I SA/Gl 1248/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-04-24
Skład orzekający: Bożena Pindel, Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy, uwzględniając zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę skarżącą?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ nie wykazał w sposób należyty, że należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Pomimo podniesienia przez stronę zarzutu przedawnienia, ZUS nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, co stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zaległości składkowych wnioskodawczyni, uznając, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani nie wykazano, że spłata wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni podniosła w skardze zarzut przedawnienia wszystkich należności. Sąd uznał, że organ nie udokumentował braku przedawnienia, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z [...] r. nr [...] ([...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.: dalej K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). – utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r. nr [...] dotyczącą odmowy umorzenia zobowiązanej B. D. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenie społeczne za okres 07/2012 - 11/2013 w kwocie 6.833,27 zł (w tym odsetki – 1.465 zł),
- ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2012 - 11/2013 w kwocie 5.740,33 zł (w tym odsetki – 1.334 zł),
- Fundusz Pracy za okres 06/2013 - 11/2013 w kwocie 404,84 zł (w tym odsetki – 81 zł).
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Zobowiązana 11 sierpnia 2016 r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wskazała na bardzo trudną sytuację życiową wnosząc o całkowite umorzenie zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę. Wyjaśniła, że mieszka sama i pomaga jej 73-letni ojciec; choruje i jest po operacji [...], a po jego rehabilitacji zachodzi konieczność operowania również [...]. Obecnie nie może podjąć żadnej pracy, a innych dodatkowych źródeł dochodów jak również dóbr materialnych nie posiada.
Z uwagi na złożone przez wnioskodawczynię odwołanie od decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek, organ postanowieniem z [...] r. zawiesił postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, które zostało podjęte [...] r., po ustaniu przyczyny zawieszenia.
W piśmie z 11 czerwca 2018 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że prowadzona działalność była związana z pracą w charakterze agenta ubezpieczeniowego, w której współpraca i wynagrodzenie były zależne od wykonanych norm sprzedażowych, którym nie zawsze była w stanie sprostać, ponadto miała na utrzymaniu nastoletniego syna, co skutkowało powstaniem zaległości w płatnościach. Wspomniała także, że poprzedni zakład pracy winien jest jej roczne wynagrodzenie. Podała, że obecnie jest po skomplikowanym złamaniu [...] i nie korzysta z żadnego świadczenia rehabilitacyjnego, a za pól roku czeka ją w związku z tym kolejna operacja [...]. Obecnie wnioskodawczyni jest osobą samotną, a jej jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę w kwocie brutto 2.100 zł; syn nie jest w stanie jej pomóc, bo ma na utrzymaniu 3-letnie dziecko i niepracującą żonę.
Decyzją z [...] r. ZUS po rozpoznaniu wniosku zobowiązanej z [...] r. odmówił umorzenia należności z tytułu ww. nieopłaconych składek oraz odsetek za zwłokę uznając, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że:
- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s.,
- wnioskodawca nie wykazał zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
- nie wskazano, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zobowiązana ponownie powołała się na brak wypłaty należnego jej rocznego wynagrodzenia przez poprzedni zakład pracy i podała, że jej stan zdrowia się pogarsza a jej miesięczny dochód w kwocie 1.590 zł przeznaczany jest na opłaty stałe, leki, rehabilitację, dojazdy do pracy (łącznie 1.250 zł), pozostałą kwotę przeznacza na zakup jedzenia, ubrań i środków czystości, co czyni niemożliwym spłatę zadłużenia w systemie ratalnym.
Na wezwanie organu wyjaśniła, że w jej poprzednim zakładzie pracy ("A") od dawna nie ma Syndyka, od którego ona jak i [...] innych osób miało otrzymać zaległe wynagrodzenie, zatem nie ma możliwości uzyskania pisma potwierdzającego tą okoliczność. Podała także, że jej miesięczne wydatki wynoszą: 150 zł - dojazdy do pracy, 180 zł - rehabilitacja, 104 zł - wydatki na leki, 590 zł - wydatki stałe (prąd, gaz, czynsz), 87 zł - spłata odsetek od kredytu, 30 zł - telefon, 60 zł - ubezpieczenie mieszkania, 140 zł - środki czystości, 470 zł - wyżywienie, 80 zł - zakup ubrań (łącznie 1.891 zł), zaś miesięczny dochód netto to 1.669,05 zł. Ponadto posiada zadłużenie w banku w kwocie 7.500 zł, którego nie jest spłacane oraz zadłużenie u znajomych w kwocie 800 zł. Wspomniała również, że nie stać ją na godne życie, na wyjście do kina czy kawiarni, na wizytę u stomatologa lub okulisty, nie wspominając już o niespodziewanych wydatkach. Dodatkowe środki uzyskuje sprzątając lub pożyczając pieniądze od znajomych. Nadmieniła także, że nie posiada komputera, a pisma przygotowuje i drukuje w pracy, bowiem pisanie ręczne z uwagi na operację [...] sprawia jej ból i trudność.
ZUS rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uwzględnił materiał dowodowy zebrany w sprawie, z którego wynika, że zobowiązana prowadziła działalność [...] w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. oraz od 22 lutego 2012 r. do 28 listopada 2013 r. (z dniem [...] r. działalność została wykreślona). Obecnie jest zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę zawartej w dniu [...] r., na czas nieokreślony od 1 lipca 2018 r., z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 2.300 zł brutto.
Organ podał, że zadłużenie wnioskodawczyni zweryfikowano pod względem ewentualnego przedawnienia, z uwagi na wdrożone postępowanie egzekucyjne wobec należności wskazanych w decyzji. Zgodnie z art. 24 u.s.u.s., nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone.
Zdaniem organu nie zaszły także przesłanki wyszczególnione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Wnioskodawczyni nie wykazała, że jest niezdolna do pracy czy też nie mogłaby podjąć dodatkowej pracy. Jednocześnie organ przyznał, że sytuacja materialną wnioskodawczyni jest trudna, lecz brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Zobowiązany zaś odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym.
W skardze wnioskodawczyni podniosła zarzut przedawnienia wszystkich składek wobec ZUS wraz z odsetkami.
Pełnomocnik ZUS (radca prawny) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Podkreślił, że wnioskodawczyni pracuje i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 2.300 zł, ponadto dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego nie można prowadzić egzekucji. Odnosząc się do zarzutu skargi podniósł, że organ w zaskarżonej decyzji poinformował, iż ze względu na wdrożone postępowanie egzekucyjne w świetle art. 24 u.s.u.s. nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone.
Przedmiotem łącznego rozpoznania oraz odrębnego wyrokowania Sądu były dwie sprawy ze skargi wnioskodawczyni, w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1248-1249/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja ZUS z [...] r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję odmawiająca skarżącej umorzenia składek.
Natomiast jak wyżej wskazano przedmiotem łącznego rozpoznania oraz odrębnego wyrokowania Sądu były dwie sprawy ze skargi wnioskodawczyni, w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1248-1249/18. W sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1249/18 Sąd oddalił skargę na decyzję z [...] r. (nr [...]), którą ZUS umorzył postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w części dotyczącej zaległości na ubezpieczenia społeczne za okres 12/2011 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2011-12/2011, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 107 i art. 180 K.p.a. Organ przyznał, że wymienione należności uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował wniosek skarżącej, w którym zaakcentowała swoją trudną sytuację materialną powstałą na skutek trudności w prowadzonej działalności gospodarczej, jako [...]. Przyczyną zaistnienia zaległości był także jej stan zdrowia (w tym przebyte operacje), jak również zaległości w wypłacie rocznego wynagrodzenia przez poprzedniego pracodawcę. W toku postępowania ustalono, że skarżąca obecnie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę z miesięcznym wynagrodzeniem 2.300 zł brutto; według skarżącej 1.669 zł netto, a jej wydatki miesięczne wynoszą 1.891 zł. Posiada także zadłużenie w banku i u znajomych, a doraźnie pomaga jej ojciec.
Okoliczności te skarżąca podniosła także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast w skardze podniesiono jedynie zarzut przedawnienia wszystkich należności składkowych wraz z odsetkami.
Zgodnie z art. 28 ust. u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Niezależnie od powyższego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).
Analizując materiał dowodowy sprawy ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu ww. nieopłaconych składek oraz odsetek za zwłokę uznając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ponadto stwierdził, że skarżąca nie wykazała zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak również nie wskazała, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Uznał więc, że w sprawie nie zaszły przesłanki zarówno wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jak również przewidziane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W świetle stanowiska skarżącej zaprezentowanego w skardze Sąd podkreśla, że co do zasady należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w uzasadnionych przypadkach na podstawie ww. rozporządzenia. Bezprzedmiotowe jest postępowanie w stosunku do należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania oraz w stosunku do należności, które wygasły. Pozostałe należności stanowią przedmiot postępowania, co do którego należy orzec załatwiając sprawę co do istoty (umarzając należności albo odmawiając ich umorzenia).
Na obecnym etapie postępowania zarzuty skarżącej koncentrują się tylko na zarzucie przedawnienia.
Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 28 września 2017 r., II GSK 1492/17 oraz z 15 maja 2018 r., I GSK 1146/18; dostępny, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że przedawnienie nie jest przesłanką, zaistnienie której uzasadnia wniosek o umorzenie zaległości. Fakt przedawnienia może być przedmiotem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie, przedawnienie jest okolicznością istotną jedynie z tego względu, że wniosek o umorzenie przedawnionych zaległości uznać należy za bezprzedmiotowy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem zapaść jedynie wówczas, kiedy należności – umorzenia których domaga się strona – nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne.
Sąd zatem powinien mieć wiedzę czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania – jako bezprzedmiotowego. Z tych samych względów Sąd rozstrzygając wniosek w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że obowiązek spłaty należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża skarżącego. Nie oznacza to, że w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Sąd przejmuje obowiązki organu egzekucyjnego (por. także wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., II GSK 421/07; z 14 grudnia 2010 r., II GSK 1073/09; z 28 września 2017 r., II GSK 1491/17).
ZUS ‒ jak wyżej wskazano ‒ decyzją z [...] r. (nr [...]) umorzył postępowanie uznając, że zaległości na ubezpieczenia społeczne za okres 12/2011 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2011-12/2011 uległy przedawnieniu. Niniejsze postępowanie dotyczy składek za okres od lipca 2012 r. do listopada 2013 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Z dniem 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zatem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie 5-letni okres przedawnienia.
Reagując na podniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia, pełnomocnik ZUS w odpowiedzi na skargę, podał jedynie, że ze względu na wdrożone postępowanie egzekucyjne w świetle art. 24 u.s.u.s. nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone.
Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zatem przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność bezpośrednio związaną z postępowaniem egzekucyjnym, jaką może być np. wystawienie tytułów wykonawczych, czy też zajęcie wynagrodzenia lub innego prawa majątkowego, pod warunkiem jednak zawiadomienia o tej czynności zobowiązanego.
Sąd stwierdza, że w badanej sprawie organ nie przedstawił dokumentacji, która w świetle argumentów zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji miałaby stanowić podstawę do przyjęcia braku przedawnienia należności składkowych za ww. okres. ZUS nie przedłożył dokumentów świadczących, że "z uwagi na wdrożone postępowanie egzekucyjne, dla wskazanych w sentencji decyzji należności w świetle przepisu art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone" (str. 4 decyzji). Również zaniechał tej powinności przy odpowiedzi na skargę, pomimo, że zarzut przedawnienia stanowił jedyny podniesiony zarzut.
Organ załączył natomiast do akt administracyjnych postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. uchylające rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji świadczenia rehabilitacyjnego skarżącej. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że ZUS (jako wierzyciel) wystawił na skarżącą tytuły wykonawcze (o wskazanych tam numerach oraz wystawionych w określonych dniach), lecz nie wynika jakich wierzytelności ZUS-u one dotyczą; przede wszystkim nie można ustalić, czy odnoszą się one do należności składkowych objętych niniejszym postępowaniem. Ponadto do akt załączono wyrok Sądu Okręgowego w B. z [...] r., sygn. akt [...], którym oddalono odwołanie skarżącej od decyzji ZUS w sprawie o wysokość nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 do grudnia 2012 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2011 do sierpnia 2013. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przed tut. Sądem toczyły się sprawy o umorzenie należności objętych wyrokiem Sądu Okręgowego.
Sądowi z urzędu wiadomo, że WSA w Gliwicach prawomocnymi wyrokami z 28 października 2014 r., I SA/Gl 379/14 uchylił decyzję ZUS odmawiającą skarżącej umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2011 r. do października 2013 r., natomiast wyrokiem z 8 października 2015 r., I SA/Gl 458/15 oddalił jej skargę.
W konsekwencji należy przyjąć, że ZUS nie udokumentował twierdzeń zawartych w skarżonej decyzji odnośnie do braku przedawnienia należności składkowych za okres od lipca 2012 r. do listopada 2013 r. z uwagi na podjęcie w odniesieniu do tych należności czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
Stanowi to naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z ostatnio powołanych regulacji, z jednej strony wynika obowiązek organu uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a zatem niemożność pominięcia jakiegokolwiek, który może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 230), ale również z drugiej strony niedopuszczalność oparcia się na dowodzie, który nie został przeprowadzony zgodnie ze stosownymi regulacjami procesowymi. W orzecznictwie akcentuje się, że nie jest dopuszczalne, aby organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym i przyjmował, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo przeciwnie, opierał na nich rozstrzygnięcie. Takiej analizy materiału dowodowego organ powinien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu decyzji, która kończy postępowanie administracyjne w danej instancji (por. wyroki: WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377). Ewentualne przedawnienie należności składkowych choćby za jeden miesiąc, powodowałoby, że orzekanie organu w przedmiocie wniosku skarżącej, byłoby w tej ‒ przedawnionej ‒ części bezprzedmiotowe.
Skoro skarżąca w skardze powołała się na upływ terminu przedawnienia tych należności, a organ odniósł się do tej kwestii, szczególnie w odpowiedzi na skargę, bardzo ogólnikowo (odwołując się jedynie do decyzji), to w sprawie nie doszło do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w zakresie ustalenia wielkości zadłużenia podlegającego umorzeniu, wskazania okoliczności przerywających i zawieszających terminy przedawnienia należności w stosunku do należności z każdego okresu składkowego objętego stanem faktycznym. Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że na podstawie przedstawionego przez ZUS materiału dowodowego nie da się ustalić, czy zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło w stosunku do wszystkich należności, których spór dotyczy ani też, czy okres zawieszenia trwa nadal.
Wobec powyższego w ponownym postępowaniu organ rozpoznając wniosek skarżącej winien dokonać ustaleń na podstawie wszechstronnie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie konkretnych zaległości ze wskazaniem ich wielkości, okresu którego dotyczą, zdarzeń implikujących przerwę i zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz początku i końca okresu przedawnienia. Ustalenia te winny być dokonane na podstawie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, ze wskazaniem w uzasadnieniu decyzji dla poszczególnych okoliczności faktycznych konkretnych źródeł dowodowych (tak również w wyroku NSA z 14 listopada 2018 r., I GSK 2048/18).
Niezależnie od powyższego, na marginesie sprawy, Sąd zauważa, że ten sam Oddział ZUS w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1156/18 zdołał przedstawić kompletną dokumentację pozwalającą na ocenę podniesionego zarzutu przedawnienia, a niezależnie wielokrotnie zwracano mu uwagę na konieczność jej załączania (np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1246/17).
Z podanych wyżej powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło