z dniem doręczenia decyzji skarżącej. W świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest dopuszczalne, że w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu termin do zaskarżenia decyzji "otwiera się na nowo". W szczególności ani 53 P.p.s.a., ani inne przepisy tej ustawy nie zawierają regulacji analogicznej do zawartej w art. 177 P.p.s.a., który, określając termin do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi, że w razie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu już po wydaniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego początek biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej liczy się od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Jeżeli zatem strona po doręczeniu jej decyzji zwróci się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, odstępując przy tym od samodzielnego sporządzenia i wniesienia skargi na tę decyzję, natomiast okres realizacji tego wniosku przekroczy długość terminu do wniesienia skargi, wskutek czego do wyznaczenia pełnomocnika dla strony dojdzie już po upływie terminu do wniesienia skargi, wówczas wyznaczony pełnomocnik, wnosząc skargę w imieniu strony już po upływie terminu, zmuszony jest jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, od uwzględnienia którego uzależnione jest nadanie skardze dalszego biegu. Powyższe stanowisko przyjmowane jest jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia NSA: z 12 października 2012 r., II OZ 884/12; z 26 kwietnia 2013, II FSK 435/13; z 20 grudnia 2013 r., III FZ 610/23; z 25 lipca 2024 r., II OZ 350/24, z 25 września 2024 r., III OZ 344/24, z 17 września 2025 r., I OZ 570/25 - dostępne w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela powyżej zaprezentowany pogląd. Przenosząc powyższe na stan niniejszej sprawy należy stwierdzić, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2025 r. Decyzja została doręczona skarżącej 5 maja 2025 r., w związku z czym termin do wniesienia skargi upłynął 4 czerwca 2025 r. Natomiast ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu nadał skargę w placówce pocztowej w dniu 6 października 2025 r., a więc z przekroczeniem terminu ustawowego. W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże Sąd postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli w sprawie kumulatywnie zaistnieją określone w art. 86 w zw. z art. 87 P.p.s.a. przesłanki, tj. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Zanim jednak Sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest wpierw uwzględnić treść art. 88 P.p.s.a., zgodnie z którym, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Tak więc w pierwszej kolejności badaniu podlega terminowość złożonego wniosku, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień, w którym upływa trzydziestodniowy okres od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 125/09; z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06; z 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07; z 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11; podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08). Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla skarżącej otrzymał zawiadomienie o ustanowieniu go pełnomocnikiem w dniu 1 września 2025 r. Natomiast dokumenty dotyczące sprawy zostały mu dostarczone przez stronę w dniu 29 września 2025 r. Jak wskazał pełnomocnik, w dniu 29 września 2025 r. do jego kancelarii dostarczone zostały dokumenty "związane z merytorycznym aspektem sprawy w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2025 r.", które pozwoliły mu na wywiedzenie skargi. Niewątpliwie jest to data, w której pełnomocnik strony uzyskał wiedzę o sprawie pozwalającą na ustalenie wszystkich istotnych dla skutecznego wniesienia skargi okoliczności, w tym dotyczącą daty odebrania decyzji przez stronę. Dzień 29 września 2025 r., jest dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego w tej sprawie już po upływie terminu do wniesienia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (wraz ze skargą) powinien być złożony w ciągu 7 siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. 6 października 2025 r. Wniosek natomiast złożony został w dniu 17 listopada 2025 r., a zatem jest spóźniony. Podsumowując, pełnomocnik złożył skargę do Sądu w dniu 6 października 2025 r. Najpóźniej ze skargą powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 17 listopada 2025 r. Tym samym nie został zachowany termin do jego złożenia. W konsekwencji Sąd uznał, że wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest spóźniony, a zatem na podstawie art. 88 p.p.s.a., podlega odrzuceniu, o czym orzeczono w punkcie pierwszym postanowienia. Odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, stanowi podstawę do jej odrzucenia, jako wniesionej po upływie terminu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W konsekwencji odrzuceniu również podlega, jako spóźniona, wniesiona skarga, o czym postanowiono w punkcie drugim postanowienia.