II SA/Go 33/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P.P. kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 18 lipca 2013 roku P.P. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku rezygnacją z pracy zarobkowej z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką E.P.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 roku nr [...] Prezydent Miasta, orzekł o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na brak przesłanek ustawowych, aby świadczenie przyznać. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji ustalił, że w skład rodziny wchodzi P.P. wraz jego matką E.P.. P.P. jest osobą zdolną do pracy, której nie podejmuje z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad matką. Zakres opieki świadczonej przez P.P. na rzecz matki opiera się głównie na pomocy przy czynnościach związanych z higieną osobistą, prowadzeniu gospodarstwa domowego, pomocy w załatwianiu spraw urzędowych i wizyt lekarskich, pomocy przy poruszaniu się podczas wychodzenia z domu. Wnioskodawca P.P. w okresie od [...] sierpnia 2010 roku do [...] listopada 2010 pracował w firmie I, a stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który umowa ostała zawarta. Następnie od [...] lipca 2012 roku do [...] czerwca 2013 roku był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę E.P. urodzoną [...] września 1925 roku, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności datowanym od [...] lipca 2012 roku, wydanym [...] lipca 2012 roku. W ocenie organu P.P. nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, skoro ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2012 roku, zaś stosunek pracy ustał z upływem czasu, na jaki została zawarta umowa tj. z dniem [...] listopada 2010 roku. Od powyższej decyzji w dniu 5 września 2013 roku strona wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2013 roku, nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta potwierdzając prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji i uznało pogląd braku przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Na decyzję powyższą P.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zakwestionował rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Sąd postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 roku, sygn. akt II SA/Bo 1033/13 umorzył postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2013 roku, nr [...], orzekając na podstawie art. 154 k.p.a., zmieniło ostateczną decyzję Kolegium z dnia [...] września 2013 roku nr [...], uchylając w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta, w tym zakresie orzekło o: 1. przyznaniu P.P. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką E.P., na okres od [...] lipca 2013 roku do [...] października 2013 roku w wysokości 520,00 zł miesięcznie, 2. przyznaniu P.P. składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów, 3. przyznaniu P.P. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez okres niezbędny do uzyskania 25- letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeżeli strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów.  W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, zgodnie z art. 154 § 1 i 2 k.p.a. może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W tych przypadkach właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Biorąc pod uwagę słuszny interes strony Kolegium dokonało ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Analizując wniosek P.P. organ jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przywołał art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku O świadczeniach rodzinnych zaznaczając, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej min. ustawę z dniem 1 stycznia 2013 roku. Organ wskazał, że na odwołującym jako synu, ciąży obowiązek alimentacyjny i zachodzi konieczność sprawowania stałej opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sporny jest cel rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki. Organ I instancji uznał, że w przypadku strony nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ P.P. ostatni raz był zarejestrowany jako bezrobotny w 2010 roku. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie ocenił prawidłowo sytuacji faktycznej strony, która jednak daje podstawy do uznania, iż zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy oraz czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez stronę, a powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponieważ istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy. To potencjalne zatrudnienie nie jest jednak tożsame z trwającym zatrudnieniem, z którego, w myśl art. 16a ustawy O świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować. Tym samym nie można uznać, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie. Z tych racji organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, a także składu orzekającego Kolegium, orzekającego w dniu [...] września 2013 roku, i dokonując odmiennej oceny dowodów, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji oraz własną decyzję i przyznał P.P. wnioskowane świadczenia. Ponieważ specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 24 ust 1 i ust. 2 ustawy O świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wiosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, zatem zasiłek został przyznany na okres od dnia [...] lipca 2013 roku do [...] października 2013 roku w wysokości określonej art. 16a ust. 7 ustawy tj. 520,00 zł miesięcznie. Zgodnie z przepisami art. 66 ust. 1 pkt 28a, art. 75 ust. 11 ustawy O świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 6 ust. 2a, 2c ustawy O systemie ubezpieczeń społecznych Kolegium przyznało składki ubezpieczeniowe. P.P. na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. domagając się jej zmiany. Skarżący uznał, że w sprawie istnieją przesłanki do bezterminowego przyznania jemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocy art.24 ust 4 ustawy O świadczeniach rodzinnych. Organ w odpowiedzi na skargę domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. z 2002 roku, Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 roku poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 roku zmieniającą ostateczną decyzję Kolegium z dnia [...] września 2013 roku nr [...] i, uchylając w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta, w tym zakresie orzekło o 1. przyznaniu P.P. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką E.P., na okres od [...] lipca 2013 roku do [...] października 2013 roku w wysokości 520,00 zł miesięcznie, 2. przyznaniu P.P. składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów, 3. przyznaniu P.P. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez okres niezbędny do uzyskania 25- letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeżeli strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów.  Powyższą decyzję zakwestionował P.P. w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z ograniczeniem do dnia [...] października 2013 roku, zamiast, według przekonania skarżącego, bezterminowo. W tym zakresie Kolegium, wyznaczając okres przyznania świadczenia, wskazało jako podstawę przepis art. 24 ust. 1 ustawy O świadczeniach rodzinnych nakazujący ustalić przyznanie m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o świadczenie do końca okresu zasiłkowego. Wskazać należy, że przepis art. 4 pkt 10 omawianej ustawy jako zakończenie upływu okresu zasiłkowego wyznacza datę [...] października kolejnego roku. Kolegium w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji ustaliło, że P.P. w okresie od [...] lipca 2012 roku do dnia [...] czerwca 2013 roku uprawniony był do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę. Fakt ten jest istotny, dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, w aspekcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 roku w spr. K 27/13, stwierdzającego sprzeczność art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2012 roku, poz. 1548 ) z art. 2 Konstytucji RP. Przedmiotem badania Trybunału stały się przepisy art. 11 ust.1 i ust.3 powołanej ustawy stanowiące, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia [...] czerwca 2013 roku, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane zaś na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Trybunał Konstytucyjny, we wspomnianym wyżej wyroku z dnia 5 grudnia 2013 roku uznał, że wprowadzenie takich regulacji doprowadziło do naruszenia zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Trybunał zastrzegł jednocześnie, że sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po [...] czerwca 2013 roku, ani nie tworzy podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa. Przyznany zaskarżoną decyzją P.P. specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem wprowadzonym do ustawy O świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 roku. Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy O świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca począwszy od dnia 1 stycznia 2013 roku dodał nowe świadczenie, nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16a ustawy. Jednocześnie w intertemporalnym przepisie art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, wprowadzono wspomnianą wyżej regulację, iż osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia [...] czerwca 2013 roku. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu wskazanego w ust. 1, zatem [...] czerwca 2013 roku (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Sąd w całości podziela wywody i argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2014 roku, sygn. akt II SA/Bk 767/13, że wprawdzie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej nie stanowił podstawy prawnej wydanych w niniejszej sprawie - decyzji, tym niemniej, na podstawie tego właśnie przepisu skarżący został pozbawiony świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie, z uwagi na fakt kontynuowania sprawowanej opieki, faktycznie "zmuszony" do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, którego przyznania organy pierwotnie odmówiły. Sytuacja faktyczna i prawna, w jakiej znalazł się skarżący, kwalifikuje zatem tegoż do grupy adresatów komentowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Obalenie domniemania konstytucyjności art. 11 ust.1 i ust. 3 ustawy O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw nastąpiło w chwili ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 5 grudnia 2013 roku. Oznacza to, że pomimo, iż zaskarżona w tej sprawie decyzja została wydana przed ogłoszeniem wyroku Trybunału w sprawie o sygn. K 27/13, to dokonując kontroli tej decyzji, Sąd nie mógł tego wyroku pominąć. W świetle przepisów art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonego przepisu ustawy z Konstytucją, wprowadza z dniem ogłoszenia tego wyroku, w trybie art. 190 ust. 2 Konstytucji, zakaz stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym i niezakończonym prawomocnie przed ogłoszeniem tego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 roku, sygn. akt I OSK 586/08, Lex nr 526408 ). Jak stanowi art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia te mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853). Z tegoż względu nie ma żadnej wątpliwości, iż orzeczenia Trybunału wiążą sądy administracyjne i mają dla ich orzecznictwa nierzadko charakter prawotwórczy. Powszechne związanie orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania tych orzeczeń na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP (zobacz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 roku, sygn. akt II OSK 1750/07, Lex nr 563544). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie obowiązywania prawa materialnego wywiera skutki na przyszłość, lecz w zakresie stosowania odnosi skutek retroaktywny, wsteczny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia Trybunału. Tym samym przepis prawa uznany za niekonstytucyjny nie może być stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia. Ponadto skoro wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, to istnieje konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytutywnego przepisu (m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 października 2007 roku, sygn. akt I FSK 1261/07 i w wyrokach z dnia 15 listopada 2006 roku, sygn. akt II OSK 1349/05 oraz z dnia 9 marca 2010 roku, sygn. akt I FSK 105/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) ). Wobec rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego omawianej kwestii, istotne znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy będzie miało ustalenie, czy skarżący do 30 czerwca 2013 roku otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na podstawie dotychczasowych przepisów oraz czy świadczenie to było przyznane na czas określony, czy też na stałe. W przypadku ustalenia, że P.P. pobierał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy O świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, zbędne może okazać się badanie spełnienia przesłanek nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ewentualne przywrócenie prawa do kontynuacji przyznanego ostateczną decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, bez możliwości dochodzenia roszczeń cywilnych o wypłatę utraconych korzyści za okres po [...] czerwca 2013 roku, implikuje z kolei konieczność rozważenia przez organ, w ponownie prowadzonym postępowaniu, bezprzedmiotowości orzekania w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którego przyznanie skarżący zwróciła się wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 roku. Nie do zaakceptowania – z prawnego punktu widzenia - jest bowiem taka sytuacja, że strona, na rzecz której de facto "przywrócone" zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego opisaną wyżej decyzją, a tak - w ocenie Sądu - należy interpretować wyrok Trybunału Konstytucyjnego, będzie ubiegać się jednocześnie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Korzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza możliwość ubiegania o zasiłek, albowiem oba świadczenia stanowią swoisty rodzaj wynagradzania przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny. Skoro przepisy o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją, zatem wydane bez zastosowania omawianych przepisów decyzje naruszają prawo jako, że konsekwencją wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego było rozstrzyganie zaskarżoną decyzją o prawie do specjalnego zasiłku opiekuńczego (zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Łodzi z dnia 17 stycznia 2014 roku, sygn. akt II SA/Łd 976/13, w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2014 roku , sygn. aktII SA/Bk 683/13, w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 roku, sygn. akt II SA/Sz 754/13, we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2014 roku, sygn. akt I SA/Wa 2293/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) ). Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie wyjaśnienie, czy skarżący do [...] czerwca 2013 roku pobierał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i czy decyzja o przyznaniu prawa do tego świadczenia wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej. Powyższe ustalenia pozwolą organowi na ocenę, czy dla załatwienia sprawy niezbędne będzie badanie spełnienia przesłanek nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, czy też okaże się to bezprzedmiotowe wobec możliwości dalszego korzystania z praw wcześniej nabytych. Mając powyższe na względzie, Sąd z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku). Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zmieniającej w trybie art. 154 k.p.a. własną decyzję, spowodowało sytuację, w wyniku której powróciłaby do obrotu prawnego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 roku. W takiej sytuacji Sąd, uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 roku, wydaną w trybie art. 154 § 1 k.p.a. miał obowiązek zastosowania art. 135 p.p.s.a.. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jak podkreśla się w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego, sąd administracyjny winien z urzędu rozpatrzyć czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 135 p.p.s.a. (J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 rok, teza 4 do art. 135, s.318). Odniesienie się przez Sąd – w oparciu o powołany przepis art. 135 p.p.s.a. - również do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012 roku w stosunku do której umorzono postępowanie sądowoadministracyjne (postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 roku, sygn. akt II SA/Go 1033/13) pozostawało niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W przeciwnym razie w obrocie prawnym pozostałaby poprzednia decyzja (z dnia [...] września 2013 roku) odmawiająca P.P. świadczenia, zmieniona następnie powyższą decyzją (z [...] listopada 2013 roku) przyznająca świadczenie, co należy uznać za niedopuszczalne albowiem skarżący znalazłby się w sytuacji bardziej niekorzystnej. Wskazania bowiem wymaga, iż w sytuacji gdy na skutek decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w trybie art. 154 k.p.a., zmieniona zostaje decyzja będąca przedmiotem skargi, sąd administracyjny w zasadzie nie powinien umarzać postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na tę decyzję "pierwotną" do czasu prawomocnego zakończenia sprawy dotyczącej decyzji wydanej w trybie uregulowanym art. 154 § 3 k.p.a.. Gdyby jednak doszło do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego ( tak jak w sprawie II SA/Go 1033/13), przed zakończeniem postępowania ze skargi na decyzję zmieniającą wydaną w trybie art. 154 k.p.a., sąd administracyjny orzekający w tej sprawie ma obowiązek zastosowania instytucji uregulowanej art. 135 p.p.s.a poprzez dokonanie kontroli również decyzji "pierwotnej", w celu wyeliminowania możliwości pozostawania w obrocie prawnym wadliwej decyzji (podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 roku, sygn. akt II OSK 1222/09, Lex nr 597164 i z dnia 7 kwietnia 2011 roku, sygn. akt II FSK 1552/10, Lex nr 992297). Uchylenie przez Sąd obu decyzji Kolegium tj. z dnia [...] września i [...] listopada 2013 roku oraz decyzji Prezydenta Miasta prowadzi do sytuacji, w której sprawa powraca do etapu rozpatrzenia wniosku P.P.. Organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd w kontrolowanej sprawie. Mając na uwadze fakt uchylenia decyzji wskazanych w pkt I i II wyroku, na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż nie podlegają one wykonaniu już od dnia wydania wyroku do czasu jego uprawomocnienia się.