III SA/Gl 12/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi ,,A’’ Spółka jawna D. i G. D. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 12 grudnia 2017 r. ,,A’’ Spółka jawna D. i G. D. w C. (dalej zwana: ,,A’’ Sp. j. lub Spółką) reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego J. D. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik Strony skarżącej wskazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować koniecznością ogłoszenia upadłości i zakończeniem działalności gospodarczej prowadzone od kilkudziesięciu lat, co też przełoży się na sytuację osobistą jej pracowników, którzy zostaną pozbawieni pracy i możliwości dalszego zarobkowania. Jego zdaniem zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa, co zostało wykazane w skardze, a wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki dla strony, niemożliwe do odwrócenia w przyszłości. Spółka podniosła, że w niniejszej sprawie występują przesłanki zawarte w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – zwanej dalej p.p.s.a.), albowiem ogłoszenie upadłości i zwolnienie pracowników będzie znaczną szkodą, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Wskazała również, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, na skutek prowadzonych względem jej postepowań podatkowych czy kontroli celno-skarbowych z różnych okresów, a także formułowanych pod jej adresem nieprawidłowych twierdzeń, co do jej świadomego udziału w karuzeli podatkowej. Na koniec skarżąca zwróciła uwagę, że od grudnia 2013 r. do chwili obecnej Naczelnik US w C. nie zwrócił jej należnego zwrotu podatku VAT w wysokości 3.675.000 zł, a to doprowadziło do sytuacji, że jest systematycznie eliminowana z obrotu gospodarczego. Ponadto pełnomocnik Strony skarżącej podkreślił, że każdemu ze swoich dostawców Spółka zapłaciła w całości kwotę brutto wraz z podatkiem od towarów i usług, a na skutek sprzedaży towaru w ramach WDT ze stawką 0%, nadwyżka podatku naliczonego nad należnym nie została jej zwrócona, mino, ze podatek ten powinien być dla niej neutralny. Tym dotkliwsze jest, że organ podatkowy domaga się od niej zapłacenia podatku od towarów i usług po raz drugi (pierwszy raz został zapłacony dostawcom) to jeszcze wraz z odsetkami za zwłokę, co stanowi łącznie kwotę 3.000.000 zł. Zaakcentowano także, iż wynik finansowy Spółki za 11 miesięcy 2017 r. był ujemny – strata wyniosła 318.000 zł. Do skargi dołączono rozliczenie dochodu za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. wraz z odręcznymi adnotacjami Głównej Księgowej M. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Na stronie, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek przedstawienia Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 61 § 3 p.p.s.a. wymienia dwie przesłanki pozytywne, których wystąpienie może uzasadniać wydanie orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sytuacja taka wystąpi w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. (post. NSA z dnia 20.12. 2004r., GZ 138/04, CBOSA; post. NSA z 20.01.2012, II FZ 819/11 CBOSA; post. NSA z 06.03.2014r., I OZ 150/14 CBOSA). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Orzecznictwo podkreśla, że uiszczenie kwoty pieniężnej ma charakter odwracalny (post. NSA z 31.03.2009r., I OZ 271/09, CBOSA; post. NSA z 05.03.2014r., I FZ 37/14, CBOSA ). Rozpoznając wniosek sąd nie ocenia legalności zaskarżonej decyzji (post. NSA z 25.10.2011r., II OZ 1019/11, CBOSA ). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku konkretnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczna ocenę (post. NSA z 04.03. 2010r., II OZ 178/10, CBOSA; post. NSA z 18.05.2004r., FZ 65/04, CBOSA). Przy czym przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, a nie ich udowodnienia. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że złożony przez Stronę skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może zostać uwzględniony. Sąd uznał, iż dokumenty źródłowe przedłożone wraz z skargą nie obrazują w sposób wystarczający sytuacji finansowej Strony skarżącej, nie wystarczają one do przyjęcia, że wykonanie skarżonej decyzji pociągnie za sobą trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Strona skarżąca wskazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować koniecznością ogłoszenia upadłości i zakończeniem działalności gospodarczej prowadzone od kilkudziesięciu lat, co też przełoży się na sytuację osobistą jej pracowników, którzy zostaną pozbawieni pracy i możliwości dalszego zarobkowania. Nadto pełnomocnik Spółki podniósł, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa, co zostało wykazane w skardze, a wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki dla strony, niemożliwe do odwrócenia w przyszłości. Podkreślono, iż wynik finansowy Spółki za 11 miesięcy 2017 r. był ujemny – strata wyniosła 318.000 zł, a ponadto organ podatkowy domaga się od Spółki zapłacenia podatku od towarów i usług po raz drugi wraz z odsetkami za zwłokę, co stanowi kwotę 3.000.000 zł. Na potwierdzenie tych twierdzeń przedłożono rozliczenie dochodu za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. wraz z odręcznymi adnotacjami Głównej Księgowej M.F. Zdaniem Sądu twierdzenia pełnomocnik Skarżącej jakoby wykonanie decyzji ostatecznej w obecnej sytuacji doprowadziłoby do pozbawienia możliwości prowadzenia działalności przez Spółkę są za daleko idące i nie uzasadniają przyznania Skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd stanął na stanowisku, że twierdzenia Spółki jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, nadto zaś że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia nie zostały uzasadnione oraz poparte dokumentacją źródłową. Nadto aktualna sytuacja finansowa Spółki także nie została w pełni przedstawiona, a przedłożona analiza dochodu za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. zawiera odręczne adnotacje, które nie zostały wyjaśnione. Wprawdzie postanowieniem z 14 maja 2018 r. Sąd zwolnił ,,A’’ Sp. j. z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 2.000 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy jednak, iż zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy, a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Należy również podkreślić, że sama szkoda mogąca powstać z tytułu czynności egzekucyjnych ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli Strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, to przysługuje jej roszczenie o naprawienie szkody. Nadto zaakcentować trzeba, iż sama możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, nie stanowi podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie bada zasadności samej skargi. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10, CBOSA), w którym stwierdzono, iż wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Natomiast samo przekonanie o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądem, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, subiektywne przeświadczenie wnioskodawcy jakoby skarżone orzeczenie było merytorycznie niesłuszne i naruszało prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. (post. NSA z 09.09. 2004 r. sygn. akt FZ 358/04, CBOSA). W niniejszym postępowaniu sąd nie może badać zasadności samej skargi (post. NSA z 21.01.2015r., II OZ 19/15, CBOSA). W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.