IV SA/Gl 17/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-08-06
Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kalaga - Gajewska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może zostać wydana, jeśli istnieje jedynie wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego między warunkami pracy a schorzeniem, a nie jego pewność?Ratio decidendi
Tak, choroba zawodowa może zostać stwierdzona, jeśli ocena warunków pracy pozwala na ustalenie z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki te ją spowodowały. Organ administracji jest związany orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez uprawnione jednostki i nie może ich podważać bez przeciwdowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi pracodawcy na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pracownicy. Pracownica chorowała na przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego – zespół cieśni w obrębie nadgarstka, która została uznana za chorobę zawodową. Pracodawca kwestionował związek schorzenia z warunkami pracy, argumentując m.in. zbyt długim okresem od zakończenia pracy do zgłoszenia podejrzenia choroby oraz charakterem wykonywanych czynności. Organy administracji obu instancji uznały, że warunki pracy stwarzały wysokie prawdopodobieństwo powstania choroby zawodowej, opierając się na orzeczeniach lekarskich i ocenie narażenia zawodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), stwierdził u B.K. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r., nr [...] i uzupełniającego orzeczenia z dnia [...]r., nr [...] oraz ocenę narażenia zawodowego B.K.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli pracodawcy - A Sp. z o. o. z siedzibą w B. oraz B S.A. z siedzibą w B. W odwołaniu z dnia 30 września 2014 r. A Sp. z o. o. poinformowała, iż B.K. pracowała w tej Spółce niecałe 23 miesiące, a jej zatrudnienie ustało prawie 12 lat temu, co więcej w okresie pracy, ani też po jej rozwiązaniu nie zgłaszała żadnych roszczeń wobec Spółki, które byłyby związane z jakimkolwiek narażeniem na wystąpienie u niej choroby zawodowej. W odwołaniu z dnia 17 października 2014 r. B S.A. zarzuciła decyzji naruszenie pkt 20/1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych poprzez wydanie rozstrzygnięcia w okolicznościach, w których pomiędzy zakończeniem pracy przez B.K. na stanowisku ślusarza - gradowacza i sprzątaczki hali a zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej upłynął ponad 1 rok. Zdaniem odwołującej Fabryki, w przedmiotowej sprawie nie został zgromadzony pełny materiał dowodowy pozwalający na ocenę narażenia zawodowego, stanu zdrowia oraz przyczyn wystąpienia u B.K. powstałego schorzenia, czym organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W związku z tym domagano się dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dodatkowej opinii medycznej specjalisty z zakresu medycyny pracy na okoliczność, czy warunki pracy B.K. i wykonywane przez nią czynności, w okresie od 01.01.2006 r. do 01.12.2012 r. na stanowisku ślusarza - gradowacza i sprzątaczki hali, stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania u niej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w tym zakresie, w oparciu o art. 136 K.p.a. Z tego powodu wniesiono o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy oraz w związku z wykonywanym zawodem. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u B.K. organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r., poz. 1502, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p."), która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"". Organ odwoławczy po dokonaniu oceny narażenia zawodowego uznał, iż B.K. podczas zatrudnienia w okresie: 01.10.2001 r. - 15.11.2002 r. w A Sp. z o. o. w B. jako prządka; 01.05.2005 r. - 31.07.2005 r. i 01.12.2006 r. - 01.12.2012 r. w B S.A. w B. jako ślusarz-gradowacz i sprzątaczka na hali - wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe (zgodnie z informacją zawartą w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 03.04.2014 r. oraz załączniku do postępowania w sprawie oceny narażenia zawodowego z dnia 08.07.2014 r.). B.K. podczas zatrudnienia w latach 01.10.2001 r. - 15.11.2002 r., 01.05.2005 r. - 31.07.2005 r., 01.01.2006 r. - 01.12.2012 r., pracując jako prządka, ślusarz-gradowacz wykonywała czynności monotypowe obciążające stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Była badana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. W wywiadzie B.K. zgłasza drętwienia palców I - III oraz bóle kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom we krwi glukozy, kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, TSH, odczyn Waalera - Rosego) nie wykazały odchyleń od normy. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania elektroneurograficznego u B.K. rozpoznano objawy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze orzecznicy PCHZ WOMP w S., biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy przekazany przez PPIS w B., z którego wynika, iż jej praca wykazywała cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych, a także uwzględniając przeprowadzona diagnostykę różnicową stwierdzili, że istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wobec uzupełnionego postępowania dotyczącego narażenia zawodowego B.K. podczas zatrudnienia w okresie od 01.10.2001 r. do 15.11.2002 r. w Spółce A Sp. z o. o. w B. organ pierwszej instancji uzyskał skorygowane orzeczenie lekarskie WOMP w S. z dnia [...]r. nr [...], w którym lekarze specjaliści również orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. wyjaśniono, iż w dniu [...]r. wydane zostało orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u B.K. choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. PPIS w B. w piśmie z dnia 26.03.2014 r. potwierdził, iż warunki pracy w latach 2006 - 2012 na stanowisku ślusarza-gradowacza i sprzątaczki na hali stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W piśmie dodatkowym z dnia 15.07.2014 r. PPIS w B. ustalił, że warunki pracy w trakcie zatrudnienia w B S.A. w B. -w okresie już od 1 maja do 31 lipca 2005 r. i w latach 2006 -2012, a także w latach 2001 - 2002 podczas pracy w A Sp. z o. o. w B. na stanowisku prządki, stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Biorąc pod uwagę fakt wystąpienia pierwszych dolegliwości ze strony kończyn górnych po kilku latach zatrudnienia w ostatnim zakładzie czyli u odwołującej, w postępowaniu orzeczniczo - diagnostycznym uznano to za wystarczające potwierdzenia narażenia zawodowego z tego właśnie okresu pracy. Korekty orzeczenia lekarskiego z uwzględnieniem poprzednich miejsc zatrudnienia w narażeniu zawodowym stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej lekarze orzecznicy WOMP w S. dokonali na wniosek PPIS w B. Pracodawca - A Sp. z o. o. z siedzibą w B. poinformowany pismem z dnia 17.10.2014 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, jednakże do dnia 25.11.2014 r. nie udzielił odpowiedzi. Zakład pracy – B S.A. z siedzibą w B., ul. [...] poinformowany również został pismem z dnia 29.10.2014 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi pismem z dnia 19.11.2014 r. podtrzymał wszystkie zarzuty, twierdzenia oraz wnioski dowodowe wskazane w treści odwołania z dnia 17.10.2014r., w tym w szczególności wniosek o przeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii medycznej specjalisty z zakresu medycyny pracy na okoliczność ustalenia, czy warunki pracy w B S.A. i wykonywane czynności, w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 1 grudnia 2012 r. na stanowisku ślusarza - gradowacza i sprzątaczki hali stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania u B.K. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniach zakładów pracy: A Sp. z o. o. z siedzibą w B. z dnia 30.09.2014 r. oraz B S.A. z siedzibą w B. z dnia 17.10.2014 r. organ odwoławczy uznał, że rozpoznana u B.K. choroba - zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Ustawodawca w art. 235¹ K.p. zezwolił na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Istnieją zatem przesłanki dla organów inspekcji sanitarnej, na podstawie rozpoznania u B.K. przez orzeczników kompetentnej placówki medycznej choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz po dokonaniu oceny warunków pracy, pozwalające przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zdaniem organu odwoławczego, dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33). Dodatkowo, NSA w Warszawie w wyroku z dnia 12.05.2010 r. sygn. II OSK 335/10 wyraźnie stwierdził, iż: "Nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika." Same przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające w sprawie chorób zawodowych potrzeby ustalania w przypadku wielu pracodawców stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. W rozdzielniku decyzji zostały wymienione tylko zakłady aktualnie istniejące (lub następcy prawni), w których istniało narażenie zawodowe stanowiące przyczynę choroby zawodowej. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie choroby zawodowej B.K. potwierdza fakt wykonywania przez nią w latach 2001 - 2002, 2005 i 2006 -2012 pracy zawodowej wykazującej cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych. Postępowanie w sprawie podejrzenia występowania choroby zawodowej zespół cieśni w obrębie nadgarstka u B.K. rozpoczęte zostało 14.10.2013 r. Zakończenie pracy w narażeniu nastąpiło w dniu 01.12.2012 r. a skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej zostało wydane przez specjalistę medycyny pracy w dniu 14.10.2013 r. a więc w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (w przypadku zespołu cieśni nadgarstka - 1 rok). Odpowiadając na wniosek pracodawcy o dodatkowe badanie B.K. i uzyskanie opinii medycznej specjalisty z zakresu medycyny pracy organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27.06.1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniany w jednostce orzeczniczej I i II stopnia, tj. WOMP w S. i IMPiZŚ w S. Ponadto, zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 15.03.2007 r. sygn. II OSK 756/06, wyrok NSA z dnia 24.04.2007 r. sygn. II OSK 332/07, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.01.2011 r. sygn. akt IV SA/G1 122/10) przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wskazuje, że wyłącznie pracownik jest podmiotem upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co nie narusza zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji RP. Nie ma również podstaw by kwestionować orzeczenia oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno - orzeczniczymi. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że w latach 2001 - 2002, 2005 i 2006 - 2012 B.K. wykonywała prace monotypowe obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Sposób wykonywania przez nią pracy w wymienionych okresach zatrudnienia stwarzał ryzyko powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, z tego powodu został zachowany tryb rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej, uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze B S.A. z siedzibą w B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 w związku z art. 7, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieuzasadnione zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu w postaci dodatkowej opinii medycznej specjalisty z zakresu medycyny pracy na okoliczność, czy warunki pracy B.K. i wykonywane czynności w okresie od 01.01.2006 r. do 01.12.2012 r. na stanowisku ślusarza - gradowacza i sprzątaczki hali stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania u niej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dodatkowo, naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na ustaleniu przyczyn powstania choroby zawodowej u uczestniczki postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych, że wykonywana przez nią praca z wysokim prawdopodobieństwem mogła ją spowodować oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 235¹ K.p. w zakresie uwiarygodnienia, że uczestniczka postępowania pracowała w warunkach narażenia zawodowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej powtórzył częściowo zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że oba orzeczenia lekarskie zostały wydane na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, iż warunki pracy u skarżącej w latach 2006-2012 stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej u uczestniczki postępowania. Lekarz orzecznik nie dokonał samodzielnej analizy sposobu wykonywania przez nią pracy, ale podzielił błędne ustalenia faktyczne organów administracji. Dodatkowo wydając orzeczenie przytoczono rodzaje przeprowadzonych badań a nie konkretne ich wyniki, co uniemożliwiło weryfikację orzeczeń lekarskich. Zdaniem pełnomocnika, jeżeli zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, to organ powinien zażądać nowej opinii z uwzględnieniem specjalisty z zakresu medycyny pracy na okoliczność istniejących u skarżącej warunków pracy, które mogłyby stwarzać z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej u uczestniczki postępowania. Pomimo wskazanych w odwołaniu uchybień organy odwoławczy nie podjął czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pozwalającego na wyjaśnienie istoty sprawy. Pełnomocnik podkreślił, że wymieniony organ naruszył art. 138 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, albowiem na stanowisku ślusarza - gradowacza były wykonywane czynności powtarzalne zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych z dodatkowym obciążeniem wynikającym z wagi przenoszonych elementów. Jednakże waga ich była niewielka (od 10 dag do 10 kg) i pozostawały one nieruchome, stąd też najczęściej podnoszone były urządzenia do gradowania, tj. szlifierka prętowa o wadze 40 dag lub pilniki o wadze od kilku do kilkunastu gramów, które pracownik sam dobierał, tak aby było mu wygodnie. Z tego powodu nie można uznać, że waga urządzeń oraz elementów poddawanych gradowaniu mogła mieć negatywny wpływ na czynności zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Nadto, używana szlifierka prętowa pneumatyczna miała niezbędny atest, a wytwarzane przez nią wibracje nie powodowały przekroczenia norm ochronnych. W ocenie skarżącej, gradowanie, mycie i konserwacja trwały przez zmianę roboczą zaledwie 2 godziny i 15 minut wraz z przemiennością tych czynności z pracą sprzątaczki hali przez okres 5 godzin i 15 minut. Natomiast praca na stanowisku sprzątaczki hali, czyli czynności towarzyszące zamiataniu wiórów i pyłu, ręczne zmywanie oleju nie miały charakteru monotypii. Pominięto zupełnie fakt, iż poza wymienionymi czynnościami wykonywane są również dodatkowo współistniejące prace wielopłaszczyznowe nie mające cech monotypii, takie jak: przygotowanie sprzętu (mioteł, kubłów z wodą, odpadów, szmatek do zbierania plam oleju, rękawic), zbieranie zamiecionych odpadów, przesuwanie lekkich elementów, wysypywanie wiórów i śmieci do odpowiednich pojemników, mycie na mokro fragmentów żywicznych posadzki, zasypywanie plam oleju czyściwem lub sorbetem, ręczne wycieranie plam oleju na sucho, wyrzucanie nasączonych szmat oraz inne prace porządkowe. Jednocześnie nie uwzględniono okoliczności, że uczestniczka postępowania była oddelegowana do pracy na stanowisku sprzątaczki pomieszczeń biurowych w roku 2010 przez 42 dni robocze, a w roku 2011 przez 50 takich dni, jak również często przebywała na zwolnieniu lekarskim lub opiece. Zdaniem skarżącej obie wydane w sprawie decyzje w tym zakresie nie posiadają rzetelnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym naruszają art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz skutkują błędnym zastosowaniem w sprawie przepisu prawa materialnego, tj. art. 235 ¹ K.p.
W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej B podtrzymał zarzuty skargi, akcentując brak dokonania właściwych ustaleń, co do charakteru czynności uczestniczki postępowania, wykonywanych na zajmowanych przez nią stanowiskach pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (K.p.), zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym"". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Jednocześnie w art. 235² K.p. ustanowiono ramy czasowe możliwości rozpoznania choroby zawodowej, co musi nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dla jednostki chorobowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu okres ten wynosi 1 rok i został on zachowany zważywszy na to, iż zakończenie pracy uczestniczki postępowania w narażeniu nastąpiło w dniu 01.12.2012 r., a skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej zostało wydane przez specjalistę medycyny pracy w dniu 14.10.2013 r., zatem w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego i w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia.
Organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany danym orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011r., sygn. akt II OSK 800/11 i powołane w nim orzecznictwo, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez właściwe jednostki, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 9/11, dostępny w CBOS).
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ K. p. wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (utrwalony pogląd judykatury - por. między innymi wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy, z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 538/11, w Krakowie, z dnia 16 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z dnia 12 czerwca 2012, sygn. akt IV SA/Wr 134/12, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOS). Domniemanie to ma charakter wzruszalny co oznacza, że w sytuacji, gdy uczestnik postępowania jest zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia i zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, to schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny albo z wysokim prawdopodobieństwem, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy.
W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępny w CBOS).
Organ administracji ustala dodatkowo rodzaj pracy i warunki, w jakich osoba ją wykonywała bądź wykonuje, wskazując na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej. Na samym końcu organ wykazuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.
Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ II instancji nie miał podstaw do poddania w wątpliwość orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, w świetle wskazanych wyżej przepisów proceduralnych.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że rozpoznane u uczestniczki postępowania schorzenie odpowiada pozycji nr 20/1 wykazu chorób zawodowych. Istota sporu dotyczy natomiast rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy można mówić o wysokim prawdopodobieństwie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u skarżącej.
Skarżąca wywodzi, że zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia, czy to warunki pracy u skarżącej na stanowisku ślusarza-gradowacza i sprzątaczki hali, w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 1 grudnia 2012 r., stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia opartego na błędnych ustaleniach faktycznych. Zdaniem skarżącej w trakcie dnia pracy uczestniczka postępowania wykonywała czynności gradowania, mycia i konserwacji przez okres 2 godzin i 15 minut oraz przemiennie sprzątała halę przez okres pozostałych 5 godzin i 15 minut, ale ta praca nie miała cech monotypii ruchów, co pozwala uznać, że jej praca nie była wykonywana w warunkach stwarzających z wysokim prawodopobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dodatkowo, brak analizy czynności wykonywanych na wskazanych stanowiskach i nie uwzględnienie jej oddelegowania do pracy w roku 2010 przez 42 dni robocze, a w roku 2011 przez 50 dni roboczych na stanowisko sprzątaczki pomieszczeń biurowych oraz częsta abstynencja związana z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim bądź opiece, skutkowało błędnym zastosowaniem art. 235¹ K.p., albowiem praca na stanowisku sprzątaczki hali wymagała ruchów różnorodnych wielopłaszczyznowych bez monotypii, a więc nie jest wykonywana w warunkach stwarzających z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią cieśni w obrębie nadgarstków.
Zaznaczyć przyjdzie, że zgodnie z art. 235¹ K.p. choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym. Lekarze orzecznicy nie orzekają więc w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy narażające na dane schorzenie. Zaakcentować należy, że dla ustalenia choroby zawodowej koniecznym jest jedynie powołanie się przez inspektora sanitarnego na występowanie narażenia w środowisku pracy.
Organy orzekające wykazały powyższe, prawidłowo ustalając, że w świetle uregulowań art. 235¹ K.p. wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Op 573/07, Lex nr 451155, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2011r., sygn. akt III SA/Kr 1113/10, dostępny w CBOS). Wbrew przekonaniu skarżącej organy inspekcji sanitarnej nie miały obowiązku zlecać przeprowadzenia dodatkowej specjalistycznej opinii z zakresu medycyny pracy wobec jednoznacznych i spójnych orzeczeń lekarskich.
Wskazać należy, iż na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. nr 65, poz. 294) ugruntowany został pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9 /84 OSNCP 1985/4 poz.53 i z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 110 /98 OSNAP i US 1999 r./ 22 poz.709). Taką linię orzeczniczą przyjął też Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegając, że tego rodzaju domniemanie prawne ma charakter wzruszalny, i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy, nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt II OSK 7/05, Lex nr 192102). Oznacza to, że jeśli pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach narażających na powstanie danej choroby, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołana przez te czynniki, to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących warunków pracy. Takie prawne domniemanie istnieje i może być jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do ustalenia innych przyczyn powstania zdiagnozowanej choroby, gdy potwierdzą lub wykluczą działanie czynników środowiska pracy jako przyczynę powstania choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 234/08; z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 9/11; z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 912/11, wszystkie dostępne w CBOS).
W przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie było podstawowym, ale nie jedynym dowodem do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy sanitarne uwzględniły również ocenę narażenia zawodowego, opis stanowiska pracy i charakter wykonywanych obowiązków przez uczestniczkę postępowania.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że uczestniczka postępowania podczas zatrudnienia w okresie od dnia 01.10.2001 r. do dnia 15.11.2002 r. w A Sp. z o. o. w B. jako prządka oraz w okresie od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2005 r. i od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 1 grudnia 2012 r. u skarżącej jako ślusarz-gradowacz i sprzątaczka na hali, wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe. Potwierdzają to informacje zawarte w aktach administracyjnych, tj. karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 03.04.2014 r. (k. 7), załącznik do postępowania w sprawie oceny narażenia zawodowego z dnia 08.07.2014 r. (karta bez numeru), pisemna informacja skarżącej z dnia 19 grudnia 2013 r. i świadectwo pracy oraz protokół przesłuchania świadka (k. 34) i samej uczestniczki postępowania z dnia 18 czerwca 2014 r. (k. 29).
Nadmienić przyjdzie, że na wniosek skarżącej uzupełniono ocenę narażenia zawodowego uczestniczki postępowania biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania przez nią pracy wskazujący szczegółowo na czym polegała jej praca w ciągu zmiany roboczej uznając, że wykazywała ona cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych. Sami lekarze orzecznicy ustalili, że przeprowadzona diagnostyka różnicowa dawała podstawę do stwierdzenia istnienia uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wobec uzupełnionego postępowania, dotyczącego narażenia zawodowego podczas zatrudnienia w okresie od 01.10.2001 r. do 15.11.2002 r. w Spółce A Sp. z o. o. w B. , organ pierwszej instancji uzyskał skorygowane orzeczenie lekarskie WOMP w S. z dnia [...]r., nr [...], w którym lekarze specjaliści ponownie orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. wyjaśniono, iż w dniu [...]r. wydane zostało orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u uczestniczki postępowania choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. PPIS w B. w piśmie z dnia 26.03.2014 r. potwierdził, iż warunki pracy w latach 2006 -2012 na stanowisku ślusarza-gradowacza i sprzątaczki na hali stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W piśmie z dnia 15.07.2014 r. organ pierwszej instancji ustalił, że warunki pracy w trakcie zatrudnienia u skarżącej w latach 01.05.2005 r. - 31.07.2005 r. i 2006 - 2012, a także w latach 2001 - 2002 podczas pracy w A Sp. z o. o. w B. na stanowisku prządki, warunki pracy stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (k. 37 akt administracyjnych). W związku z powyższym nie budzi wątpliwości fakt istnienia w miejscu pracy u skarżącej narażenia uczestniczki postępowania na działanie szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w tym środowisku. Skarżąca stara się podważyć ten fakt, podnosząc, że organy nie ustaliły jakie konkretnie czynności, a więc czy monotypowe, czy też zmienne wykonywała uczestniczka postępowania.
Jednocześnie skarżąca jako pracodawca nie negowała w toku postępowania ustalonego zakresu obowiązków uczestniczki postępowania jako pracownika i nie podała okoliczności, które podważyłyby przyjęcie, że nie znajdowała się ona w tym narażeniu. Powód ten także nie usprawiedliwia wniosku przeprowadzenia nowego dowodu w postaci dodatkowej opinii medycznej specjalisty z zakresu medycyny pracy. W sprawie nie powołano żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że uczestniczka postępowania nie realizowała swoich obowiązków służbowych w sposób określony w karcie narażenia zawodowego i jej uzupełnieniu (załączniku). Nie zasadny jest w związku z tym zarzut naruszenia art. 78 § 1 K.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do uwzględnienia wniosku dowodowego, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Należy wyjaśnić, iż organy administracji publicznej przeprowadzają postępowanie dowodowe, kierując się wynikającą z art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. IV LexisNexis, 2006r, s. 230). Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, albowiem ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i uwidocznionych w uzasadnieniu decyzji.
Tymczasem, swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze 2005r.). Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem doktryny organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, wyd. PWN Warszawa 1988r, s. 197). Przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz IV, 1970, s. 156).
W niniejszej sprawie wymogi te zostały spełnione, na co wskazuje zarówno uzupełnienie oceny narażenia zawodowego, jak i korekta orzeczenia lekarskiego w zakresie ustalenia okresu narażenia na czynnik szkodliwy, a nie zmiana polegająca na stwierdzeniu braku istnienia choroby zawodowej u uczestniczki postępowania.
Należy zauważyć, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określają tryb postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, a tym samym uregulowana została kwestia postępowania dowodowego w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. W myśl § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający określone odrębnymi przepisami wymagania kwalifikacyjne. Zgodnie z jego § 6 ust. 1 lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wskazano, że narażenie zawodowe podlega ocenie, co do sposobu wykonywania pracy, którą przeprowadza lekarz sprawujący profilaktyczna opiekę nad pracownikiem, bądź lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej i właściwy organ inspekcji sanitarnej w toku podejmowania decyzji (§ 6 ust. 3 pkt 1-3 rozporządzenia). Natomiast normy zawarte w jego § 6 ust. 4 i 5 wskazują, że powyższe podmioty wydają rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzoną dokumentację i mogą wystąpić do pracodawcy o przedstawienie pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowisku pracy.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż materiał dowodowy, zgromadzony w postępowaniu administracyjnym jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Niesłusznie w skardze zarzuca się organom inspekcji sanitarnej uchybienia proceduralne, skoro w ramach przyznanych im uprawnień podjęły wymagane działania, a w szczególności wyczerpały możliwości dowodowe niezbędne do dokonania ustaleń stanowiących podstawę orzeczenia co do rozpoznania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej, a następnie rozstrzygnięć w przedmiocie jej stwierdzenia. Z tego powodu dokonanej przez organy obu instancji ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ orzekał w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy.
Ponownie podkreślić trzeba, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Choroby zawodowe są przewidywalne, bo pozostają w związku z wykonywaną pracą, a te przewidywalne schorzenia zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Spełnienie przesłanki w postaci rozpoznania przez uprawnioną jednostkę choroby zawodowej uprawniało organy orzekające do jej rozpoznania u uczestniczki postępowania. Zatem nietrafny okazał się zarzut, że organ odwoławczy dokonał oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie bez wnikliwej analizy czynników środowiska pracy występujących u skarżącej jako pracodawcy, a konkretnie sposobu wykonywania pracy przez uczestniczkę postępowania.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się także podstaw do kwestionowania prawidłowości obu spójnych orzeczeń tej samej kompetentnej placówki diagnostycznej, których organy administracji nie mogły pominąć przy rozstrzygnięciu sprawy. Organ jest związany orzeczeniami lekarskimi i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. W ocenie Sądu zarzut skarżącej naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 i art. 77 K.p.a. jest bezzasadny, bowiem organ ten zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło